Groźby żony po romansie – jak się bronić prawnie

Czy romans może wywołać wobec Pani konsekwencje prawne?

Co do zasady – nie. Sam fakt pozostawania w relacji z żonatym mężczyzną nie jest w polskim prawie przestępstwem ani deliktem, który automatycznie dawałby jego żonie podstawę do żądania ukarania Pani przez pracodawcę, szkołę czy organ prowadzący placówkę. Życie prywatne może mieć znaczenie zawodowe tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy konkretne zachowanie narusza obowiązki służbowe albo przepisy szczególne. Sam romans takich skutków zwykle nie wywołuje.

Jeżeli jednak żona partnera zaczyna kierować wobec Pani groźby, rozpowszechniać obraźliwe lub nieprawdziwe informacje, nachodzić Panią w pracy albo kontaktować się z przełożonymi w celu skompromitowania Pani, wtedy ocena prawna dotyczy już nie romansu, lecz jej zachowania.

Gdy padają groźby – kiedy sprawa może być karna?

Nie każda ostra wypowiedź jest od razu przestępstwem. Najpoważniejszą kwalifikacją jest groźba karalna z art. 190 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny. Przepis ten penalizuje grożenie innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub na szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona.

To oznacza, że sformułowanie typu „zniszczę cię zawodowo” nie zawsze samo w sobie wypełni art. 190 § 1 Kodeksu karnego, bo nie musi oznaczać groźby popełnienia przestępstwa. Jeżeli jednak wypowiedzi towarzyszą zapowiedzi pobicia, uszkodzenia mienia, ujawnienia sfabrykowanych oskarżeń, włamania na konto, publikacji intymnych materiałów albo innych bezprawnych działań, sprawa może już wejść na grunt karny.

Znaczenie ma też kontekst: ton wypowiedzi, wcześniejsze zachowania tej osoby, miejsce rozmowy, relacje między stronami oraz to, czy rzeczywiście mogła Pani odczuwać realną obawę. Każdą sprawę trzeba więc oceniać według konkretnego stanu faktycznego.

Uporczywe wiadomości, nachodzenie, presja – czy to może być stalking?

Tak, jeżeli zachowanie jest powtarzalne i istotnie narusza Pani poczucie bezpieczeństwa lub prywatność. Zgodnie z art. 190a § 1 Kodeksu karnego odpowiedzialności karnej podlega ten, kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność.

Do stalkingu mogą należeć m.in.: wielokrotne telefony, SMS-y, wiadomości w mediach społecznościowych, czekanie pod pracą, śledzenie, kontaktowanie się z uczniami, rodzicami lub dyrekcją, a także zakładanie fałszywych profili i publikowanie treści mających Pani zaszkodzić.

Jeżeli problem dotyczy ciągłych wiadomości lub presji ze strony osoby powiązanej z romansem, pomocny może być też materiał o uporczywym nękaniu przez żonę partnera.

Zniesławienie i zniewaga – kiedy można złożyć prywatny akt oskarżenia?

Jeżeli żona partnera rozpowiada o Pani informacje mogące narazić Panią na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu nauczyciela, może to stanowić zniesławienie z art. 212 § 1 Kodeksu karnego. Chodzi o pomawianie o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć Panią w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności.

Jeżeli natomiast pojawiają się obelgi, wyzwiska, upokarzające określenia kierowane do Pani bezpośrednio lub publicznie, może chodzić o zniewagę z art. 216 § 1 Kodeksu karnego.

W obu przypadkach podstawowy tryb ścigania jest prywatnoskargowy. Wynika to z art. 212 § 4 oraz art. 216 § 5 Kodeksu karnego. Oznacza to, że co do zasady to pokrzywdzona wnosi do sądu prywatny akt oskarżenia, zamiast składać zwykłe zawiadomienie oczekując, że sprawę poprowadzi prokurator. Wyjątkowo prokurator może objąć taką sprawę ściganiem, jeśli wymaga tego interes społeczny, ale w praktyce nie dzieje się to często.

Jeżeli problemem są nieprawdziwe zarzuty i publiczne oczernianie, warto przeanalizować również materiał o fałszywych oskarżeniach i pomówieniach.

Ochrona cywilna – dobra osobiste i żądanie przeprosin albo zadośćuczynienia

Niezależnie od drogi karnej może Pani skorzystać z ochrony cywilnej. Zgodnie z art. 23 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny pod ochroną pozostają m.in. cześć, dobre imię, wizerunek i prywatność. Natomiast art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala żądać zaniechania działania, usunięcia skutków naruszenia, złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach kodeksowych również zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej sumy na cel społeczny.

Jeżeli więc ktoś dzwoni do dyrekcji szkoły, wysyła pisma, maile lub wiadomości z pomówieniami albo publicznie narusza Pani dobre imię, może Pani domagać się np.:

• zaprzestania dalszych naruszeń,
• przeprosin,
• usunięcia wpisów z internetu,
• zadośćuczynienia pieniężnego – gdy naruszenie wywołało krzywdę.

W praktyce często zaczyna się od wezwania przedsądowego do zaniechania naruszeń i usunięcia skutków, a dopiero potem kieruje pozew.

Co robić, gdy sprawczyni pojawi się w pracy albo skontaktuje się z dyrekcją?

