Strzelanie z broni myśliwskiej bez pozwolenia – odpowiedzialność karna

Użycie cudzej broni myśliwskiej bez pozwolenia – od czego zależy odpowiedzialność?

W opisanej sytuacji nie chodzi wyłącznie o samo „strzelanie”, ale o kilka możliwych naruszeń prawa jednocześnie. Po pierwsze, znaczenie ma to, czy osoba, która wzięła broń, miała własne pozwolenie na broń. Po drugie, istotne jest, czy broń była przez nią faktycznie opanowana i czy mogła nią swobodnie dysponować, choćby przez krótki czas. Po trzecie, osobno ocenia się oddanie strzału do zwierzyny.

W polskim prawie dostęp do broni palnej jest reglamentowany. Wynika to z art. 2 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, zgodnie z którym poza przypadkami określonymi w ustawie nabywanie, posiadanie i zbywanie broni i amunicji jest zabronione.

W praktyce organy ścigania najczęściej badają w takiej sprawie trzy kwestie:

• czy doszło do posiadania broni palnej bez wymaganego pozwolenia,
• czy doszło do naruszenia zasad przechowywania broni przez jej właściciela,
• czy oddanie strzału do zwierzyny wyczerpuje znamiona czynu z ustawy z 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie.

Kiedy pozwolenie na broń nie jest wymagane?

Wyjątki od obowiązku posiadania pozwolenia wskazuje art. 11 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Przepis ten obejmuje m.in. używanie broni w celach sportowych, szkoleniowych lub rekreacyjnych na strzelnicy działającej na podstawie zezwolenia, posiadanie ręcznych miotaczy gazu obezwładniającego, broni pneumatycznej czy określonych egzemplarzy broni dawnej.

Nie obejmuje on jednak zwykłego wzięcia cudzej broni myśliwskiej i oddania z niej strzału w lesie lub w terenie łowieckim. Broń myśliwska nie mieści się tu w żadnym praktycznym wyjątku, który legalizowałby takie zachowanie.

Zobacz również:

• samoobrona i legalność posiadania różnych rodzajów broni
• koncesja na handel bronią i obrót bronią w działalności gospodarczej

Czy krótkie wzięcie cudzej broni to już „posiadanie” z art. 263 § 2 Kodeksu karnego?

Tak, może tak być. Zgodnie z art. 263 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny: „kto bez wymaganego zezwolenia posiada broń palną lub amunicję, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”.

W orzecznictwie przyjmuje się szerokie rozumienie posiadania. Nie chodzi wyłącznie o własność albo długotrwałe trzymanie broni w domu. Wystarczy faktyczne władztwo nad bronią i możliwość dysponowania nią. Taki kierunek potwierdził Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z 24 września 2009 r., sygn. II KK 170/09.

Jeżeli więc ktoś zabrał broń członkowi rodziny, wyniósł ją, załadował albo użył, to prokuratura może uznać, że doszło do posiadania broni palnej bez wymaganego zezwolenia. To najpoważniejszy zarzut w podobnych sprawach.

Odpowiedzialność właściciela broni

Niezależnie od odpowiedzialności osoby, która użyła broni, ryzyko ponosi także właściciel. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji broń i amunicję należy przechowywać i nosić w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych. Szczegółowe wymagania techniczne określa rozporządzenie wykonawcze dotyczące przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji.

Jeżeli broń była przechowywana tak, że domownik mógł po nią swobodnie sięgnąć, właściciel może narazić się na odpowiedzialność z art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy o broni i amunicji, który penalizuje przechowywanie lub noszenie broni i amunicji w sposób umożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych. Dodatkowo taka sytuacja może mieć znaczenie administracyjne dla dalszego posiadania pozwolenia.

Strzał do sarny – jakie przepisy łowieckie mogą mieć zastosowanie?

Jeżeli doszło do trafienia sarny, sprawa nie kończy się na przepisach o broni. Sarna jest zwierzyną łowną, a polowanie podlega ścisłym regułom ustawy z 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie.

