Czy można przekazać mieszkanie kupione na kredyt bez rozwodu i separacji?

Mieszkanie wchodzi do majątku wspólnego – co to oznacza?

Łączy Państwa ustrój wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) – z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność majątkowa (wspólność ustawowa), obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

Ponieważ mieszkanie zostało zakupione w trakcie trwania małżeństwa, wchodzi ono w skład majątku wspólnego (to właśnie Pani nazywa „współwłasnością”). Zaciągnięcie kredytu nie ma znaczenia dla ustalenia, czy mieszkanie należy do majątku wspólnego.

Dlaczego nie można swobodnie rozporządzać udziałem w mieszkaniu?

Zasadą jest, że w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może także rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach tego majątku (art. 35 K.r.o.).

Oznacza to, że co do zasady nie można rozporządzać udziałem w mieszkaniu do czasu prawomocnego orzeczenia rozwodu albo separacji.

Możliwe rozwiązania u notariusza – krok po kroku

Mają Państwo kilka opcji:

• Rozdzielność majątkowa i częściowy podział majątku
  Można udać się do notariusza i zawrzeć akt notarialny ustanawiający rozdzielność majątkową, a następnie – nawet tego samego dnia – dokonać częściowego podziału majątku, obejmującego mieszkanie i ustalenia co do spłaty kredytu. Należy jednak pamiętać, że nadal oboje pozostaną Państwo kredytobiorcami.
• Przeniesienie mieszkania do majątku osobistego jednego z małżonków
  Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 kwietnia 1991 r. (sygn. akt III CZP 76/90) wskazał, że w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej dopuszczalne jest przeniesienie przedmiotu majątkowego z majątku wspólnego do majątku osobistego drugiego małżonka. Może się to odbyć np. poprzez umowę darowizny lub sprzedaży zawartą u notariusza. W takim przypadku rozdzielność majątkowa czy rozwód nie są konieczne.
• Sprzedaż lub darowizna na rzecz osoby trzeciej
  Małżonkowie mogą wspólnie, w obecności notariusza, zawrzeć umowę sprzedaży albo darowizny mieszkania np. na rzecz dorosłego dziecka. Do tego również nie jest wymagana rozdzielność majątkowa, a wystarczy zgodne oświadczenie obojga małżonków.

Kiedy potrzebna będzie rozdzielność majątkowa?

Dobór rozwiązania zależy od sytuacji małżonków. Jeśli pozostają Państwo w związku i działają za zgodą obojga, nie jest potrzebny rozwód, separacja ani rozdzielność majątkowa – wystarczy akt notarialny.

Natomiast jeśli jedno z Państwa chciałoby rozporządzać udziałem w mieszkaniu bez zgody drugiego, będzie to niemożliwe. Taka czynność byłaby nieważna, skoro mieszkanie wchodzi w skład majątku wspólnego. W takim przypadku konieczne byłoby co najmniej ustanowienie rozdzielności majątkowej i dokonanie częściowego podziału majątku wspólnego, aby jedno z małżonków mogło rozporządzać swoim udziałem samodzielnie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93