Jeżeli dojdzie do incydentu w miejscu pracy, warto działać od razu i formalnie:

• sporządzić własną notatkę z datą, godziną, miejscem i przebiegiem zdarzenia,
• zabezpieczyć monitoring, jeżeli obejmuje miejsce zajścia,
• wskazać świadków – współpracowników, pracowników administracji, ochronę,
• poinformować przełożonego lub dyrektora, że ma Pani do czynienia z prywatnym konfliktem i obawia się bezprawnych działań osoby trzeciej,
• w razie awantury, gróźb, naruszenia nietykalności lub zakłócania porządku – wezwać Policję.

Jeżeli padły groźby podobne do tych spotykanych w sporach osobistych lub sąsiedzkich, przydatne mogą być również wskazówki z materiału o groźbach ze strony sąsiada.

Jakie dowody zbierać?

W sprawach o groźby, stalking, fałszywe oskarżenie o zdradę czy zniesławienie kluczowe są dowody. Bez nich nawet prawdziwa relacja pokrzywdzonej może być trudna do wykazania.

Co do nagrań: osoba uczestnicząca w rozmowie co do zasady może ją nagrać dla celów dowodowych. Ocena dopuszczalności i wagi takiego dowodu zależy jednak od okoliczności konkretnej sprawy.

Jak wszcząć sprawę – praktycznie krok po kroku

1. Zabezpieczyć materiał dowodowy.
Nie usuwać wiadomości, robić kopie screenów, spisywać daty zdarzeń.

2. Ocenić kwalifikację prawną.
Jednorazowa awantura to co innego niż wielotygodniowe nękanie. Inaczej prowadzi się sprawę o groźbę karalną, inaczej o stalking, a inaczej o zniesławienie.

3. W razie przestępstwa publicznoskargowego złożyć zawiadomienie.
Dotyczy to przede wszystkim art. 190 § 1 Kodeksu karnego i art. 190a § 1 Kodeksu karnego. Zawiadomienie można złożyć na Policji lub w prokuraturze.

4. W razie zniesławienia lub zniewagi rozważyć prywatny akt oskarżenia.
Tu najczęściej konieczne jest samodzielne wniesienie sprawy do sądu rejonowego właściwego dla miejsca czynu.

5. Równolegle rozważyć drogę cywilną.
Zwłaszcza gdy celem jest szybkie zatrzymanie naruszeń, przeprosiny lub usunięcie skutków oczerniania.

Czy można wezwać Policję od razu?

Tak, jeżeli dochodzi do awantury, nachodzenia, zakłócania porządku, naruszenia nietykalności cielesnej, grożenia albo obawy o bezpieczeństwo. Interwencja Policji nie rozstrzyga jeszcze o winie, ale tworzy ślad dowodowy: notatkę urzędową, dane uczestników i świadków. To może być później bardzo ważne.

Jeżeli sprawa dotyczy silnych emocji po ujawnieniu relacji i przeradza się w groźby albo nękanie, przydatny bywa też materiał o groźbach i nękaniu po ujawnieniu romansu.

Czego nie warto robić?

• Nie odpowiadać groźbami na groźby – może to odwrócić role procesowe.
• Nie publikować w odwecie prywatnych informacji, zdjęć ani korespondencji.
• Nie kasować wiadomości i nie blokować kontaktu przed zrobieniem kopii dowodów.
• Nie opierać sprawy wyłącznie na ustnych relacjach, jeśli możliwe jest zabezpieczenie innych śladów.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak różna może być ocena prawna podobnego konfliktu i dlaczego tak ważne są szczegóły.

FAQ

Czy żona kochanka może legalnie „zniszczyć mnie zawodowo”?

Nie. Nie ma prawa bezkarnie oczerniać Pani, nachodzić w pracy ani rozsyłać pomówień. Jeżeli to robi, może ponosić odpowiedzialność karną albo cywilną – zależnie od formy działania i dowodów.

Czy samo powiedzenie „zniszczę cię” to już groźba karalna?

Niekoniecznie. Dla art. 190 § 1 Kodeksu karnego chodzi o groźbę popełnienia przestępstwa. Ogólne sformułowanie może być niewystarczające, chyba że z kontekstu jasno wynika zapowiedź bezprawnego czynu i wzbudza ona uzasadnioną obawę.

Czy mogę nagrać rozmowę z tą osobą?

Jeżeli sama uczestniczy Pani w rozmowie, takie nagranie bywa wykorzystywane jako dowód. O jego znaczeniu procesowym decydują jednak okoliczności konkretnej sprawy.

Czy zniesławienie w internecie też podpada pod przepisy karne?

Tak. Rozpowszechnianie pomówień w wiadomościach, mediach społecznościowych czy grupach internetowych może stanowić zniesławienie z art. 212 Kodeksu karnego, a dodatkowo naruszać dobra osobiste.

Czy mogę jednocześnie iść do sądu karnego i cywilnego?

Tak. Droga karna i cywilna mogą się uzupełniać. Jedna służy ukaraniu sprawcy, druga zatrzymaniu naruszeń, przeprosinom i ewentualnemu zadośćuczynieniu.

Źródła

• art. 190 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny
• art. 190a § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny
• art. 212 § 1 i § 4 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny
• art. 216 § 1 i § 5 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny
• art. 23 oraz art. 24 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2008 r., sygn. III KK 234/07 – w zakresie obiektywnej oceny znieważenia