Sprzedaż starej broni i czarnego prochu a odpowiedzialność karna

Kiedy stara broń nie wymaga pozwolenia?

Aktualnie podstawową zasadą ustawy o broni i amunicji jest to, że poza przypadkami określonymi w ustawie nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione. Nie wystarczy więc, że broń jest stara, zabytkowa albo kolekcjonerska. Trzeba sprawdzić, czy mieści się w jednym z ustawowych wyjątków.

Najważniejszy wyjątek dla broni czarnoprochowej dotyczy posiadania broni palnej rozdzielnego ładowania wytworzonej przed 1885 r. oraz replik tej broni. Taka broń nie wymaga pozwolenia na broń. Jeżeli jednak broń wytworzona przed 1850 r. nie jest bronią rozdzielnego ładowania, sam rok produkcji nie przesądza o jej legalnym posiadaniu bez pozwolenia.

W praktyce oznacza to, że przed sprzedażą trzeba ustalić co najmniej: czy przedmiot jest bronią palną w rozumieniu ustawy, czy jest rozdzielnego ładowania, czy został pozbawiony cech użytkowych zgodnie z przepisami, czy jest jedynie atrapą albo przedmiotem kolekcjonerskim, a także czy nabywca ma dokumenty wymagane do nabycia danego rodzaju broni.

Sprzedaż starej broni przez Internet

Sprzedaż broni przez Internet jest szczególnie ryzykowna, jeżeli ogłoszenie dotyczy broni wymagającej pozwolenia albo gdy nie można zweryfikować uprawnień nabywcy. Zgodnie z art. 21 ustawy o broni i amunicji zbywanie broni i amunicji do tej broni jest dopuszczalne pomiędzy osobami posiadającymi pozwolenie na ten sam rodzaj broni, a zbywca ma obowiązek niezwłocznie pisemnie powiadomić właściwy organ Policji o zbyciu. Przy zakupie broni z zagranicy dochodzą dodatkowo przepisy dotyczące jej przemieszczania i przesyłania; praktyczny przykład omawiamy przy przesyłce broni czarnoprochowej z Niemiec i możliwej konfiskacie.

Jeżeli sprzedawana rzecz jest bronią palną wymagającą pozwolenia, odpowiedzialność może wynikać przede wszystkim z Kodeksu karnego. Kto bez wymaganego zezwolenia posiada broń palną lub amunicję, naraża się na karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Kto bez wymaganego zezwolenia wyrabia broń palną albo amunicję lub nią handluje, podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat. Jeżeli natomiast osoba mająca zezwolenie udostępnia albo przekazuje broń palną lub amunicję osobie nieuprawnionej, grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.

Jednorazowe wystawienie broni w serwisie aukcyjnym i faktyczna sprzedaż nie muszą automatycznie oznaczać prowadzenia koncesjonowanej działalności gospodarczej, ale mogą zostać ocenione jako bezprawne posiadanie, przekazanie osobie nieuprawnionej albo handel bronią. Znaczenie będą miały m.in. liczba ofert, cel działania, sposób opisu ogłoszenia, wiedza sprzedającego i to, czy doszło do wydania broni nabywcy.

Koncesja na obrót bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi

Inaczej ocenia się zwykłe, incydentalne zbycie rzeczy przez osobę prywatną, a inaczej zorganizowany obrót bronią, amunicją, prochem lub innymi materiałami objętymi reglamentacją. Działalność gospodarcza w zakresie wytwarzania lub obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz określonymi wyrobami i technologią jest dopuszczalna wyłącznie po spełnieniu warunków przewidzianych w ustawie z 13 czerwca 2019 r.

Wykonywanie takiej działalności bez koncesji albo wbrew warunkom koncesji jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności od roku do 10 lat. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, zagrożenie wynosi do 3 lat pozbawienia wolności. Sąd orzeka także przepadek materiałów wybuchowych, broni, amunicji i innych przedmiotów związanych z przestępstwem.

