Sprzedaż samochodu używanego ze Szwajcarii w Polsce – cło, VAT i akcyza

Od czego zależą skutki sprzedaży samochodu ze Szwajcarii w Polsce

Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, w jakim momencie i w jakim trybie samochód ma zostać sprzedany. Inne zasady obowiązują, gdy auto nadal znajduje się poza obszarem celnym Unii Europejskiej i to kupujący sprowadza je do Polski, a inne wtedy, gdy samochód został już wcześniej dopuszczony do obrotu w Polsce z zastosowaniem zwolnienia jako mienie osobiste przy zmianie miejsca zamieszkania.

W przedstawionym stanie faktycznym kluczowe jest to, że pojazd był używany w Szwajcarii, a przy jego przywozie mogły znaleźć zastosowanie przepisy o mieniu przesiedleńczym. Właśnie od warunków tego zwolnienia zależy, czy sprzedaż wywoła obowiązek zapłaty cła, VAT lub akcyzy. Szerzej warunki takiego zbycia i konsekwencje naruszenia okresu ograniczenia opisuje materiał o zbyciu mienia przesiedleńczego i skutkach w cle, VAT oraz akcyzie.

Sprzedaż auta, gdy kupujący sam sprowadza je ze Szwajcarii

Jeżeli samochód jest sprzedawany jeszcze w Szwajcarii albo poza obszarem celnym UE, a następnie to nabywca dokonuje importu do Polski, wówczas zasadniczo to nabywca staje się zobowiązanym z tytułu formalności importowych.

W takim wariancie mogą pojawić się trzy grupy obciążeń:

• należności celne przywozowe,
• podatek od towarów i usług z tytułu importu,
• akcyza od samochodu osobowego.

W przypadku importu samochodów istnieje obowiązek zapłaty cła, podatku VAT oraz akcyzy, dlatego warto od razu przeanalizować rozliczenie importu pojazdu spoza UE, bo mechanizm obciążeń przy imporcie z państwa trzeciego jest podobny.

Cło przy imporcie samochodu ze Szwajcarii

Podstawą prawną dla należności celnych jest obecnie przede wszystkim rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny, które reguluje zasady powstania długu celnego i dopuszczenia towaru do obrotu. Sama stawka celna dla konkretnego towaru wynika z taryfy celnej oraz z umów preferencyjnych UE.

W praktyce przy samochodzie pochodzącym ze Szwajcarii znaczenie może mieć preferencyjne pochodzenie towaru. Zastosowanie stawki preferencyjnej, w tym nawet 0%, nie wynika z samego faktu, że auto przyjeżdża ze Szwajcarii, lecz z tego, czy spełnione są reguły pochodzenia i czy importer dysponuje właściwym dokumentem potwierdzającym pochodzenie zgodnie z odpowiednią umową UE–Szwajcaria.

Jeżeli auto nie spełnia warunków preferencji albo brak jest prawidłowego dokumentu pochodzenia, organ celny może zastosować zwykłą stawkę celną właściwą dla samochodów osobowych.

Mienie przesiedleńcze a zwolnienie z cła

Jeżeli samochód został przywieziony do Polski w związku z przeniesieniem miejsca zamieszkania ze Szwajcarii, zastosowanie mogą znaleźć przepisy dotyczące mienia przesiedleńczego, czyli warunki zwolnienia mienia z opłat.

W zakresie cła podstawą jest art. 3–11 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych. Zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia zwolnione z należności celnych przywozowych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne przenoszące miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Unii.

Zwolnienie to nie działa automatycznie w każdej sytuacji. Samochód musi spełniać łącznie warunki wynikające zwłaszcza z art. 4 i art. 5 rozporządzenia nr 1186/2009, czyli m.in.:

• musiał być używany przez daną osobę w poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej 6 miesięcy przed opuszczeniem państwa trzeciego,
• ma być używany w podobnym celu po przywozie,
• osoba przenosząca miejsce zamieszkania powinna mieszkać poza obszarem celnym UE co najmniej 12 miesięcy,
• mienie co do zasady nie może zostać zbyte przed upływem określonego czasu bez powiadomienia organów.

