Dofinansowanie z urzędu pracy a zawieszona działalność gospodarcza

Czy zawieszona działalność wyklucza dofinansowanie z urzędu pracy?

Najczęściej niestety jest to poważny problem. Środki na podjęcie działalności gospodarczej bezrobotny może otrzymać na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis ten daje staroście możliwość przyznania jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej, ale szczegółowe warunki są doprecyzowywane w rozporządzeniu i w regulaminie danego urzędu pracy.

W praktyce niemal każdy urząd wymaga, aby wnioskodawca przez oznaczony czas przed złożeniem wniosku nie prowadził działalności gospodarczej. Obecnie podstawowe warunki proceduralne określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 14 lipca 2017 r. w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej. Dodatkowo urząd opiera się na własnym regulaminie naboru i wzorze umowy.

To oznacza, że odpowiedź zależy od konkretnego brzmienia dokumentów w Pani sprawie. Jeżeli regulamin wymagał, aby wnioskodawca „nie posiadał wpisu do CEIDG”, to sama zawieszona działalność zwykle będzie przeszkodą. Jeżeli natomiast warunek opisano jako „nieprowadzenie działalności gospodarczej”, pojawia się pole do argumentacji, że zawieszenie oznacza brak bieżącego wykonywania działalności, choć formalnie wpis nadal istnieje.

Co oznacza zawieszenie działalności w świetle przepisów?

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej. Zawieszenie nie usuwa jednak przedsiębiorcy z obrotu prawnego. Wpis w CEIDG nadal istnieje, a przedsiębiorca pozostaje przedsiębiorcą, tylko nie wykonuje działalności w pełnym zakresie.

Istotne jest też to, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy wpisowi do CEIDG podlegają m.in. dane o zawieszeniu, wznowieniu i zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej. Dla urzędu pracy znaczenie ma więc nie tylko stan faktyczny, ale i formalny stan wpisu.

Dlatego urząd może uznać, że skoro w CEIDG istniał aktywny wpis przedsiębiorcy, choć z zawieszeniem, to warunek udziału w programie nie został spełniony. Nie jest to jednak automatyczne w każdej sprawie, bo wiele zależy od treści regulaminu i od tego, czy urząd odnosi warunek do „prowadzenia”, „wykonywania”, czy „posiadania wpisu”.

Dlaczego sama ustawa nie rozstrzyga wszystkiego?

Art. 46 ustawy o promocji zatrudnienia nie zawiera kompletnej listy wszystkich szczegółowych przesłanek w takim brzmieniu, jakim posługują się urzędy pracy w formularzach naboru. Dlatego w praktyce bardzo duże znaczenie mają:

• regulamin przyznawania środków w danym PUP,
• treść oświadczeń składanych przez bezrobotnego we wniosku,
• postanowienia zawartej umowy,
• sposób sformułowania obowiązków zwrotu środków.

To istotne również dlatego, że spory o zwrot dofinansowania często mają charakter cywilny, wynikający z umowy. Jeżeli urząd uzna, że oświadczenie było niezgodne z rzeczywistością albo warunki przyznania pomocy nie zostały spełnione, może oprzeć żądanie zwrotu na postanowieniach umownych. W podobnych problemach praktycznych warto zobaczyć także materiał o zwrot dofinansowania z urzędu pracy.

Czy późniejsze zamknięcie działalności z datą wsteczną pomaga?

Może pomóc dowodowo, ale nie daje pełnej gwarancji. Jeżeli po wykryciu błędu niezwłocznie złożyła Pani wniosek w CEIDG o wykreślenie działalności i próbowała uporządkować wpis zgodnie ze stanem faktycznym, jest to argument na Pani korzyść. Pokazuje bowiem, że nie próbowała Pani świadomie wprowadzić urzędu w błąd.

Trzeba jednak odróżnić dwie rzeczy:

• stan faktyczny – czy działalność była rzeczywiście wykonywana,
• stan formalny – jak wyglądał wpis w CEIDG w dniu składania wniosku i podpisania umowy.

Urząd może uznać, że ocena spełnienia warunków następuje na konkretny dzień i późniejsze sprostowanie nie usuwa wcześniejszej niezgodności. Z drugiej strony, jeśli regulamin mówił o faktycznym „prowadzeniu działalności”, a działalność od dawna nie była wykonywana, można argumentować, że warunek materialny był spełniony, a problem dotyczył wyłącznie nieuporządkowanego wpisu.

Jakie dokumenty trzeba teraz sprawdzić?

Najważniejsze są cztery grupy dokumentów:

Jeżeli urząd pracy kieruje zapytanie „do ministerstwa”, to zwykle nie oznacza jeszcze rozstrzygnięcia wiążącego dla Pani sprawy. Ministerstwo może przedstawić stanowisko interpretacyjne, ale ostatecznie znaczenie będzie miała treść umowy, regulaminu oraz decyzja samego urzędu co do dalszego wykonywania umowy.

Jakie argumenty przemawiają za zachowaniem dotacji?

W Pani sprawie można podnosić przede wszystkim:

• brak faktycznego prowadzenia działalności od 2022 r.,
• niezwłoczne podjęcie działań naprawczych po ujawnieniu problemu,
• brak zamiaru zatajenia informacji, jeżeli błąd wynikał z nieświadomości co do statusu wpisu,
• ewentualną nieprecyzyjność regulaminu, jeżeli nie rozróżnia on zawieszenia od prowadzenia działalności,
• zasadę proporcjonalności przy ocenie skutków naruszenia, zwłaszcza gdy naruszenie miało charakter formalny, a nie służyło nienależnemu uzyskaniu środków.

