Podwyższenie alimentów na pełnoletnie dziecko przez pełnomocnika

Kto może żądać podwyższenia alimentów po pełnoletności dziecka?

Po ukończeniu 18 lat dziecko uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych i samo występuje jako osoba uprawniona do alimentów. To oznacza, że w sprawie o podwyższenie alimentów powodem jest pełnoletni syn albo pełnoletnia córka, a nie rodzic, który wcześniej odbierał alimenty jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

Nie oznacza to jednak, że rodzic musi zostać całkowicie odsunięty od sprawy. Jeżeli pełnoletnie dziecko chce, aby matka albo ojciec prowadzili sprawę w jego imieniu, może udzielić im pełnomocnictwa procesowego. Wtedy rodzic może przygotować pozew, podpisać go, złożyć w sądzie, odbierać pisma i występować na rozprawach w granicach udzielonego umocowania.

Podstawą żądania podwyższenia alimentów jest art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z tym przepisem w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia albo umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. W praktyce chodzi przede wszystkim o wzrost kosztów utrzymania, edukacji, leczenia, rehabilitacji, dojazdów, mieszkania lub inne istotne zmiany po stronie dziecka albo rodzica zobowiązanego.

Czy matka może reprezentować pełnoletnie dziecko w sprawie alimentacyjnej?

Tak. Matka może reprezentować pełnoletniego syna lub córkę w sprawie o podwyższenie alimentów, jeżeli otrzyma od dziecka pełnomocnictwo. Art. 87 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala, aby pełnomocnikiem procesowym strony byli m.in. rodzice, małżonek, rodzeństwo, zstępni oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

Warto odróżnić dwie sytuacje. Przed pełnoletnością dziecka matka działa jako przedstawiciel ustawowy i nie potrzebuje pełnomocnictwa od dziecka. Po pełnoletności dziecka przedstawicielstwo ustawowe ustaje, dlatego potrzebne jest wyraźne umocowanie od syna albo córki.

Jeżeli chcesz uporządkować samą kwestię umocowania rodzica, przydatne może być omówienie tematu pełnomocnictwo w sprawie o alimenty.

Co powinno zawierać pełnomocnictwo dla matki?

Pełnomocnictwo powinno być sporządzone na piśmie i podpisane przez pełnoletnie dziecko. Pełnomocnik ma obowiązek dołączyć pełnomocnictwo do akt przy pierwszej czynności procesowej, czyli najczęściej razem z pozwem.

W praktyce w pełnomocnictwie warto wskazać:

• imię, nazwisko, adres i numer PESEL pełnoletniego dziecka jako mocodawcy,
• imię, nazwisko i adres matki jako pełnomocnika,
• oznaczenie sprawy, np. sprawa o podwyższenie alimentów przeciwko ojcu,
• zakres umocowania, w tym prawo do podpisania i wniesienia pozwu, odbioru korespondencji, składania pism, wniosków dowodowych i występowania na rozprawach,
• datę i własnoręczny podpis pełnoletniego dziecka.

W starszych poradach często wskazywano, że do pełnomocnictwa trzeba dołączyć dowód uiszczenia 17 zł opłaty skarbowej. To wymaga doprecyzowania. Co do zasady złożenie dokumentu pełnomocnictwa podlega opłacie skarbowej 17 zł, ale pełnomocnictwo udzielone wstępnemu, zstępnemu, małżonkowi albo rodzeństwu korzysta ze zwolnienia. Matka jest wstępną dziecka, więc przy takim pełnomocnictwie opłata skarbowa nie powinna być pobierana.

Czy pełnoletni syn musi być obecny na rozprawie?

Samo udzielenie pełnomocnictwa nie oznacza, że syn musi uczestniczyć w każdej rozprawie. Jeżeli działa przez pełnomocnika, pisma i wnioski może składać pełnomocnik. Sąd może jednak wezwać pełnoletnie dziecko do osobistego stawiennictwa, zwłaszcza gdy trzeba wyjaśnić jego potrzeby, sytuację zdrowotną, edukacyjną, zawodową albo realne koszty utrzymania.

Dowód z przesłuchania stron zwykle ma charakter uzupełniający, ale w sprawach alimentacyjnych bywa istotny. Dlatego warto od razu dobrze udokumentować sytuację syna: zaświadczeniem ze szkoły lub uczelni, rachunkami, kosztami leczenia, dojazdów, terapii, zajęć dodatkowych, leków, mieszkania i wyżywienia.

