Pozwolenie na broń a utrata prawa jazdy za punkty karne

Utrata prawa jazdy za punkty karne a pozwolenie na broń

Co do zasady sama utrata prawa jazdy z powodu przekroczenia limitu punktów karnych nie oznacza jeszcze automatycznej odmowy wydania pozwolenia na broń. Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji nie zawiera przepisu, który wprost stanowiłby, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami za punkty karne przekreśla możliwość uzyskania pozwolenia.

Nie oznacza to jednak, że taki fakt pozostaje całkowicie obojętny. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji pozwolenie na broń wydaje się, jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni. Z kolei art. 15 ust. 1 tej ustawy określa przesłanki negatywne, czyli sytuacje, gdy pozwolenia nie wydaje się.

W praktyce oznacza to, że organ Policji może badać nie tylko formalną karalność, lecz także przebieg dotychczasowego zachowania strony. Powtarzalne, rażące naruszanie przepisów ruchu drogowego może zostać potraktowane jako argument, że wnioskodawca nie daje wystarczającej gwarancji odpowiedzialnego posługiwania się bronią. Taka ocena nie działa jednak automatycznie i zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego.

Kiedy ustawa wprost zabrania wydania pozwolenia

Najważniejszy w takich sprawach jest art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Zgodnie z tym przepisem pozwolenia na broń nie wydaje się osobom:

• niemającym ukończonych 21 lat, z zastrzeżeniem wyjątków z art. 15 ust. 2,
• z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, albo o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej,
• wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego,
• uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych,
• nieposiadającym miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
• stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, w szczególności skazanym prawomocnie w przypadkach wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a-b.

Dla Pana sytuacji kluczowe jest to, że przekroczenie limitu punktów karnych nie jest wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a-b. Przepis mówi wprost o prawomocnym skazaniu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, a także o skazaniu za określone przestępstwa nieumyślne, w tym przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego albo po ucieczce z miejsca zdarzenia.

Jeżeli więc doszło wyłącznie do administracyjnej utraty prawa jazdy za punkty karne, bez prawomocnego skazania za wskazane wyżej przestępstwa, to nie zachodzi automatyczna przesłanka odmowy wynikająca z samego art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a-b ustawy.

Dlaczego mimo to Policja może odmówić

Problem polega na tym, że art. 10 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji są w praktyce interpretowane szerzej niż tylko przez pryzmat skazań. Orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszcza ocenę innych okoliczności faktycznych, które mogą wskazywać, że wnioskodawca nie daje rękojmi bezpiecznego obchodzenia się z bronią.

Dlatego utrata prawa jazdy za punkty karne może zostać potraktowana jako jeden z elementów oceny osobowości, samodyscypliny i poszanowania reguł bezpieczeństwa. Szczególnie ryzykowne są sytuacje, gdy naruszenia były liczne, dotyczyły znacznego przekraczania prędkości, wyprzedzania w miejscach niedozwolonych lub innych zachowań realnie zagrażających życiu i zdrowiu.

Inaczej mówiąc: nie ma tu automatu ustawowego, ale istnieje ryzyko niekorzystnej oceny uznaniowej opartej na materiale z postępowania administracyjnego.

Znaczenie badań lekarskich i psychologicznych

Bardzo duże znaczenie mają orzeczenia lekarskie i psychologiczne. Obowiązek ich przedstawienia wynika z art. 15 ust. 3-6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Badania mają ustalić, czy u osoby ubiegającej się o pozwolenie nie występują przeciwwskazania zdrowotne lub psychologiczne do dysponowania bronią.

Jeżeli psycholog lub lekarz wyda orzeczenie negatywne, to sprawa nie jest jeszcze definitywnie przegrana, ale trzeba działać szybko. Tryb odwołania od takich orzeczeń jest odrębny od odwołania od decyzji administracyjnej Policji i podlega ścisłym terminom wynikającym z przepisów wykonawczych wydanych na podstawie ustawy o broni i amunicji. W praktyce warto od razu sprawdzić pouczenie dołączone do orzeczenia, bo to ono wskazuje organ odwoławczy oraz termin wniesienia odwołania.

Jeżeli przyczyną złej oceny psychologicznej mają być dawne wykroczenia drogowe, warto żądać, by uzasadnienie było konkretne i odnosiło się do realnych cech psychologicznych, a nie do ogólnego wrażenia. Samo stwierdzenie, że ktoś kiedyś stracił prawo jazdy za punkty, nie powinno zastępować rzetelnej oceny psychologicznej.

Co wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych

W orzecznictwie rzeczywiście widać dwa nurty, ale dominujący jest dla wnioskodawców dość wymagający.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 18 listopada 2021 r., VI SA/Wa 2246/21, wskazał, że przesłanki dotyczące zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego mogą samodzielnie uzasadniać odmowę lub cofnięcie pozwolenia na broń.

Podobnie WSA w Warszawie w wyroku z 11 maja 2021 r., II SA/Wa 2143/20, zaakcentował, że organ Policji nie musi ograniczać się wyłącznie do przypadków literalnie wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, lecz może brać pod uwagę także inne ustalone okoliczności świadczące o braku rękojmi bezpiecznego posługiwania się bronią.