Takie argumenty nie dają pewności wygranej, ale mogą mieć znaczenie przy ocenie, czy urząd odstąpi od rozwiązania umowy albo czy w razie sporu da się skutecznie kwestionować żądanie zwrotu.

Co przemawia na niekorzyść?

Najsilniejszym argumentem urzędu będzie zwykle to, że na dzień składania wniosku lub na dzień podpisania umowy istniał wpis przedsiębiorcy w CEIDG, a urząd przyznaje pomoc osobie rozpoczynającej nową działalność, a nie osobie już figurującej jako przedsiębiorca. Jeżeli w dokumentach podpisała Pani oświadczenie, że nie prowadziła działalności albo nie posiada wpisu, urząd może twierdzić, że doszło do złożenia nieprawdziwego oświadczenia.

W skrajnych sytuacjach urząd może oceniać sprawę także przez pryzmat odpowiedzialności za składane oświadczenia. To jednak zawsze zależy od konkretnych dokumentów i stanu faktycznego. Nie należy automatycznie zakładać konsekwencji karnych, jeśli mamy do czynienia z nieumyślnym błędem i natychmiastowym sprostowaniem danych.

Co zrobić praktycznie już teraz?

Najrozsądniej jest działać równolegle na kilku polach:

1. Poprosić urząd pracy o wskazanie dokładnej podstawy zastrzeżeń: regulamin, punkt umowy, treść oświadczenia.
2. Złożyć pisemne wyjaśnienia z opisem chronologii zdarzeń.
3. Dołączyć dokumenty z CEIDG pokazujące, kiedy działalność została zawieszona i kiedy złożono wniosek o wykreślenie.
4. Dołączyć dowody, że działalność nie była faktycznie wykonywana: brak faktur, brak przychodów, brak rozliczeń, brak aktywności gospodarczej.
5. Wskazać, że błąd został niezwłocznie ujawniony przez Panią samą, a nie w wyniku kontroli urzędu.

Jeżeli sprawa dotyczy także innych programów wsparcia lub obowiązku oddania środków publicznych, warto porównać mechanizm z innymi sytuacjami sporów o pomoc publiczną, np. przy odmowie wsparcia na retencja.

Czy przysługuje odwołanie?

To zależy od formy rozstrzygnięcia. Jeżeli urząd jedynie poinformuje, że uznaje umowę za naruszoną i wzywa do zwrotu środków na podstawie jej postanowień, często nie mamy klasycznego odwołania administracyjnego, lecz spór na tle umowy cywilnoprawnej. Jeżeli natomiast pojawi się decyzja administracyjna w innym zakresie, wtedy trzeba sprawdzić pouczenie o terminie i trybie odwoławczym wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Warto pamiętać, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja powinna zawierać pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Jeżeli urząd nie wydaje decyzji, tylko pismo umowne lub wezwanie do zapłaty, obrona wygląda inaczej i często wymaga odpowiedzi na wezwanie, negocjacji albo przygotowania stanowiska na wypadek procesu.

FAQ

Czy zawieszenie firmy to to samo co jej zamknięcie?

Nie. Zawieszenie oznacza czasowe niewykonywanie działalności, ale wpis w CEIDG nadal istnieje. Wynika to z art. 22 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców oraz z zasad ewidencji w CEIDG.

Czy urząd pracy musi uznać późniejszą korektę wpisu?

Nie. Urząd może badać stan na dzień złożenia wniosku lub podpisania umowy. Korekta pomaga, ale nie zawsze usuwa skutki wcześniejszego niespełnienia warunku.

Czy brak faktycznych przychodów z dawnej firmy ma znaczenie?

Tak, może być ważnym argumentem, jeśli regulamin odwołuje się do „prowadzenia” działalności. Nie wystarczy jednak zawsze, gdy problemem jest sam formalny wpis w CEIDG.

Czy ministerstwo zdecyduje ostatecznie za urząd pracy?

Zwykle nie. Stanowisko ministerstwa ma charakter interpretacyjny. Ostateczne skutki dla Pani wynikają przede wszystkim z działania PUP i treści zawartej umowy.

Czy w razie problemów urząd może żądać zwrotu całej dotacji?

Tak, jeżeli tak stanowi umowa i urząd uzna, że środki zostały przyznane mimo niespełnienia podstawowych warunków. Zakres zwrotu trzeba jednak ocenić na podstawie konkretnej umowy i okoliczności sprawy.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji szansa na zachowanie dotacji istnieje, ale nie można jej ocenić jako pewnej. Najważniejsze jest to, czy regulamin i umowa wymagały braku faktycznego prowadzenia działalności, czy całkowitego braku wpisu w CEIDG. Jeżeli urząd potraktuje zawieszoną działalność jako niespełnienie warunku formalnego, może próbować zakwestionować przyznanie środków. Na Pani korzyść przemawia natomiast szybka reakcja, brak zwłoki w uporządkowaniu wpisu oraz możliwość wykazania, że działalność nie była realnie prowadzona.

Źródła

1. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – Dz.U. 2004 nr 99 poz. 1001.

2. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 lipca 2017 r. w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej – Dz.U. 2017 poz. 1385.

3. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców – Dz.U. 2018 poz. 646.

4. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy – Dz.U. 2018 poz. 647.

5. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168.