Warunkowe umorzenie postępowania a pozwolenie na broń

Czym jest warunkowe umorzenie postępowania karnego?

Warunkowe umorzenie postępowania jest środkiem probacyjnym przewidzianym w Kodeksie karnym. Zgodnie z art. 66 § 1 Kodeksu karnego sąd może je zastosować, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości, sprawca nie był karany za przestępstwo umyślne, a jego postawa, właściwości, warunki osobiste i dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że będzie przestrzegał porządku prawnego.

Warunkowe umorzenie nie jest skazaniem. Sąd wydaje wprawdzie wyrok, ale nie jest to wyrok skazujący i nie dochodzi do wymierzenia kary. Dlatego osoba, wobec której warunkowo umorzono postępowanie, co do zasady może posługiwać się informacją, że nie była skazana.

Nie oznacza to jednak, że informacja o warunkowym umorzeniu jest całkowicie niewidoczna dla organów państwa. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym w rejestrze gromadzi się dane o osobach, przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe.

Warunkowe umorzenie a zaświadczenie o niekaralności

W praktyce trzeba odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli pytanie dotyczy tego, czy dana osoba jest skazana, warunkowe umorzenie nie jest skazaniem. Jeżeli jednak organ pyta szerzej o dane zgromadzone w Krajowym Rejestrze Karnym, informacja o prawomocnym warunkowym umorzeniu może zostać ujawniona.

Ma to szczególne znaczenie w sprawach o pozwolenie na broń, ponieważ Policja nie ogranicza się wyłącznie do prostego sprawdzenia, czy wnioskodawca jest osobą skazaną. Organ może badać także okoliczności sprawy karnej, rodzaj czynu, okres próby, zachowanie po wydaniu wyroku i związek czynu z bezpieczeństwem publicznym.

Stanowisko Sądu Najwyższego od lat jest takie, że warunkowe umorzenie postępowania oznacza odstąpienie od skazania i ukarania sprawcy. Wskazywano na to m.in. w uchwale SN z 29 stycznia 1971 r., VI KZP 26/69, oraz w postanowieniu SN z 1 marca 2004 r., V KK 373/03.

Czy warunkowe umorzenie może przeszkodzić w uzyskaniu pozwolenia na broń?

Samo warunkowe umorzenie postępowania nie jest automatyczną podstawą odmowy wydania pozwolenia na broń. Nie można go utożsamiać ze skazaniem prawomocnym wyrokiem. Mimo to może mieć znaczenie dowodowe w postępowaniu administracyjnym.

Podstawą oceny w sprawie pozwolenia na broń jest art. 10 ust. 1 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni.

W przypadku broni sportowej ważną przyczyną jest w szczególności udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze strzeleckim, posiadanie kwalifikacji sportowych oraz licencji właściwego polskiego związku sportowego. Oprócz tego trzeba spełnić wymogi formalne, medyczne i psychologiczne.

Kiedy Policja musi odmówić pozwolenia?

Art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji wskazuje przesłanki negatywne. Pozwolenia na broń nie wydaje się m.in. osobom niemającym ukończonych 21 lat, z określonymi zaburzeniami psychicznymi, istotnymi zaburzeniami funkcjonowania psychologicznego, uzależnionym od alkoholu lub substancji psychoaktywnych, nieposiadającym miejsca stałego pobytu w Polsce oraz osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego.

Za osoby stanowiące takie zagrożenie ustawodawca uznaje w szczególności osoby skazane prawomocnym orzeczeniem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, a także osoby skazane za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu albo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, jeżeli zostało popełnione w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.

Warunkowe umorzenie nie mieści się wprost w kategorii skazania. Nie oznacza to jednak, że organ nie może się nim zainteresować. Jeżeli z okoliczności czynu, sposobu życia lub innych dowodów wynikałoby realne ryzyko dla bezpieczeństwa, Policja może odmówić pozwolenia, powołując się na ogólną przesłankę zagrożenia.

Zobacz również: wyrok a pozwolenie na broń myśliwską oraz pijaństwo a pozwolenie na broń.

Jak sądy administracyjne oceniają takie sprawy?

