Rekompensata za przewlekłość postępowania, możliwości dochodzenia odszkodowania

Podstawa prawna przyznania rekompensaty

Zgodnie z ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki:

Art. 12 ust. 4 wskazuje, że sąd, uwzględniając skargę, na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa sumę pieniężną w wysokości od 2000 do 20 000 złotych. Wysokość tej kwoty wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok trwania postępowania. Sąd może zasądzić więcej, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenie dla strony i nie przyczyniła się ona do przewlekłości.

W przypadku, gdy w skardze nie wniesiono o rekompensatę, sąd nie ma obowiązku orzekać o jej przyznaniu.

Możliwość odrębnego pozwu

Ustawa przewiduje także możliwość złożenia odrębnego pozwu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2, strona, której skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu dochodzić naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości. Postanowienie uwzględniające skargę wiąże sąd cywilny co do stwierdzenia samej przewlekłości.

Można zatem dochodzić odszkodowania (za szkodę majątkową) albo zadośćuczynienia (za krzywdę niemajątkową).

Odszkodowanie a zadośćuczynienie

• Odszkodowanie dotyczy strat majątkowych, np. konieczności poniesienia określonych kosztów lub utraconych korzyści. Niezbędne jest ich udokumentowanie fakturami, rachunkami czy opiniami biegłych.

• Zadośćuczynienie dotyczy szkody niemajątkowej, czyli cierpienia psychicznego lub fizycznego, pogorszenia sytuacji życiowej, naruszenia dobrego imienia. Wysokość takiego świadczenia ustalana jest indywidualnie, z uwzględnieniem m.in. stopnia i trwałości cierpień.

Właściwość sądu

Pozew o odszkodowanie lub zadośćuczynienie składa się do sądu rejonowego właściwego dla siedziby organu, którego przewlekłość stwierdzono. Jeżeli żądana kwota przekracza 100 000 zł, właściwy będzie sąd okręgowy.

Termin na złożenie pozwu

Przewlekłość postępowania traktowana jest jako czyn niedozwolony, co oznacza, że zgodnie z art. 442¹ Kodeksu cywilnego, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej. Maksymalny termin to 10 lat od dnia zdarzenia. W praktyce przyjmuje się, że bieg terminu rozpoczyna się od dnia wydania postanowienia uwzględniającego skargę.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93