Rezygnacja z dotacji z urzędu pracy a przejście na KRUS

Wycofanie wniosku o dofinansowanie z urzędu pracy

Jeżeli złożyła Pani jedynie wniosek o przyznanie środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, to co do zasady może Pani z niego zrezygnować. W praktyce robi się to przez złożenie do powiatowego urzędu pracy pisma o wycofaniu wniosku. Najbezpieczniej złożyć je na piśmie z potwierdzeniem wpływu albo przez ePUAP, jeśli dany urząd to dopuszcza.

Kluczowe jest jednak to, na jakim etapie jest sprawa. Inna sytuacja dotyczy samego wniosku, a inna podpisanej już umowy i wypłaconych środków. Zasady przyznawania jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej wynikają obecnie z art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Jeżeli urząd pracy wydał już decyzję o przyznaniu środków lub przygotował umowę, proszę koniecznie sprawdzić dokumenty, które Pani podpisała albo miała podpisać. W praktyce urzędy pracy stosują własne regulaminy i wzory umów, więc szczegóły mogą się różnić.

Kiedy można podlegać ubezpieczeniu w KRUS

Samo wycofanie wniosku z urzędu pracy nie powoduje jeszcze automatycznego objęcia KRUS. O tym, czy może Pani podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, decydują warunki z ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu oraz zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 tej ustawy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, a także domownik, jeżeli ta osoba:

• zamieszkuje i prowadzi działalność rolniczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
• nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu,
• nie ma ustalonego prawa do emerytury albo renty,
• nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych w zakresie wyłączającym KRUS.

Znaczenie ma więc realna sytuacja faktyczna: czy jest Pani rolnikiem albo domownikiem w rozumieniu ustawy, czy prowadzi Pani działalność rolniczą oraz czy nie podlega Pani innemu obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu.

Definicję domownika zawiera art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jest to osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie, nie będąc związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Rolnik ma obowiązek zgłosić siebie oraz osoby podlegające ubezpieczeniu do Kasy bez wezwania, w terminie 14 dni od dnia powstania okoliczności uzasadniających objęcie ubezpieczeniem. Wynika to z art. 37 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Działalność gospodarcza a pozostanie w KRUS

To najważniejsza część w Pani sprawie. Jeżeli chce Pani nie tylko wejść do KRUS, ale jednocześnie rozpocząć pozarolniczą działalność gospodarczą i nadal pozostać w KRUS, trzeba spełnić dodatkowe warunki z art. 5a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Przepis ten stanowi, że rolnik lub domownik, który podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, może po rozpoczęciu pozarolniczej działalności gospodarczej nadal podlegać KRUS, jeżeli łącznie:

1. złoży w KRUS oświadczenie o kontynuowaniu ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej albo współpracy przy tej działalności;
2. nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego albo w dziale specjalnym;
3. nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym;
4. nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty ani do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;
5. spełnia warunki dotyczące podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej określone aktualnie w art. 5a ustawy.

Najistotniejsze praktycznie jest to, że nie można najpierw dopiero wejść do KRUS, a zaraz potem założyć działalność i zakładać, że KRUS zostanie automatycznie utrzymany. Ustawa wymaga wcześniejszego, nieprzerwanego 3-letniego okresu podlegania KRUS w pełnym zakresie z mocy ustawy.

Jeżeli więc obecnie nie ma Pani takiej historii ubezpieczenia w KRUS, to po rozpoczęciu działalności gospodarczej co do zasady powstanie tytuł do ubezpieczeń w ZUS, a nie do kontynuowania KRUS. Samo posiadanie gospodarstwa rolnego nie zastępuje tego 3-letniego warunku.