W orzecznictwie podkreśla się, że brak skazania nie jest samodzielną pozytywną przesłanką wydania pozwolenia na broń. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lutego 2015 r., II OSK 1683/13, wskazał, że nie można przyjąć, iż tylko prawomocne skazanie uniemożliwia wydanie pozwolenia na broń. Jeżeli w konkretnym stanie faktycznym wnioskodawca może stanowić zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego z innych przyczyn, organ może odmówić pozwolenia.

Jednocześnie organ nie może poprzestać na automatycznym stwierdzeniu, że skoro doszło do warunkowego umorzenia, to pozwolenie nie przysługuje. Decyzja musi wynikać z indywidualnej oceny sprawy. Znaczenie mają zwłaszcza: rodzaj czynu, jego związek z bezpieczeństwem, upływ czasu, przebieg okresu próby, zachowanie wnioskodawcy po zdarzeniu, opinie środowiskowe, wyniki badań i dokumenty potwierdzające odpowiedzialne funkcjonowanie.

W sprawach dotyczących pozwolenia na broń sądy administracyjne akceptują szeroką ocenę organu, ale wymagają, aby była ona logiczna, konkretna i oparta na dowodach. Nie wystarczy ogólna obawa ani samo powołanie się na fakt, że w KRK znajduje się informacja o warunkowym umorzeniu.

Co zrobić, jeśli Policja odmówi pozwolenia?

Jeżeli Komendant Wojewódzki Policji odmówi wydania pozwolenia, stronie przysługuje odwołanie do Komendanta Głównego Policji. W odwołaniu warto podnieść, że warunkowe umorzenie nie jest skazaniem, a sam czyn nie wskazuje na zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, jeżeli faktycznie nie miał takiego charakteru.

Należy również wykazać pozytywne okoliczności: prawidłowy przebieg okresu próby, brak ponownych naruszeń prawa, kwalifikacje sportowe, członkostwo w klubie strzeleckim, opinie, wyniki badań lekarskich i psychologicznych oraz wszelkie dowody potwierdzające odpowiedzialne podejście do broni.

Po utrzymaniu odmowy przez organ drugiej instancji można wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd nie zastępuje organu w wydaniu pozwolenia, ale bada legalność decyzji, w tym to, czy Policja prawidłowo zebrała materiał dowodowy, wyjaśniła sprawę i uzasadniła ocenę zagrożenia.

Zobacz również: odzyskanie pozwolenia na broń.

Wniosek praktyczny

W opisanej sytuacji decydujące znaczenie ma charakter czynu. Naruszenie obowiązków sprawozdawczych z ustawy o rachunkowości, zwłaszcza niezwiązane z przemocą, alkoholem, bronią, groźbami ani bezpieczeństwem w komunikacji, nie powinno automatycznie przesądzać o odmowie pozwolenia na broń sportową. Policja może jednak potraktować tę okoliczność jako element szerszej oceny odpowiedzialności i wiarygodności wnioskodawcy.

Dlatego do wniosku lub późniejszego odwołania warto przygotować argumentację pokazującą, że czyn miał charakter formalny lub gospodarczy, został incydentalnie popełniony, nie wiązał się z agresją ani lekceważeniem bezpieczeństwa, a od czasu orzeczenia wnioskodawca przestrzega prawa i daje rękojmię bezpiecznego posiadania broni.

FAQ

Podsumowanie

Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest wyrokiem skazującym, dlatego samo w sobie nie powinno automatycznie blokować pozwolenia na broń. Informacja o warunkowym umorzeniu może jednak zostać ujawniona w KRK i wykorzystana przez Policję w ramach szerszej oceny osoby ubiegającej się o pozwolenie.

Najważniejsze jest to, czy okoliczności czynu rzeczywiście wskazują na zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Przy czynie formalnym lub gospodarczym, niezwiązanym z przemocą, bronią, alkoholem czy bezpieczeństwem w komunikacji, odmowa powinna być szczegółowo uzasadniona i może podlegać skutecznemu zaskarżeniu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym - Dz.U. 2000 nr 50 poz. 580
3. Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - Dz.U. 1999 nr 53 poz. 549
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1971 r., VI KZP 26/69
5. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2004 r., V KK 373/03
6. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2015 r., II OSK 1683/13
7. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2010 r., II OSK 1245/09
8. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2012 r., II OSK 1097/11