W zależności od stanu faktycznego prokuratura może badać w szczególności:

• czy doszło do polowania bez uprawnień,
• czy czyn miał charakter kłusowniczy,
• czy zwierzyna została pozyskana w miejscu i czasie niedozwolonym,
• czy doszło do wejścia w posiadanie tuszy albo jej przywłaszczenia.

Podstawowe znaczenie ma art. 42 ust. 1 Prawa łowieckiego, zgodnie z którym polowanie mogą wykonywać co do zasady osoby posiadające uprawnienia do wykonywania polowania. Z kolei przepisy karne tej ustawy przewidują odpowiedzialność m.in. za bezprawne pozyskiwanie zwierzyny.

Ocena prawna zależy tu od szczegółów: czy oddano jeden strzał „przypadkiem”, czy był to świadomy wyjazd na polowanie, czy zwierzę padło, czy zostało zabrane, a także gdzie dokładnie doszło do zdarzenia.

Czy „przypadkowe trafienie” zwierzęcia zmienia ocenę sprawy?

Samo użycie słowa „przypadkowe” nie przesądza jeszcze o braku odpowiedzialności. W prawie karnym liczy się ustalenie, czy sprawca działał umyślnie, czy nieumyślnie oraz jakie konkretnie znamiona czynu zostały zrealizowane.

Jeżeli ktoś świadomie zabrał broń, oddał strzał w lesie i trafił sarnę, bardzo trudno mówić o przypadku w zakresie samego posługiwania się bronią. Można natomiast oceniać, czy zamiarem było polowanie, postrzelenie konkretnej zwierzyny, czy też np. oddanie „próbnego” strzału. To jednak nadal nie usuwa problemu bezprawnego posiadania broni.

Dodatkowo, jeśli strzał został oddany w miejscu, gdzie mogło dojść do zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, mogą pojawić się dalsze kwalifikacje prawne zależne od konkretnego przebiegu zdarzenia.

Zobacz również:

• sprzedaż starej broni i czarnego prochu a odpowiedzialność karna
• stary wyrok a pozwolenie na broń myśliwską

Czy lepiej się przyznać, czy zaprzeczać?

Nie da się odpowiedzialnie doradzić automatycznie: „przyznać się” albo „zaprzeczać”. To zależy od akt sprawy. Najpierw trzeba ustalić:

• czy policja zabezpieczyła broń, amunicję, łuski i ślady biologiczne,
• czy są świadkowie, monitoring, billingi lub dane lokalizacyjne,
• czy właściciel broni składał już wyjaśnienia,
• czy badania balistyczne łączą broń z zabezpieczoną łuską,
• jak dokładnie sformułowano zarzut.

Osoba podejrzana ma prawo do odmowy składania wyjaśnień i prawo do odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania – art. 175 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego. Ma też prawo korzystać z obrońcy, o czym stanowi art. 6 Kodeksu postępowania karnego.

W praktyce najbezpieczniejsze jest zwykle: zapoznać się z zarzutem, przeanalizować dowody i dopiero potem zdecydować o linii obrony. W niektórych sprawach przyznanie się i złożenie spójnych wyjaśnień rzeczywiście może pomóc przy wymiarze kary. W innych przedwczesne przyznanie się utrudnia obronę.

Dobrowolne poddanie się karze lub skazanie bez rozprawy

Jeżeli materiał dowodowy jest mocny, obrona czasem zmierza do ograniczenia skutków karnych. W grę mogą wchodzić rozwiązania konsensualne, ale ich nazwa i tryb zależą od etapu postępowania.

Na etapie postępowania przygotowawczego możliwy jest wniosek prokuratora o skazanie bez rozprawy na podstawie art. 335 § 1 albo § 2 Kodeksu postępowania karnego. Na etapie sądowym oskarżony może złożyć wniosek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie uzgodnionej kary na podstawie art. 387 § 1 Kodeksu postępowania karnego.

Nie oznacza to jednak automatycznie „kary w zawieszeniu”. O tym decyduje sąd, biorąc pod uwagę m.in. stopień winy, okoliczności czynu, uprzednią karalność i prognozę kryminologiczną. Warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności reguluje art. 69 § 1 i następne Kodeksu karnego.

