Odmowa dofinansowania na zbiornik małej retencji – czy można się odwołać?

Dofinansowanie zbiornika małej retencji – od czego zależy legalność odmowy?

Ocena, czy odmowa była prawidłowa, zależy przede wszystkim od konkretnej podstawy prawnej programu. W praktyce trzeba sprawdzić łącznie:

• uchwałę sejmiku albo zarządu województwa regulującą zasady przyznawania środków,
• ogłoszenie naboru, regulamin i formularz wniosku,
• ewentualną umowę dotacyjną lub wzór umowy,
• pismo odmawiające przyznania środków wraz z uzasadnieniem.

Jeżeli środki były przekazywane przez gminę lub miasto w formie dotacji celowej, znaczenie ma też art. 221 ust. 1-4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zgodnie z którym podmioty spoza sektora finansów publicznych mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje celowe na cele publiczne, a tryb postępowania o udzielenie dotacji oraz sposób jej rozliczenia określa organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego w drodze uchwały.

To oznacza, że urząd nie może oceniać wniosku dowolnie. Musi działać w granicach zasad przyjętych w uchwale i dokumentach naboru.

Czy rozpoczęcie prac przed przyznaniem dotacji wyklucza dofinansowanie?

Bardzo często tak. W wielu programach pomocowych obowiązuje zasada, że wniosek trzeba złożyć przed rozpoczęciem realizacji zadania, a czasem także, że inwestycja nie może zostać rozpoczęta przed podpisaniem umowy.

Jeżeli w uchwale lub regulaminie zapisano, że dofinansowaniem mogą zostać objęte jedynie zadania rozpoczęte, zrealizowane i rozliczone w roku, w którym przyznano środki, nie oznacza to automatycznie zgody na rozpoczęcie robót przed rozstrzygnięciem naboru. Trzeba sprawdzić, jak w tych dokumentach zdefiniowano „rozpoczęcie zadania” oraz czy warunkiem wypłaty było wcześniejsze zawarcie umowy.

W sprawach dotacyjnych organy często przyjmują, że rozpoczęcie inwestycji przed uzyskaniem pozytywnego rozstrzygnięcia pozbawia program sensu, bo środki mają wspierać planowane zadanie, a nie refundować przedsięwzięcie już faktycznie rozpoczęte lub wykonane. Jeżeli taki warunek wynika wprost z uchwały, regulaminu albo formularza naboru, podważenie odmowy będzie trudne.

Jeżeli jednak dokumenty programu nie zawierały jednoznacznego zakazu rozpoczęcia prac przed podjęciem uchwały o przyznaniu środków, a urząd dopiero po złożeniu wniosku zastosował taką interpretację, można podnosić zarzut naruszenia zasad przejrzystości i równego traktowania wnioskodawców.

Brak sprzeciwu urzędu nie oznacza zgody na dofinansowanie

To, że wnioskodawca poinformował urząd o rozpoczęciu prac, a urząd nie odpowiedział, co do zasady nie tworzy prawa do uzyskania dotacji. W postępowaniu dotyczącym środków publicznych decydują formalne warunki programu i ostateczne rozstrzygnięcie organu, a nie milcząca akceptacja urzędnika.

Nie można tu automatycznie stosować instytucji tzw. milczącego załatwienia sprawy z art. 122a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis ten ma zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis szczególny wyraźnie przewiduje taką formę zakończenia sprawy. W programach dotacyjnych jest to rzadkie.

Również zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej z art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego może pomagać tylko pomocniczo. Sama bierność urzędu zwykle nie zastąpi pozytywnego rozstrzygnięcia ani zawarcia umowy.

Znaczenie umowy o dotację

Jeżeli zasady programu przewidują, że przekazanie środków następuje po zawarciu umowy, to dopiero umowa konkretyzuje prawa i obowiązki stron: kwotę, termin wykonania zadania, termin rozliczenia, zasady kontroli i zwrotu środków. Wynika to wprost z art. 221 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje zgodnie z przepisami odrębnymi albo umową.

W praktyce oznacza to, że nawet pozytywna ocena wniosku nie zawsze wystarcza. Jeżeli do podpisania umowy nie doszło, organ może twierdzić, że prawo do środków jeszcze nie powstało. Z drugiej strony, urząd nie może odmówić podpisania umowy arbitralnie, jeżeli wcześniej przyznał dofinansowanie zgodnie z obowiązującymi zasadami.

Jak sprawdzić, czy odmowa była zgodna z prawem?

Warto przejść przez poniższą listę kontrolną:

Jeżeli odmowa opiera się na przesłance, której nie ma w uchwale lub regulaminie, jest to istotny argument na korzyść wnioskodawcy.

Jakie środki prawne można rozważyć?

To zależy od formy rozstrzygnięcia.

1. Gdy otrzymałeś decyzję administracyjną

Wtedy co do zasady przysługuje odwołanie na podstawie art. 127 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.

2. Gdy sprawa została zakończona innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej

W niektórych sytuacjach możliwa jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli chodzi o inny niż decyzja lub postanowienie akt albo czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Zanim jednak wybierze się ten tryb, trzeba ocenić, czy odmowa rzeczywiście mieści się w tej kategorii.