Jeżeli syn ma wadę wymowy albo inną trudność komunikacyjną, należy poinformować o tym sąd w pozwie lub w osobnym piśmie. Można wnieść o takie przeprowadzenie czynności, aby sąd mógł prawidłowo zrozumieć stanowisko strony, np. przez umożliwienie złożenia szczegółowego pisemnego stanowiska, zadawanie pytań w prostszej formie albo skorzystanie z pomocy osoby lub specjalisty, jeżeli okaże się to potrzebne.

Jak uzasadnić pozew o podwyższenie alimentów?

Pełnoletniość dziecka sama w sobie nie powoduje ani automatycznego podwyższenia, ani automatycznego wygaśnięcia alimentów. Rodzice nadal mogą być zobowiązani do alimentacji pełnoletniego dziecka, jeżeli nie jest ono jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, np. z powodu nauki, choroby, niepełnosprawności albo obiektywnych trudności w uzyskaniu samodzielności.

Zakres alimentów zależy od dwóch elementów: usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. W pozwie trzeba więc pokazać z jednej strony realne potrzeby dziecka, a z drugiej strony możliwości ojca albo matki, od których żąda się wyższych alimentów.

Najczęstsze argumenty na podwyższenie obejmują wzrost cen, rozpoczęcie studiów, wyższe koszty dojazdów, wynajmu pokoju, leczenia, rehabilitacji, zajęć edukacyjnych, sprzętu komputerowego albo poprawę sytuacji finansowej rodzica zobowiązanego.

Gdzie złożyć pozew i o czym pamiętać?

Pozew o podwyższenie alimentów składa się do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich. W sprawach alimentacyjnych można skorzystać z właściwości przemiennej i wnieść pozew według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów albo według miejsca zamieszkania pozwanego.

Osoba dochodząca roszczeń alimentacyjnych jest zwolniona od kosztów sądowych w zakresie pozwu. Nie oznacza to jednak, że sprawę można przygotować ogólnie. W pozwie należy wskazać konkretną kwotę alimentów, żądanie podwyższenia od określonej daty, uzasadnienie zmiany stosunków oraz dowody.

Jeżeli sąd wyda wyrok niekorzystny albo zasądzi kwotę niższą niż oczekiwana, możliwa jest apelacja od alimentów, ale wymaga ona wskazania konkretnych zarzutów wobec wyroku i zachowania terminu procesowego.

FAQ

Czy matka może sama wnieść pozew o podwyższenie alimentów na pełnoletnie dziecko?

Nie jako własną sprawę. Powodem powinno być pełnoletnie dziecko. Matka może jednak wnieść i podpisać pozew jako pełnomocnik, jeżeli dziecko udzieli jej pełnomocnictwa procesowego.

Czy pełnoletnie dziecko nadal ma prawo do alimentów?

Tak, jeżeli nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, a żądanie alimentów jest uzasadnione jego sytuacją. Pełnoletniość nie kończy alimentów automatycznie, ale rodzic może bronić się, gdy dziecko nie podejmuje starań o samodzielność albo alimenty byłyby dla niego nadmiernym uszczerbkiem.

Czy pełnomocnictwo dla matki trzeba opłacić kwotą 17 zł?

Nie, jeżeli pełnomocnikiem jest matka. Opłata skarbowa 17 zł dotyczy co do zasady złożenia dokumentu pełnomocnictwa, ale pełnomocnictwo udzielone wstępnym, zstępnym, małżonkowi lub rodzeństwu korzysta ze zwolnienia.

Czy sąd może wezwać pełnoletnie dziecko mimo pełnomocnictwa?

Tak. Pełnomocnictwo pozwala matce prowadzić sprawę, ale nie wyłącza prawa sądu do wezwania strony do osobistego stawiennictwa albo przesłuchania jej, jeżeli jest to potrzebne do rozstrzygnięcia.

Jakie dowody są najważniejsze przy podwyższeniu alimentów?

Najważniejsze są dokumenty pokazujące aktualne koszty utrzymania i nauki dziecka, np. rachunki, umowy, zaświadczenia, faktury, potwierdzenia przelewów, dokumentacja medyczna oraz informacje o sytuacji zarobkowej rodzica zobowiązanego.

Źródła

• Art. 128, art. 133, art. 135 i art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: tekst jednolity w systemie ELI.
• Art. 32, art. 87 i art. 89 Kodeksu postępowania cywilnego: tekst jednolity w systemie ELI.
• Art. 96 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: tekst jednolity w systemie ELI.
• Ustawa o opłacie skarbowej wraz z załącznikiem dotyczącym pełnomocnictw: tekst jednolity w systemie ELI.