Jeżeli sprawca był wcześniej karany albo sprawa obejmuje kilka czynów jednocześnie, wynik może być mniej korzystny. Dlatego każda taka decyzja wymaga oceny konkretnej sprawy, a nie opierania się na ogólnej praktyce.

Jakie skutki może mieć skazanie?

Poza samą karą zasadniczą mogą pojawić się dalsze konsekwencje:

• przepadek broni lub amunicji, jeśli spełnione są przesłanki z przepisów karnych,
• utrata możliwości uzyskania pozwolenia na broń w przyszłości albo cofnięcie już posiadanego pozwolenia,
• negatywny wpływ skazania na ocenę niekaralności i rękojmię prawidłowego posługiwania się bronią,
• odpowiedzialność odszkodowawcza, jeżeli powstała szkoda.

W sprawach dotyczących broni duże znaczenie ma też postępowanie administracyjne. Nawet jeśli wyrok karny będzie łagodny, organ Policji może oceniać, czy dana osoba daje rękojmię bezpiecznego posługiwania się bronią. W tym kontekście znaczenie może mieć również wcześniejszy wyrok lub inne incydenty związane z bezpieczeństwem.

Co zrobić praktycznie po przeszukaniu i zabezpieczeniu dowodów?

Jeżeli policja była już w domu i prowadzi czynności, warto działać metodycznie:

1. ustalić, czy przedstawiono zarzut i z jakiego przepisu,
2. uzyskać informacje, co zostało zabezpieczone podczas przeszukania,
3. nie uzgadniać wspólnej wersji wydarzeń z innymi osobami,
4. zebrać własne dokumenty i informacje dotyczące miejsca, czasu i przebiegu zdarzenia,
5. skonsultować strategię obrony przed pierwszymi szerokimi wyjaśnieniami.

Jeżeli właściciel broni posiada pozwolenie, warto też sprawdzić, czy organ nie wszczął odrębnego postępowania dotyczącego cofnięcia uprawnień albo naruszenia zasad przechowywania. Osobną kategorią spraw bywa też nielegalna sprzedaż lub przekazywanie broni poza reżimem ustawy.

FAQ

Czy samo dotknięcie cudzej broni jest przestępstwem?

Nie zawsze. Kluczowe jest to, czy dana osoba objęła broń we faktyczne władanie i mogła nią dysponować. Sam kontakt incydentalny nie musi wystarczyć, ale zabranie broni i użycie jej zazwyczaj już tak.

Czy jeśli mam pozwolenie na inny rodzaj broni, mogę użyć cudzej broni myśliwskiej?

Nie należy tego zakładać automatycznie. Znaczenie ma zakres posiadanego pozwolenia, cel, w jakim broń jest posiadana, oraz konkretne podstawy prawne korzystania z niej. W sprawach łowieckich dochodzą jeszcze odrębne wymogi wynikające z Prawa łowieckiego.

Czy postrzelenie sarny zawsze oznacza kłusownictwo?

Nie zawsze pod taką właśnie nazwą kwalifikuje się czyn, ale bardzo często sprawa będzie oceniana przez pryzmat przepisów Prawa łowieckiego dotyczących bezprawnego polowania lub bezprawnego pozyskania zwierzyny. O kwalifikacji decydują szczegóły zdarzenia.

Czy właściciel broni może stracić pozwolenie?

Tak, jest to realne ryzyko. Jeżeli broń była przechowywana nieprawidłowo albo dostała się do osoby nieuprawnionej, może to prowadzić nie tylko do odpowiedzialności wykroczeniowej, ale też do konsekwencji administracyjnych.

Czy od razu warto przyznać się na policji?

Nie ma jednej dobrej odpowiedzi dla każdej sprawy. Przed złożeniem wyjaśnień warto znać treść zarzutów i materiał dowodowy. Podejrzany ma prawo milczeć i skorzystać z obrońcy.

Źródła

• art. 2, art. 11, art. 32 ust. 1, art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji
• art. 263 § 2, art. 69 § 1 i nast. ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny
• art. 6, art. 175 § 1, art. 335 § 1–2, art. 387 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego
• art. 42 ust. 1 oraz przepisy karne ustawy z 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie
• wyrok Sądu Najwyższego z 24 września 2009 r., II KK 170/09