Zakup samochodu zajętego przez komornika

Zakup samochodu zajętego przez komornika

Jeżeli samochód został zajęty przez komornika jeszcze przed zawarciem umowy sprzedaży, kluczowe znaczenie ma art. 848 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem zajęcie ma ten skutek, że rozporządzenie ruchomością dokonane po zajęciu nie ma wpływu na dalszy bieg postępowania, a postępowanie egzekucyjne z zajętej ruchomości może być prowadzone także przeciwko nabywcy.

Oznacza to, że sama umowa sprzedaży i późniejsze przerejestrowanie auta nie wystarczają, aby automatycznie zatrzymać egzekucję. Jeżeli komornik prawidłowo zajął pojazd przed sprzedażą, wierzyciel może dążyć do sprzedaży auta w egzekucji mimo tego, że formalnie właścicielem stał się już kupujący.

Ten sam art. 848 Kodeksu postępowania cywilnego zawiera jednak bardzo ważne zastrzeżenie: przepis ten nie narusza przepisów o ochronie nabywcy w dobrej wierze. Dlatego w praktyce trzeba ocenić, czy kupujący wiedział albo przy zachowaniu należytej staranności powinien był wiedzieć o zajęciu pojazdu.

Jak dochodzi do zajęcia samochodu przez komornika?

Zgodnie z art. 847 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego komornik dokonuje zajęcia ruchomości przez wpisanie jej do protokołu zajęcia. Odpis protokołu zajęcia doręcza się dłużnikowi oraz współwłaścicielom zajętej ruchomości, którzy nie są dłużnikami.

W przypadku samochodu zajęcie komornicze nie jest tym samym co zastaw rejestrowy. Dlatego zaświadczenie z Rejestru Zastawów może potwierdzać brak zastawu rejestrowego, ale nie wyklucza, że wcześniej doszło do zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli przy oględzinach pojazdu nie było widocznych oznaczeń zajęcia, w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu nie było informacji o ograniczeniach, a sprzedawca w umowie zapewnił, że samochód jest wolny od praw osób trzecich i nie jest przedmiotem zabezpieczenia ani egzekucji, są to okoliczności istotne dla oceny dobrej wiary nabywcy. Dobra wiara jest domniemana na podstawie art. 7 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, ale w sporze sądowym druga strona może próbować to domniemanie obalić.

Co zrobić po otrzymaniu pisma od komornika?

Najpierw należy ustalić, czy pismo rzeczywiście pochodzi od komornika i jakiej sprawy dotyczy. Warto sprawdzić sygnaturę sprawy, dane kancelarii, dane wierzyciela, datę zajęcia pojazdu oraz podstawę wezwania do wydania auta. Sam brak pieczęci nie musi automatycznie oznaczać nieważności pisma, jeżeli dokument pozwala ustalić organ, sprawę i został podpisany przez osobę uprawnioną. Jeżeli jednak pismo budzi wątpliwości, należy niezwłocznie zwrócić się do kancelarii komorniczej o potwierdzenie jego autentyczności.

Jako nabywca pojazdu powinieneś złożyć do komornika pisemny wniosek o udzielenie informacji o dacie zajęcia, o doręczenie albo umożliwienie wglądu do protokołu zajęcia oraz o podanie danych wierzyciela. Jest to potrzebne do przygotowania pozwu z art. 841 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który co do zasady wytacza się przeciwko wierzycielowi.

Wgląd do akt egzekucyjnych można uzasadniać art. 9 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 13 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepisy te przewidują jawność akt dla stron i uczestników postępowania, a regulacje o procesie stosuje się odpowiednio do innych postępowań uregulowanych w Kodeksie postępowania cywilnego. Jeżeli komornik odmawia czynności, która wpływa na Twoje prawa, można rozważyć skargę na czynność komornika na podstawie art. 767 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Termin na skargę wynosi zasadniczo tydzień, co wynika z art. 767 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego.

Powództwo o zwolnienie samochodu spod egzekucji

Najważniejszym środkiem ochrony jest powództwo osoby trzeciej o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji. Podstawą jest art. 841 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym osoba trzecia może żądać zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji, jeżeli skierowanie egzekucji do tego przedmiotu narusza jej prawa.

Termin jest krótki. Art. 841 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że powództwo można wnieść w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa, chyba że inny termin wynika z przepisów odrębnych. W opisanej sytuacji najbezpieczniej liczyć ten termin od dnia otrzymania pierwszego wiarygodnego zawiadomienia od komornika, z którego wynika, że egzekucja ma być prowadzona z kupionego samochodu.

Pozew wnosi się do sądu właściwego według zasad z art. 843 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, czyli zasadniczo do sądu, w którego okręgu prowadzi się egzekucję. Zgodnie z art. 843 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego w pozwie trzeba przytoczyć wszystkie zarzuty, które można zgłosić w chwili wytaczania powództwa, ponieważ późniejsze ich powoływanie może być ograniczone.

Co do stron procesu: zgodnie z art. 841 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego pozwanym jest wierzyciel egzekwujący. Jeżeli dłużnik zaprzecza prawu nabywcy do pojazdu, art. 841 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego wymaga pozwania także dłużnika.

Czy trzeba wydać samochód komornikowi?

Jeżeli egzekucja z pojazdu formalnie trwa, komornik może żądać wydania ruchomości w celu dalszych czynności egzekucyjnych. Samo złożenie pozwu z art. 841 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego nie zawsze automatycznie wstrzymuje sprzedaż auta. Dlatego wraz z pozwem warto złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia na podstawie art. 730 § 1 i art. 755 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, na przykład przez zakazanie sprzedaży pojazdu albo zawieszenie egzekucji z tej konkretnej ruchomości do czasu rozpoznania sprawy.

