Inwestycje na giełdzie w Polsce a rezydencja podatkowa w Szwajcarii

Stan prawny na 19 czerwca 2026 r. W opisanej sytuacji kluczowe są trzy elementy: rzeczywista rezydencja podatkowa w Szwajcarii, rodzaj dochodu z inwestycji oraz to, czy polski płatnik otrzymał prawidłowy certyfikat rezydencji i może zastosować postanowienia konwencji już przy wypłacie.

Rezydencja podatkowa i ograniczony obowiązek podatkowy nierezydenta

Polska ustawa o PIT odróżnia nieograniczony i ograniczony obowiązek podatkowy. Osoba mająca miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce rozlicza w Polsce całość swoich dochodów, niezależnie od miejsca ich osiągania. Osoba, która nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, rozlicza w Polsce tylko dochody osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Według art. 3 ust. 1a ustawy o PIT za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Jeżeli więc ktoś od wielu lat mieszka, pracuje i prowadzi zasadnicze życie osobiste oraz gospodarcze w Szwajcarii, a w Polsce ma tylko mieszkanie wynajmowane i okazjonalne wizyty rodzinne, zwykle przemawia to za rezydencją poza Polską. Każdy przypadek trzeba jednak oceniać całościowo.

Polski najem mieszkania jest odrębnym źródłem przychodu położonym w Polsce. Sam fakt płacenia w Polsce ryczałtu od najmu nie oznacza automatycznie polskiej rezydencji podatkowej, ale może być jednym z elementów branych pod uwagę przy ocenie powiązań gospodarczych.

Polskie papiery wartościowe jako dochód osiągany w Polsce

Ustawa o PIT wskazuje, że za dochody osiągane na terytorium Polski przez nierezydentów uważa się między innymi dochody z papierów wartościowych oraz pochodnych instrumentów finansowych dopuszczonych do publicznego obrotu w Polsce w ramach regulowanego rynku giełdowego, w tym dochody ze zbycia takich papierów lub instrumentów oraz z realizacji praw z nich wynikających. Obejmuje to także dochody z przeniesienia własności udziałów lub akcji w spółce.

Nie oznacza to jednak, że każdy dochód inwestycyjny nierezydenta ostatecznie zostanie w Polsce opodatkowany tak samo jak dochód polskiego rezydenta. Przepisy krajowe stosuje się z uwzględnieniem właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. W relacji Polska–Szwajcaria taką umową jest konwencja z 2 września 1991 r., zmieniona protokołem z 20 kwietnia 2010 r.

Dywidendy z polskich spółek a rezydencja szwajcarska

Co do zasady dywidendy wypłacane przez polskie spółki osobom fizycznym podlegają w Polsce 19% zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu. Wynika to z art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT. Przy nierezydencie trzeba jednak sprawdzić konwencję o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Zgodnie z art. 10 polsko-szwajcarskiej konwencji dywidendy wypłacane przez spółkę mającą siedzibę w Polsce osobie mającej miejsce zamieszkania w Szwajcarii mogą być opodatkowane w Szwajcarii. Mogą być jednak opodatkowane także w Polsce, czyli w państwie siedziby spółki wypłacającej dywidendę. W przypadku osoby fizycznej uprawnionej do dywidendy podatek w Polsce nie powinien przekroczyć 15% kwoty dywidendy brutto.

Oznacza to, że szwajcarski certyfikat rezydencji co do zasady nie eliminuje polskiego podatku od dywidendy z polskiej spółki. Może natomiast pozwolić na ograniczenie podatku pobieranego w Polsce z 19% do 15%, o ile płatnik może zastosować konwencję i ma wymagane dokumenty.

Odsetki od obligacji a stawka 5%

Odsetki i dyskonto od papierów wartościowych, w tym wielu obligacji, również są w polskiej ustawie o PIT objęte 19% zryczałtowanym podatkiem. Przy rezydencie Szwajcarii trzeba jednak zastosować art. 11 konwencji. Po zmianach wynikających z protokołu z 2010 r. odsetki powstające w Polsce i wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania w Szwajcarii mogą być opodatkowane także w Polsce, ale jeżeli osoba uprawniona do odsetek ma rezydencję w Szwajcarii, polski podatek nie powinien przekroczyć 5% kwoty brutto odsetek.

W praktyce oznacza to, że przy odsetkach od polskich obligacji certyfikat rezydencji może mieć większe znaczenie niż przy dywidendach, bo obniżenie stawki może być z 19% do 5%. Trzeba jednak pamiętać, że konwencja mówi o osobie uprawnionej do odsetek. Jeżeli rachunek, struktura inwestycji albo pośrednik powodują wątpliwości co do właściciela odsetek, płatnik może wymagać dodatkowych wyjaśnień.

Certyfikat rezydencji – kiedy pozwala zastosować konwencję?

Art. 30a ust. 2 ustawy o PIT przewiduje, że zastosowanie stawki podatku wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania miejsca zamieszkania podatnika certyfikatem rezydencji. Certyfikat rezydencji to zaświadczenie wydane przez właściwy organ podatkowy państwa rezydencji, czyli w omawianym przypadku przez administrację szwajcarską.

Dokument powinien potwierdzać rezydencję podatkową na właściwy okres, czyli obejmować moment wypłaty dywidendy lub odsetek. Warto przekazać go domowi maklerskiemu lub bankowi z odpowiednim wyprzedzeniem, a nie dopiero po pobraniu podatku. Instytucja finansowa może mieć własną procedurę przyjmowania certyfikatów, w tym wymogi co do aktualności dokumentu, formy elektronicznej albo tłumaczenia.