3. Gdy dostałeś tylko informację o niezakwalifikowaniu wniosku

Najpierw warto złożyć wniosek o ponowną analizę sprawy, żądając:

• wskazania konkretnej podstawy prawnej odmowy,
• udostępnienia protokołu oceny wniosku,
• wyjaśnienia, na jakiej podstawie uznano, że rozpoczęcie prac wyklucza pomoc,
• porównania z zasadami stosowanymi wobec innych wnioskodawców w tym samym naborze.

Można też wystąpić o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 1 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, np. o kryteria oceny, listę rankingową, protokoły komisji czy treść uchwał i regulaminów.

Jakie argumenty mogą być skuteczne?

W zależności od dokumentów sprawy można powołać się zwłaszcza na:

• naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego,
• naruszenie art. 8 § 1 K.p.a., jeżeli organ działał w sposób nieprzejrzysty lub sprzeczny z dotychczasową praktyką bez wyjaśnienia przyczyn,
• naruszenie art. 11 K.p.a., jeżeli organ nie wyjaśnił stronom przesłanek rozstrzygnięcia,
• naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., jeżeli decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego,
• sprzeczność odmowy z uchwałą określającą tryb przyznawania dotacji na podstawie art. 221 ust. 4 ustawy o finansach publicznych,
• nierówne traktowanie wnioskodawców, jeżeli w analogicznych stanach faktycznych organ wcześniej przyznawał środki.

Trzeba jednak uczciwie zaznaczyć, że argument „w poprzednich latach przechodziło” nie zawsze wystarczy. Organ może zmienić praktykę, jeśli robi to na podstawie nowej uchwały, nowego regulaminu albo bardziej rygorystycznej interpretacji zgodnej z prawem.

Czy można domagać się odszkodowania za nieprzyznanie dotacji?

Zasadniczo jest to bardzo trudne. Samo nieprzyznanie dotacji nie oznacza jeszcze odpowiedzialności odszkodowawczej organu. W grę mogłyby wchodzić roszczenia dopiero wtedy, gdyby doszło do bezprawnego działania organu, a wnioskodawca potrafił wykazać szkodę i normalny związek przyczynowy. W praktyce takie sprawy są skomplikowane i wymagają analizy dokumentów oraz przebiegu całego naboru.

Co zrobić praktycznie krok po kroku?

1. Zbierz wszystkie dokumenty: wniosek, załączniki, regulamin, uchwałę, korespondencję i pismo odmowne.
2. Ustal, czy pismo jest decyzją administracyjną, czy tylko informacją o wyniku oceny.
3. Sprawdź terminy zaskarżenia – zwłaszcza 14 dni przy odwołaniu od decyzji administracyjnej.
4. Zażądaj wskazania konkretnego przepisu, który według organu został naruszony.
5. Porównaj swoją sytuację z dokumentami naboru i praktyką wobec innych wniosków.
6. Jeżeli odmowa jest niejasna, złóż wniosek o udostępnienie informacji publicznej i o ponowne rozpatrzenie sprawy.
7. W razie potrzeby przygotuj odwołanie albo skargę do sądu administracyjnego.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, kiedy odmowa może być uzasadniona, a kiedy warto ją kwestionować.

FAQ

Czy urząd musi uzasadnić odmowę dofinansowania?

Tak, jeżeli sprawa kończy się decyzją administracyjną, uzasadnienie powinno spełniać wymogi z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nawet przy innym trybie rozstrzygnięcia organ powinien wskazać podstawę odmowy w sposób jasny i możliwy do zweryfikowania.

Czy mogę powołać się na to, że w poprzednich latach podobne wnioski były akceptowane?

Tak, ale jest to argument pomocniczy. Może wspierać zarzut nierównego traktowania lub nieprzejrzystej zmiany praktyki, lecz nie zastąpi analizy aktualnej uchwały i regulaminu obowiązujących w danym naborze.

Czy milczenie urzędu po informacji o rozpoczęciu prac oznacza zgodę?

Zwykle nie. Milczące załatwienie sprawy działa tylko wtedy, gdy przewiduje je przepis szczególny, o czym stanowi art. 122a § 1 K.p.a. W sprawach dotacyjnych brak odpowiedzi najczęściej nie tworzy prawa do środków.

Ile mam czasu na odwołanie?

Jeżeli odmowa ma formę decyzji administracyjnej, termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. Gdy pismo nie jest decyzją, trzeba najpierw ustalić właściwy tryb i terminy mogą być inne.

Czy warto żądać dokumentów z naboru?

Tak. Protokół oceny, lista rankingowa, kryteria punktowe i treść uchwał często pozwalają wykazać, że organ zastosował niewłaściwe kryterium albo nierówno ocenił wnioski.

Źródła

• art. 221 ust. 1-4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
• art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 107 § 3, art. 122a § 1, art. 127 § 1 i 2, art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
• art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
• art. 1 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
• uchwała i regulamin właściwego programu dotacyjnego obowiązujące w danym naborze