Jeżeli samochód jest rozebrany z powodu rozpoczętego remontu, trzeba poinformować o tym komornika na piśmie i wskazać aktualny stan pojazdu. Co do zasady nabywca nie powinien na własny koszt składać lub naprawiać pojazdu tylko po to, aby ułatwić sprzedaż egzekucyjną, chyba że wynika to z konkretnego rozstrzygnięcia sądu albo z ustaleń poczynionych w sprawie. Nie wolno jednak ukrywać samochodu, niszczyć go ani celowo pogarszać jego stanu, bo takie działania mogą rodzić dodatkowe konsekwencje cywilne, a w skrajnych przypadkach także karne.

Odpowiedzialność sprzedawcy za zatajenie zajęcia

Jeżeli sprzedawca oświadczył w umowie, że pojazd jest wolny od wad prawnych, praw osób trzecich i postępowań, a w rzeczywistości samochód był już zajęty przez komornika, można rozważyć roszczenia wobec sprzedawcy.

Po pierwsze, zastosowanie mogą mieć przepisy o rękojmi za wady prawne. Art. 556³ Kodeksu cywilnego stanowi, że sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej albo jest obciążona prawem osoby trzeciej, a także jeżeli ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu. W zależności od okoliczności kupujący może korzystać z uprawnień z art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego, w tym żądać obniżenia ceny albo odstąpić od umowy, jeżeli wada jest istotna.

Po drugie, jeżeli kupujący poniósł szkodę, na przykład koszty remontu, transportu, opłat rejestracyjnych albo pomocy prawnej, można analizować odpowiedzialność odszkodowawczą sprzedawcy na podstawie art. 566 § 1 Kodeksu cywilnego oraz art. 471 Kodeksu cywilnego. Jeżeli sprzedawca celowo wprowadził kupującego w błąd, w konkretnym stanie faktycznym można także rozważyć zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.

Koszty pozwu i ryzyko przegranej

Opłata sądowa od pozwu o zwolnienie samochodu spod egzekucji zależy od wartości przedmiotu sporu, czyli najczęściej od wartości pojazdu. Zasady wynikają z art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Przy wartości przedmiotu sporu do 20 000 zł pobiera się opłatę stałą według progów ustawowych, a przy wartości powyżej 20 000 zł opłata wynosi 5% wartości przedmiotu sporu, nie więcej niż 200 000 zł.

Jeżeli wierzyciel korzysta z adwokata albo radcy prawnego i wygra sprawę, sąd może zasądzić od przegrywającego zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Minimalne stawki adwokackie określa § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, a analogiczne stawki radcowskie określa § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

FAQ

Czy komornik może zabrać samochód, który kupiłem od dłużnika?

Tak, jeżeli samochód został zajęty przed sprzedażą. Art. 848 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala prowadzić egzekucję z zajętej ruchomości także przeciwko nabywcy, ale przepis ten nie wyłącza ochrony nabywcy w dobrej wierze.

Czy brak wpisu w Rejestrze Zastawów chroni kupującego?

Nie zawsze. Rejestr Zastawów dotyczy zastawu rejestrowego, natomiast zajęcie komornicze ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia zgodnie z art. 847 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Ile czasu mam na pozew o zwolnienie auta spod egzekucji?

Termin wynosi miesiąc od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa. Wynika to z art. 841 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego. Dla bezpieczeństwa termin należy liczyć od otrzymania pierwszego pisma komornika informującego o egzekucji z kupionego auta.

Kogo pozwać w sprawie o zwolnienie pojazdu spod egzekucji?

Co do zasady pozwanym jest wierzyciel egzekwujący. Jeżeli dłużnik zaprzecza prawu kupującego do samochodu, art. 841 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego wymaga pozwania także dłużnika.

Czy mogę domagać się pieniędzy od sprzedawcy?

Tak, jeżeli sprzedawca zataił zajęcie albo niezgodnie z prawdą zapewnił, że auto jest wolne od obciążeń. W zależności od okoliczności w grę wchodzi rękojmia za wady prawne z art. 556³ i art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego oraz odszkodowanie na podstawie art. 566 § 1 albo art. 471 Kodeksu cywilnego.

Podsumowanie

Zakup samochodu po jego zajęciu przez komornika nie powoduje automatycznego upadku egzekucji. Art. 848 Kodeksu postępowania cywilnego chroni dalszy bieg postępowania egzekucyjnego, ale jednocześnie pozostawia nabywcy możliwość powołania się na dobrą wiarę. Jeżeli kupujący nie wiedział o zajęciu i zachował należytą staranność, powinien szybko zgromadzić dokumenty i wnieść pozew o zwolnienie pojazdu spod egzekucji na podstawie art. 841 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Największym błędem jest zwlekanie. Miesięczny termin z art. 841 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego jest krótki, a równolegle komornik może podejmować dalsze czynności. Warto więc działać jednocześnie wobec komornika, sądu i sprzedawcy.

Źródła

• art. 7, art. 471, art. 556³, art. 560 § 1, art. 566 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
• art. 9 § 1, art. 13 § 2, art. 730 § 1, art. 755 § 1, art. 767 § 1 i § 4, art. 841 § 1-3, art. 843 § 1 i § 3, art. 847 § 1, art. 848 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
• art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
• § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
• § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
• art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny