Przerwa w zatrudnieniu a staż pracy i emerytura, co zmienia przekroczenie 30 dni?

Jak przerwa w zatrudnieniu wpływa na staż pracy?

Pojęcie „stażu pracy” nie zostało jednolicie zdefiniowane w przepisach prawa, co powoduje, że może być ono rozumiane odmiennie w zależności od celu, w jakim jest brane pod uwagę. Co do zasady, staż pracy to suma wszystkich okresów zatrudnienia, które mają znaczenie dla nabycia określonych uprawnień pracowniczych, takich jak prawo do urlopu wypoczynkowego, dodatek stażowy czy odprawa. Przepisy Kodeksu pracy nie przewidują wymogu zachowania ciągłości zatrudnienia dla zaliczenia wcześniejszych okresów pracy do ogólnego stażu pracy. Oznacza to, że przerwa – nawet przekraczająca 30 dni – między zakończeniem jednej umowy a rozpoczęciem kolejnej nie skutkuje „wyzerowaniem” stażu pracy, o ile pracownik może wykazać uprzednie zatrudnienie w oparciu o stosowne dokumenty (najczęściej świadectwa pracy).

Kiedy przerwa może mieć znaczenie dla uprawnień pracowniczych?

Jednocześnie jednak należy wskazać, że w pewnych sytuacjach przerwa w zatrudnieniu może mieć wpływ na konkretne uprawnienia pracownicze, które są uzależnione nie tylko od ogólnego stażu pracy, ale także od długości zatrudnienia u danego pracodawcy. Przykładowo, zgodnie z art. 154 § 1 Kodeksu pracy (K.p.) prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi po osiągnięciu 10 lat stażu pracy. Do tego okresu wliczane są wszystkie wcześniejsze zatrudnienia, niezależnie od przerw między nimi. Jednak w przypadku świadczeń przysługujących wyłącznie na podstawie wewnętrznych regulacji pracodawcy (np. dodatków stażowych, nagród jubileuszowych, świadczeń z ZFŚS), możliwe jest, że pracodawca uzależni ich przyznanie od nieprzerwanego okresu zatrudnienia u siebie. Wówczas przerwa w zatrudnieniu może spowodować utratę ciągłości i konieczność liczenia takiego stażu od nowa, ale wyłącznie w relacji do konkretnego pracodawcy i na podstawie treści obowiązujących u niego regulaminów wewnętrznych bądź układów zbiorowych.

Czy przerwa w zatrudnieniu ma wpływ na emeryturę?

W odniesieniu do drugiego zagadnienia – skutków przerwy w zatrudnieniu dla celów emerytalnych – należy jednoznacznie podkreślić, że brak ciągłości zatrudnienia nie wpływa negatywnie na ustalanie prawa do emerytury ani na wysokość świadczenia emerytalnego. System ubezpieczeń społecznych, którego podstawą są przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, opiera się na tzw. okresach składkowych i nieskładkowych, a nie na ciągłości zatrudnienia. Okresy składkowe obejmują m.in. wszystkie okresy zatrudnienia, w trakcie których odprowadzane były składki na ubezpieczenia społeczne – niezależnie od długości przerw pomiędzy tymi okresami. Tym samym, dotychczasowe okresy składkowe będą w całości uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczenia emerytalnego, niezależnie od tego, jak długa była przerwa między zakończeniem jednego stosunku pracy a rozpoczęciem kolejnego. 

Przerwa w zatrudnieniu a prawo do zasiłków chorobowych i macierzyńskich

Ostatnia kwestia dotyczy pozostałych skutków prawnych braku ciągłości zatrudnienia. Oprócz wskazanego już wpływu na uprawnienia pracownicze oparte na wewnętrznych regulacjach pracodawcy, należy zwrócić uwagę na ewentualne konsekwencje w zakresie prawa do zasiłków z ubezpieczenia chorobowego, w tym zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Jeżeli przerwa w zatrudnieniu jest dłuższa niż 30 dni, a osoba zainteresowana nie podlegała w tym czasie ubezpieczeniu chorobowemu (np. nie była zatrudniona, nie prowadziła działalności gospodarczej ani nie zarejestrowała się jako osoba bezrobotna), wówczas – w przypadku podjęcia kolejnego zatrudnienia – nabycie prawa do zasiłku chorobowego będzie możliwe dopiero po upływie tzw. okresu wyczekiwania, wynoszącego 30 dni nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu (art. 4 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Analogiczna zasada dotyczy zasiłku macierzyńskiego.

Jeśli przerwa w zatrudnieniu przekracza 30 dni i osoba zainteresowana zamierza uniknąć okresu wyczekiwania w nowym zatrudnieniu, może rozważyć podjęcie działań zmierzających do zachowania ciągłości ubezpieczenia chorobowego – na przykład poprzez rejestrację jako osoba bezrobotna lub kontynuowanie ubezpieczenia jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

Co zrobić w razie wątpliwości?

W przypadku zaistnienia wątpliwości co do zaliczenia wcześniejszego zatrudnienia do ogólnego stażu pracy lub okresu składkowego, osoba zainteresowana może wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w zakresie ubezpieczenia społecznego) bądź do pracodawcy (w zakresie uprawnień pracowniczych), a w razie otrzymania decyzji negatywnej – przysługuje jej prawo do wniesienia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego.

Wnioski

Brak ciągłości zatrudnienia – nawet przekraczający 30 dni – nie skutkuje automatycznie „wyzerowaniem” ogólnego stażu pracy ani nie wpływa negatywnie na uwzględnienie wcześniejszych okresów składkowych w systemie emerytalnym. Może jednak mieć istotne znaczenie w kontekście uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego zatrudnienia u konkretnego pracodawcy oraz prawa do niektórych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, jeśli po przerwie zostaje zawarta nowa umowa o pracę. W takich sytuacjach wskazane jest dokonanie indywidualnej analizy regulaminów zakładowych oraz rozważenie działań zabezpieczających ciągłość ubezpieczenia zdrowotnego i chorobowego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
3. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
4. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296