Jeżeli płatnik nie dysponuje certyfikatem albo z przyczyn proceduralnych nie zastosuje stawki traktatowej, może pobrać polski podatek według stawki krajowej 19%. Wtedy trzeba analizować możliwość odzyskania nadpłaty albo wykazania prawidłowego rozliczenia w Szwajcarii.

Sprzedaż akcji i innych papierów wartościowych – odrębne zasady

Dywidendy i odsetki są opodatkowane inaczej niż zysk ze sprzedaży akcji. W Polsce dochody ze zbycia papierów wartościowych są zasadniczo objęte art. 30b ustawy o PIT i stawką 19%. Ten przepis również stosuje się z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, a skorzystanie z umowy wymaga udokumentowania rezydencji certyfikatem.

W polsko-szwajcarskiej konwencji zyski kapitałowe reguluje art. 13. Po zmianach protokołem z 2010 r. istotny jest wyjątek dotyczący spółek, których aktywa majątkowe składają się w więcej niż 50% bezpośrednio lub pośrednio z majątku nieruchomego położonego w drugim państwie. Zyski ze sprzedaży takich akcji lub udziałów mogą być opodatkowane w państwie położenia nieruchomości.

W przypadku zwykłych akcji spółek giełdowych, które nie są spółkami nieruchomościowymi w rozumieniu konwencji, zysk ze sprzedaży może podlegać opodatkowaniu tylko w państwie rezydencji podatnika, czyli w Szwajcarii. Nie należy jednak automatycznie przenosić tej zasady na każdy instrument. Trzeba sprawdzić rodzaj papieru wartościowego, status spółki, miejsce rynku, dokumentację brokera i treść informacji podatkowych.

Rozliczenie w Szwajcarii i unikanie podwójnego opodatkowania

To, że Polska może pobrać podatek od dywidend albo odsetek, nie oznacza, że dochód znika z rozliczenia szwajcarskiego. Rezydent Szwajcarii co do zasady powinien wykazać swoje światowe dochody zgodnie z prawem szwajcarskim, w tym dochody z polskich papierów wartościowych.

Art. 23 polsko-szwajcarskiej konwencji przewiduje mechanizm unikania podwójnego opodatkowania po stronie Szwajcarii. W uproszczeniu Szwajcaria może zastosować odpowiednią ulgę, w tym potrącenie podatku zapłaconego w Polsce, ryczałtowe potrącenie albo częściowe zwolnienie, zależnie od rodzaju dochodu i zasad szwajcarskich. W praktyce szczegóły rozliczenia zależą od kantonu, rodzaju dochodu i dokumentów potwierdzających polski podatek.

Dlatego dokumenty z polskiego rachunku maklerskiego, potwierdzenie pobranego podatku, certyfikat rezydencji oraz roczne zestawienia transakcji warto przechowywać razem. Mogą być potrzebne zarówno dla polskiego płatnika, jak i dla szwajcarskiego rozliczenia.

Co zrobić, gdy pobrano 19% zamiast stawki z konwencji?

Najpierw należy ustalić, jaki dochód został opodatkowany: dywidenda, odsetki, dyskonto, czy dochód ze sprzedaży papierów wartościowych. Następnie trzeba sprawdzić, czy w dniu wypłaty płatnik miał aktualny certyfikat rezydencji oraz czy zastosowanie konwencji było możliwe w procedurach danej instytucji finansowej.

Jeżeli podatek został pobrany w Polsce w zbyt wysokiej wysokości, możliwe jest wystąpienie o zwrot nadpłaty lub podjęcie działań przez płatnika, ale tryb zależy od tego, kto pobrał podatek, jakiego rodzaju była wypłata i jakie dokumenty są dostępne. W przypadku dochodów inwestycyjnych wypłacanych przez banki, domy maklerskie lub Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych praktyka może być bardziej techniczna niż przy klasycznej wypłacie dywidendy bezpośrednio przez spółkę.

Nie należy też mylić zwrotu podatku z rozliczeniem w Szwajcarii. Jeżeli Polska miała prawo pobrać podatek, ale w niższej wysokości, pierwszym problemem jest nadpłata w Polsce. Jeżeli Polska pobrała podatek zgodnie z konwencją, drugim etapem jest odpowiednie wykazanie tego podatku w rozliczeniu szwajcarskim.

FAQ

Podsumowanie

Osoba mieszkająca podatkowo w Szwajcarii, która inwestuje przez polski rachunek maklerski w polskie akcje i obligacje, nie powinna zakładać, że szwajcarski certyfikat rezydencji całkowicie wyłącza polski podatek. Przy dywidendach z polskich spółek certyfikat może ograniczyć podatek do 15%, a przy odsetkach od polskich obligacji do 5%, o ile spełnione są warunki konwencji i płatnik może ją zastosować.

Inaczej należy oceniać zyski ze sprzedaży akcji. W tym zakresie często decydujące znaczenie ma art. 13 konwencji i to, czy mamy do czynienia z akcjami spółki nieruchomościowej. Dlatego przy większym portfelu, wielu instrumentach albo podatku pobranym według stawki 19% warto przeanalizować dokumenty przed złożeniem rozliczeń lub wniosku o zwrot podatku.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz. U. 2026 poz. 592, w szczególności art. 3, art. 30a i art. 30b.
• Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona w Bernie 2 września 1991 r., Dz. U. 1993 nr 22 poz. 92.
• Protokół z 20 kwietnia 2010 r. zmieniający konwencję polsko-szwajcarską, Dz. U. 2011 nr 255 poz. 1533.
• Wykaz umów o unikaniu podwójnego opodatkowania publikowany przez Ministerstwo Finansów w serwisie podatki.gov.pl.