Z kolei w wyroku WSA w Warszawie z 29 kwietnia 2021 r., II SA/Wa 2058/20, podkreślono, że nawet zatarcie skazania nie wyklucza uwzględniania danego zdarzenia przy ocenie w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na broń.

Istnieją też orzeczenia korzystniejsze dla stron. Przykładowo WSA w Gliwicach w wyroku z 8 grudnia 2020 r., III SA/Gl 614/20, przyjął bardziej zawężającą wykładnię i ograniczył możliwość dowolnego rozszerzania przesłanek odmowy. Taki wyrok można powoływać w odwołaniu, ale trzeba pamiętać, że nie odzwierciedla on dominującej linii orzeczniczej.

W praktyce oznacza to, że ma Pan argumenty do obrony, ale sprawa wymaga starannego przygotowania, bo organ może próbować oprzeć odmowę na szerokiej ocenie Pana postawy życiowej.

Jak ocenić swoją sytuację w praktyce

Jeżeli utrata prawa jazdy nastąpiła wyłącznie za punkty karne, bez jazdy po alkoholu, bez wypadku, bez ucieczki z miejsca zdarzenia i bez prawomocnego skazania za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, to nie ma podstaw do twierdzenia, że odmowa jest przesądzona.

Jednocześnie trzeba realistycznie założyć, że organ będzie badał:

• jak dawno doszło do utraty prawa jazdy,
• czy naruszenia były jednorazowym epizodem, czy powtarzającym się wzorcem zachowań,
• czy od tego czasu sposób życia uległ zmianie,
• czy posiada Pan dobrą opinię środowiskową,
• czy jest Pan niekarany,
• czy badania lekarskie i psychologiczne są jednoznacznie pozytywne.

Im starszy incydent, im lepsza późniejsza historia i im bardziej uporządkowany materiał dowodowy, tym większa szansa na pozytywne rozstrzygnięcie albo skuteczne podważenie odmowy.

Jakie argumenty warto przedstawić w postępowaniu

Jeżeli sprawa budzi zastrzeżenia Policji lub psychologa, warto przedłożyć dowody pokazujące, że zdarzenie drogowe nie odzwierciedla obecnej postawy. Mogą to być w szczególności:

• zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego,
• informacje o braku problemów z alkoholem lub substancjami psychoaktywnymi,
• dokumenty potwierdzające regularne i odpowiedzialne uczestnictwo w sporcie strzeleckim lub działalności kolekcjonerskiej,
• opinia klubu sportowego, stowarzyszenia lub instruktora,
• wyjaśnienie okoliczności utraty prawa jazdy wraz z podkreśleniem, że od zdarzenia minął dłuższy czas i nie powtórzyły się podobne incydenty.

Warto też pilnować, aby organ nie opierał się na ogólnikach. Zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego organ ma obowiązek dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ocenić go w sposób swobodny, ale nie dowolny.

Odwołanie od negatywnej decyzji

Jeżeli dojdzie do wydania decyzji odmawiającej pozwolenia na broń, przysługuje od niej odwołanie na zasadach ogólnych wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 127 § 1 i art. 129 § 1-2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

W odwołaniu warto wskazać przede wszystkim, że:

• ustawa nie przewiduje automatycznej odmowy z powodu utraty prawa jazdy za punkty karne,
• brak jest prawomocnego skazania z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a-b ustawy o broni i amunicji,
• organ nie wykazał w sposób konkretny, dlaczego obecnie miałby Pan stanowić zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego,
• ocena została oparta na dawnym zdarzeniu bez uwzględnienia późniejszej nienagannej postawy.

Jeżeli odwołanie nie przyniesie skutku, pozostaje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tabela: kiedy ryzyko odmowy jest większe

FAQ

Czy samo odebranie prawa jazdy za punkty karne blokuje pozwolenie na broń?

Nie. Ustawa o broni i amunicji nie przewiduje automatycznej odmowy tylko z tego powodu. Może to jednak zostać ocenione jako jedna z okoliczności świadczących o braku rękojmi bezpiecznego posługiwania się bronią.

Czy brak wyroku karnego pomaga w sprawie?

Tak, to ważny argument. Jeżeli nie było prawomocnego skazania za czyny wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, organ nie może powołać się na automatyczną przesłankę ustawową z tego przepisu.

Czy negatywne badanie psychologiczne kończy sprawę?

Nie zawsze, ale jest bardzo poważną przeszkodą. Trzeba sprawdzić pouczenie do orzeczenia i wnieść odwołanie w terminie wskazanym w przepisach oraz w samym orzeczeniu.

Na co powołać się w odwołaniu?

Przede wszystkim na brak automatycznej podstawy odmowy, brak skazania z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, pozytywne badania, niekaralność oraz na to, że organ powinien wykazać realne, aktualne zagrożenie, a nie opierać się wyłącznie na dawnym incydencie drogowym.

Czy jazda po alkoholu jest oceniana surowiej niż utrata prawa jazdy za punkty?

Zdecydowanie tak. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości są wprost wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o broni i amunicji i zwykle znacznie mocniej wpływają na ocenę wniosku.

Źródła

1. Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji – Dz.U. 1999 nr 53 poz. 549.

2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

3. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2021 r., VI SA/Wa 2246/21.

5. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2021 r., II SA/Wa 2143/20.

6. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2021 r., II SA/Wa 2058/20.

7. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2020 r., III SA/Gl 614/20.