Sprzedaż auta objętego zwolnieniem celnym przed upływem 12 miesięcy

Najistotniejszy dla Pana pytania jest art. 8 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009. Przepis ten stanowi, że przez 12 miesięcy od dnia dopuszczenia do swobodnego obrotu mienie osobiste zwolnione z należności celnych przywozowych nie może być pożyczane, oddawane w zastaw, wynajmowane ani odstępowane odpłatnie lub nieodpłatnie bez uprzedniego poinformowania właściwych organów.

Z kolei art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1186/2009 przewiduje, że takie wcześniejsze rozporządzenie rzeczą powoduje obowiązek uiszczenia należności celnych według stawki obowiązującej w dniu zbycia, przy uwzględnieniu rodzaju towaru i wartości celnej ustalonych na ten dzień.

W praktyce oznacza to, że jeśli auto zostało objęte zwolnieniem jako mienie przesiedleńcze i sprzedaż nastąpiła przed upływem 12 miesięcy od dopuszczenia do obrotu, urząd może zażądać zapłaty należności celnych, od których uprzednio zwolniono. Samo zgłoszenie organowi nie zawsze eliminuje obowiązek zapłaty — zwykle prowadzi do rozliczenia należności, jeśli warunek trwałości zwolnienia został złamany.

VAT przy imporcie samochodu jako mienia osobistego

W zakresie VAT podstawą jest art. 47 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Przepis ten zwalnia od podatku import rzeczy osobistego użytku osoby fizycznej przenoszącej miejsce zamieszkania z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.

W odniesieniu do samochodu najważniejsze warunki z art. 47 ust. 1 pkt 1–4 ustawy o VAT są następujące:

• samochód służył do osobistego użytku tej osoby w państwie trzecim przez co najmniej 6 miesięcy przed zmianą miejsca zamieszkania,
• po przywozie ma być używany do takiego samego celu,
• osoba miała miejsce zamieszkania w państwie trzecim nieprzerwanie przez co najmniej 12 miesięcy,
• przez 12 miesięcy od dnia zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu samochód nie może być bez wcześniejszego poinformowania organu celnego sprzedany, wynajęty, użyczony, wydzierżawiony ani w inny sposób odstąpiony.

Jeżeli któryś z tych warunków nie był spełniony albo został naruszony przez zbycie pojazdu przed upływem 12 miesięcy, zwolnienie z VAT może zostać zakwestionowane, a organ może ustalić podatek importowy do zapłaty.

Akcyza od samochodu osobowego

Akcyza wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ starsze publikacje często mylą dwa różne mechanizmy: czasowy przywóz oraz zwolnienie związane z przeniesieniem miejsca zamieszkania.

W obecnym stanie prawnym podstawą zwolnienia przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym albo imporcie samochodu osobowego w związku z przeniesieniem miejsca zamieszkania na terytorium kraju jest art. 110 ust. 1 pkt 1 oraz art. 112 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, natomiast szczegółowe warunki i dokumenty doprecyzowują przepisy wykonawcze oraz praktyka organów podatkowych.

Dla sprzedaży najważniejsze jest to, że zwolnienie akcyzowe również ma charakter warunkowy. Jeżeli samochód został objęty zwolnieniem akcyzowym jako mienie osobiste osoby przenoszącej miejsce zamieszkania, jego zbycie w okresie objętym ograniczeniem może skutkować utratą prawa do zwolnienia i koniecznością zapłaty akcyzy.

Nie należy natomiast utożsamiać tej sytuacji z art. 111 ustawy o podatku akcyzowym, który dotyczy przede wszystkim czasowego przywozu samochodu osobowego do celów prywatnych. To odrębna instytucja i nie zawsze będzie właściwa dla samochodu przywożonego definitywnie przy przeprowadzce.

Czy może Pan dziś sprzedać samochód w Polsce bez dopłat?

Jeżeli samochód został już prawidłowo dopuszczony do obrotu w Polsce, a od tej daty minęło ponad 12 miesięcy, to co do zasady sprzedaż nie powinna już naruszać warunków zwolnienia celnego i VAT-owskiego związanego z mieniem przesiedleńczym. Analogicznie zwykle wygasa też ryzyko związane z warunkowym zwolnieniem akcyzowym.