Czy status osoby bezrobotnej ma znaczenie dla KRUS

Tak, ponieważ status osoby bezrobotnej i rejestracja w urzędzie pracy wiążą się z określonymi zasadami. Osoba bezrobotna nie może mieć innego tytułu wyłączającego ten status. Szczegółowe przesłanki statusu bezrobotnego reguluje ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W praktyce, jeżeli wystąpią okoliczności powodujące objęcie ubezpieczeniem w KRUS albo rozpocznie Pani działalność gospodarczą, trzeba poinformować o tym urząd pracy, bo może to wpływać na dalszą rejestrację jako bezrobotna.

Jeżeli chce Pani uporządkować sytuację między urzędem pracy, KRUS i planowaną działalnością, warto działać w tej kolejności:

1. ustalić, czy wniosek o dotację został tylko złożony, czy doszło już do podpisania umowy;
2. złożyć pismo o wycofaniu wniosku, jeżeli rezygnacja jest ostateczna;
3. sprawdzić, czy spełnia Pani warunki do objęcia KRUS jako rolnik albo domownik;
4. dopiero potem planować rozpoczęcie działalności gospodarczej, pamiętając o warunku 3 lat z art. 5a ustawy, jeżeli celem jest pozostanie w KRUS.

Praktyczny wniosek w opisanej sytuacji

Jeżeli nie podpisała Pani jeszcze umowy z urzędem pracy o przyznanie środków na rozpoczęcie działalności, rezygnacja z wniosku jest co do zasady dopuszczalna i zwykle nie powinna powodować negatywnych skutków finansowych. Warto jednak zrobić to formalnie, na piśmie.

Przejście do KRUS jest możliwe tylko wtedy, gdy rzeczywiście spełnia Pani warunki ustawowe jako rolnik albo domownik. Jeżeli zamierza Pani od razu otworzyć działalność gospodarczą i nie ma Pani za sobą co najmniej 3 lat nieprzerwanego podlegania KRUS w pełnym zakresie, to co do zasady nie będzie podstaw do pozostania w KRUS po rozpoczęciu działalności.

To oznacza, że odpowiedź na Pani pytanie brzmi:

• tak – z samego wniosku o dotację zwykle można zrezygnować, jeśli nie ma jeszcze umowy,
• nie zawsze – przejście na KRUS nie jest automatyczne i zależy od spełnienia ustawowych warunków,
• co do zasady nie – nie da się od razu po wejściu do KRUS założyć działalności i zostać w KRUS bez wcześniejszych 3 lat ubezpieczenia rolniczego.

FAQ

Czy mogę po prostu wycofać wniosek z urzędu pracy?

Tak, jeżeli jest to nadal tylko wniosek i nie podpisała Pani umowy o przyznanie środków. Najlepiej zrobić to pisemnie i zachować potwierdzenie złożenia.

Czy urząd pracy może ukarać za rezygnację z samego wniosku?

Zwykle nie, ale trzeba sprawdzić regulamin danego naboru i etap sprawy. Ryzyko pojawia się głównie po podpisaniu umowy albo po wypłacie środków.

Czy samo posiadanie ziemi wystarczy do KRUS?

Nie zawsze. Znaczenie mają także pozostałe przesłanki z ustawy, w tym prowadzenie działalności rolniczej i brak innego obowiązkowego tytułu do ubezpieczeń społecznych.

Czy można wejść do KRUS i od razu otworzyć firmę bez przechodzenia do ZUS?

Co do zasady nie, jeśli nie ma wcześniejszych 3 lat nieprzerwanego podlegania KRUS w pełnym zakresie z mocy ustawy, wymaganych przez art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W jakim terminie trzeba zgłosić się do KRUS?

Rolnik powinien zgłosić objęcie ubezpieczeniem w terminie 14 dni od powstania okoliczności uzasadniających ubezpieczenie, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Osobny 14-dniowy termin dotyczy oświadczenia o kontynuowaniu KRUS po rozpoczęciu działalności gospodarczej na podstawie art. 5a ust. 1 tej ustawy.

Źródła

• art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
• art. 5a ust. 1, art. 6 pkt 2, art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników