Przedawnienie niemieckiej grzywny za przemyt papierosów

Przedawnienie niemieckiej grzywny – od czego zacząć?

W sprawach sprzed wielu lat najważniejsze jest ustalenie, czym dokładnie była nałożona sankcja. Inaczej ocenia się prawomocną grzywnę karną wymierzoną przez sąd lub w nakazie karnym, inaczej administracyjną karę pieniężną, a jeszcze inaczej zobowiązanie podatkowe albo celne wynikające z decyzji niemieckiego urzędu celnego.

Jeżeli za przemyt papierosów zapadło prawomocne rozstrzygnięcie karne, podstawowe znaczenie ma niemieckie pojęcie Vollstreckungsverjährung, czyli przedawnienie wykonania kary. Chodzi o sytuację, w której kara została już prawomocnie orzeczona, ale nie została wykonana. W takim przypadku nie pytamy już przede wszystkim o to, czy można wszcząć postępowanie, lecz czy niemiecki organ nadal może wykonywać karę.

Przy przemycie papierosów niemieckie organy mogą kwalifikować sprawę jako oszustwo podatkowe, czyli Steuerhinterziehung z § 370 niemieckiej Ordynacji podatkowej (Abgabenordnung, AO), jeżeli doszło do uszczuplenia podatku albo innych należności publicznoprawnych. W praktyce obok kary może pojawić się również obowiązek zapłaty podatku, odsetek, kosztów albo należności celnych.

Kiedy przedawnia się wykonanie grzywny w Niemczech?

Zgodnie z § 79 niemieckiego Kodeksu karnego (Strafgesetzbuch, StGB) prawomocnie orzeczona kara nie może być wykonana po upływie terminu przedawnienia wykonania kary. Przy grzywnie termin zależy od liczby stawek dziennych:

• 3 lata – przy grzywnie do 30 stawek dziennych,
• 5 lat – przy grzywnie powyżej 30 stawek dziennych.

Termin biegnie od dnia prawomocności orzeczenia. Jeżeli więc grzywna została prawomocnie orzeczona w 1993 albo 1994 roku, to przy typowej grzywnie wykonanie kary powinno być już przedawnione. Nie należy jednak opierać się wyłącznie na dacie zdarzenia, bo znaczenie ma data prawomocności wyroku lub nakazu karnego, treść rozstrzygnięcia oraz ewentualne decyzje organu wykonawczego.

Warto też odróżnić grzywnę karną od podatku lub należności celnych. Przedawnienie samej grzywny nie zawsze oznacza automatycznie, że nie istnieje już żadna zaległość wobec niemieckiego urzędu.

Czy bieg przedawnienia może się zatrzymać albo wydłużyć?

Tak. W niemieckim prawie karnym trzeba sprawdzić nie tylko podstawowy termin z § 79 StGB, lecz także przepisy o spoczywaniu i przedłużeniu przedawnienia. Zgodnie z § 79a StGB bieg przedawnienia może spoczywać między innymi wtedy, gdy wykonanie kary nie może zostać rozpoczęte albo kontynuowane z przyczyn przewidzianych w ustawie, gdy udzielono odroczenia, przerwy, zawieszenia albo ułatwień w zapłacie grzywny.

Dodatkowo § 79b StGB pozwala sądowi, na wniosek organu wykonawczego, jednorazowo przedłużyć termin przedawnienia o połowę, jeżeli skazany przebywa na obszarze, z którego nie można doprowadzić do jego ekstradycji albo przekazania. Nie oznacza to, że w każdej starej sprawie doszło do takiego przedłużenia. Oznacza natomiast, że bez akt nie można odpowiedzialnie potwierdzić przedawnienia wyłącznie na podstawie samej daty popełnienia czynu.

Co z zastępczą karą pozbawienia wolności?

Jeżeli grzywna nie została zapłacona, niemiecki sąd mógł zarządzić zastępczą karę pozbawienia wolności, czyli Ersatzfreiheitsstrafe. W praktyce może to prowadzić do wydania nakazu zatrzymania w celu wykonania kary zastępczej. Sam fakt, że sprawa jest bardzo stara, zwykle przemawia za przedawnieniem wykonania, ale przed podróżą do Niemiec rozsądnie jest ustalić, czy nakaz został formalnie uchylony albo wykreślony z systemów.

Najbezpieczniej zwrócić się do organu, który prowadził sprawę: sądu wskazanego w wyroku lub nakazie karnym, właściwej prokuratury jako organu wykonawczego albo – w sprawach celnych i podatkowych – właściwego Hauptzollamt. W zapytaniu warto podać imię i nazwisko, datę urodzenia, dawny adres, przybliżoną datę sprawy oraz, jeżeli jest znana, sygnaturę akt.

Przedawnienie podatku i należności celnych w Niemczech

Przy przemycie papierosów trzeba osobno ocenić należności podatkowe i celne. Jeżeli urząd wydał decyzję podatkową albo celną, egzekucja takiej należności nie jest tym samym co wykonanie grzywny karnej. Aktualnie § 228 AO przewiduje zasadniczo 5-letni termin przedawnienia płatności, ale w przypadkach z §§ 370, 373 lub 374 AO, w tym przy Steuerhinterziehung, termin wynosi 10 lat.

Początek biegu przedawnienia płatności wynika z § 229 AO i co do zasady następuje z końcem roku kalendarzowego, w którym roszczenie stało się po raz pierwszy wymagalne, nie wcześniej jednak niż po skutecznym ustaleniu należności, jeżeli taka decyzja była konieczna. Odrębnie przy ustalaniu podatku znaczenie może mieć § 169 AO, zgodnie z którym termin ustalenia podatku przy podatku uchylonym wynosi 10 lat.

Najważniejsze praktycznie jest to, że bieg przedawnienia płatności może zostać przerwany czynnościami wymienionymi w § 231 AO, w tym czynnościami egzekucyjnymi. Po zakończeniu przerwy może rozpocząć się nowy termin. Dlatego w starych sprawach celnych nie wystarczy policzyć lat od zdarzenia – trzeba ustalić, czy urząd podejmował czynności egzekucyjne i kiedy zakończyła się ostatnia skuteczna czynność przerywająca bieg przedawnienia.

Jak sprawdzić, czy niemiecka grzywna nadal widnieje w systemie?

Najlepszą drogą jest pisemne zapytanie do właściwego organu niemieckiego. W zależności od dokumentów może to być sąd, który wydał wyrok lub nakaz karny, prokuratura wykonująca karę albo urząd celny, który prowadził sprawę podatkową i egzekucyjną. Jeżeli nie znasz sygnatury, warto opisać sprawę możliwie dokładnie i dołączyć kopie posiadanych dokumentów.

W zapytaniu należy poprosić o informację, czy kara została wykonana, czy nastąpiło przedawnienie wykonania, czy istnieje aktywny nakaz zatrzymania oraz czy pozostają jakiekolwiek należności podatkowe, celne, koszty postępowania lub odsetki. Przy planowanym wyjeździe do Niemiec lepiej nie odkładać takiego sprawdzenia do kontroli granicznej albo kontroli policyjnej.

Jeżeli z dokumentów wynika, że sprawa dotyczy lat 1993–1994 i nie było późniejszych szczególnych czynności, bardzo prawdopodobne jest przedawnienie wykonania samej grzywny. Ostateczna ocena wymaga jednak potwierdzenia w aktach, zwłaszcza gdy grzywna została zamieniona na karę zastępczą albo urząd celny prowadził długotrwałą egzekucję należności podatkowych.

FAQ

Czy niemiecka grzywna z 1993 albo 1994 roku jest już przedawniona?

Najczęściej tak, jeżeli chodzi wyłącznie o wykonanie typowej grzywny karnej. Trzeba jednak sprawdzić datę prawomocności orzeczenia, wysokość grzywny w stawkach dziennych oraz ewentualne decyzje o spoczywaniu albo przedłużeniu przedawnienia.

Czy przedawnienie grzywny oznacza, że mogę bezpiecznie jechać do Niemiec?

Nie zawsze. Nawet jeżeli kara powinna być przedawniona, w systemach może nadal figurować stary nakaz zatrzymania albo informacja o niewykonanej karze. Przed wyjazdem warto uzyskać pisemne potwierdzenie z właściwego organu.

Czy grzywna i podatek celny przedawniają się tak samo?

Nie. Grzywna karna podlega zasadom przedawnienia wykonania kary z Kodeksu karnego. Podatek, akcyza, należności celne, odsetki i koszty mogą podlegać odrębnym zasadom z niemieckiej Ordynacji podatkowej.

Co zrobić, gdy nie mam żadnych dokumentów z Niemiec?

Należy ustalić możliwie dużo danych: rok zdarzenia, miejsce kontroli, organ prowadzący sprawę, dawne adresy i dane osobowe. Na tej podstawie można skierować zapytanie do sądu, prokuratury albo urzędu celnego.

Czy niemiecki urząd może po wielu latach dalej egzekwować podatek?

Może się to zdarzyć, jeżeli przedawnienie płatności było skutecznie przerywane czynnościami egzekucyjnymi. Dlatego przy podatku i należnościach celnych trzeba sprawdzić historię egzekucji, a nie tylko datę popełnienia czynu.

Czy sprawę można sprawdzić przez pełnomocnika?

Tak. To często najbezpieczniejsze rozwiązanie, zwłaszcza gdy osoba mieszka w Polsce i obawia się kontroli po wjeździe do Niemiec. Pełnomocnik może wystąpić do właściwego organu o informacje i dokumenty z akt.

Źródła

• § 79 Strafgesetzbuch – terminy przedawnienia wykonania kary
• § 79a Strafgesetzbuch – spoczywanie biegu przedawnienia
• § 79b Strafgesetzbuch – przedłużenie terminu przedawnienia
• § 370 Abgabenordnung – Steuerhinterziehung
• § 169 Abgabenordnung – termin ustalenia podatku
• § 228 Abgabenordnung – przedawnienie płatności
• § 229 Abgabenordnung – początek biegu przedawnienia
• § 231 Abgabenordnung – przerwanie biegu przedawnienia