Jeżeli natomiast sprzedaż miałaby nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dopuszczenia auta do obrotu w Polsce, trzeba liczyć się z obowiązkiem dopłaty tych należności, z których wcześniej Pan skorzystał jako ze zwolnienia. Wysokość dopłaty zależy od daty zbycia, wartości pojazdu i dokumentacji importowej.

Dlatego odpowiedź praktyczna brzmi:

• tak, może Pan sprzedać auto w Polsce, jeżeli minął już okres ograniczenia wynikający ze zwolnienia i nie ma innych przeszkód formalnych,
• nie bez ryzyka dopłat, jeżeli sprzedaż nastąpi przed upływem 12 miesięcy od dopuszczenia do obrotu z zastosowaniem zwolnień.

Podatek dochodowy przy prywatnej sprzedaży samochodu

Osobno trzeba ocenić podatek dochodowy. W prawie polskim podstawę stanowi art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odpłatne zbycie rzeczy ruchomych poza działalnością gospodarczą podlega PIT tylko wtedy, gdy następuje przed upływem 6 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

Jeżeli więc sprzedaje Pan prywatny samochód po upływie tego terminu, to co do zasady po polskiej stronie nie powstaje przychód opodatkowany PIT. Jeżeli jednak jest Pan rezydentem podatkowym Szwajcarii, ostateczna ocena opodatkowania dochodu może zależeć także od prawa szwajcarskiego i od zasad rezydencji podatkowej. Ta część wymaga zawsze analizy konkretnego stanu faktycznego.

Jak ustalić, czy w Pana sprawie obowiązuje jeszcze zakaz sprzedaży

Najbezpieczniej sprawdzić:

• datę zgłoszenia auta do procedury dopuszczenia do obrotu w Polsce,
• czy przy imporcie rzeczywiście zastosowano zwolnienie jako mienie przesiedleńcze,
• czy wydano zaświadczenie lub decyzję dotyczącą akcyzy,
• jakie dokumenty były podstawą odprawy celnej i VAT,
• czy od tej daty upłynęło już pełne 12 miesięcy.

Jeżeli brakuje dokumentów albo stan faktyczny jest nietypowy, warto wystąpić do właściwego urzędu celno-skarbowego lub naczelnika urzędu skarbowego o informację co do skutków planowanego zbycia, zanim podpisze Pan umowę sprzedaży.

Tabela: kiedy powstaje ryzyko dopłaty

FAQ

Czy sprzedaż auta po 12 miesiącach od przywozu nadal wymaga zgody urzędu?

Co do zasady po upływie 12 miesięcy ograniczenie wynikające z przepisów o mieniu przesiedleńczym przestaje obowiązywać. Warto jednak zachować dokumenty odprawy na wypadek pytań urzędu lub nabywcy.

Czy samo poinformowanie organu przed sprzedażą zwalnia z dopłaty?

Nie zawsze. W przypadku sprzedaży przed upływem 12 miesięcy wcześniejsze poinformowanie organu jest wymagane przez przepisy, ale nie musi usuwać skutku w postaci obowiązku zapłaty należności.

Czy sprzedaż prywatnego samochodu zawsze jest bez PIT?

Nie. Brak PIT w Polsce dotyczy co do zasady sprzedaży po upływie 6 miesięcy od końca miesiąca nabycia, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT. Jeżeli sprzedaż nastąpi wcześniej, może powstać przychód do opodatkowania.

Czy dokument EUR.1 zawsze daje 0% cła?

Nie. Preferencja zależy od tego, czy pojazd ma preferencyjne pochodzenie zgodnie z umową UE–Szwajcaria i czy przedstawiono prawidłowy dokument pochodzenia. Sam fakt zakupu w Szwajcarii nie wystarcza.

Źródła

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny.
• Rozporządzenie Rady (WE) nr 1186/2009 z 16 listopada 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych, w szczególności art. 3–8.
• Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w szczególności art. 47 ust. 1.
• Ustawa z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, w szczególności art. 110–112 w zakresie zwolnień związanych z przeniesieniem miejsca zamieszkania oraz art. 111 w zakresie czasowego przywozu.
• Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d.