Jeżeli sprawa dotyczy większej liczby ogłoszeń, stałej sprzedaży, pośrednictwa, sprowadzania towaru na zamówienie albo przygotowywania kompletów składników do dalszego użycia, ryzyko zakwalifikowania działania jako obrót wymagający koncesji na handel bronią wyraźnie rośnie.

Sprzedaż czarnego prochu i odmierzonych składników

Czarny proch nie jest zwykłym towarem hobbystycznym. W przepisach dotyczących działalności koncesjonowanej proch jest traktowany jako materiał wybuchowy miotający oraz komponent amunicji. Ustawa szczegółowo określa, komu można sprzedać proch, amunicję i komponenty amunicji.

Proch czarny sprzedaje się pełnoletnim właścicielom strzeleckiej broni palnej rozdzielnego ładowania, przystosowanej do strzelania wyłącznie przy wykorzystaniu prochu czarnego. Nabywca powinien okazać dowód tożsamości oraz Europejską kartę broni palnej, a jeżeli na daną broń jest wymagane pozwolenie na broń także legitymację posiadacza broni.

Sprzedaż gotowego prochu, jego odmierzonych porcji albo zestawów składników opisanych jako służące do uzyskania prochu może zostać potraktowana znacznie poważniej niż zwykła sprzedaż rzeczy używanej. Odpowiedzialność zależy od tego, co faktycznie było sprzedawane, czy substancje były już materiałem wybuchowym, czy sprzedający prowadził obrót, komu sprzedawał oraz czy zachował przepisy dotyczące bezpieczeństwa, transportu i dokumentów nabywcy.

Co zrobić, gdy transakcja już doszła do skutku?

Najpierw należy ustalić, czy przedmiot rzeczywiście był bronią wymagającą pozwolenia albo materiałem objętym reglamentacją. W tym celu przydatne są zdjęcia, opis techniczny, opinia rusznikarska, dokumenty nabycia, korespondencja z kupującym oraz informacja, czy broń została zarejestrowana, pozbawiona cech użytkowych lub objęta pozwoleniem.

Jeżeli broń została sprzedana legalnie w ramach przepisów ustawy o broni i amunicji, zbywca powinien pamiętać o pisemnym zawiadomieniu właściwego organu Policji. Jeżeli doszło do utraty broni, istotne są odrębne obowiązki związane ze zgłoszeniem takiej sytuacji. Praktyczne omówienie tego problemu znajdziesz w artykule o tym, co zrobić w razie zagubienia broni.

Jeżeli istnieje podejrzenie naruszenia przepisów, dalsze przekazywanie broni, prochu albo dokumentów nabywcy może pogorszyć sytuację. W sprawach dotyczących broni często rozstrzygające są niuanse: czy sprawca miał świadomość wymogu pozwolenia, czy działał jako przedsiębiorca, czy nabywca był osobą uprawnioną i czy broń faktycznie nadawała się do użycia.

FAQ

Czy każda broń sprzed 1885 r. jest legalna bez pozwolenia?

Nie. Wyjątek dotyczy broni palnej rozdzielnego ładowania wytworzonej przed 1885 r. oraz replik takiej broni. Jeżeli broń jest nierozdzielnego ładowania, sam wiek nie wystarcza do przyjęcia, że można ją posiadać bez pozwolenia.

Czy można sprzedać broń czarnoprochową przez portal aukcyjny?

Może to być dopuszczalne tylko wtedy, gdy przedmiot rzeczywiście nie wymaga pozwolenia albo transakcja spełnia warunki z ustawy o broni i amunicji. Trzeba także uważać na regulaminy platform, sposób wysyłki, weryfikację kupującego i przepisy dotyczące amunicji oraz prochu.

Jaka kara grozi za sprzedaż broni wymagającej pozwolenia osobie bez uprawnień?

W zależności od stanu faktycznego może wchodzić w grę m.in. odpowiedzialność za posiadanie broni bez zezwolenia, przekazanie jej osobie nieuprawnionej albo handel bronią bez wymaganego zezwolenia. Najsurowsze kwalifikacje przewidują karę pozbawienia wolności od roku do 10 lat.

Czy sprzedaż samego czarnego prochu wymaga szczególnych uprawnień?

Tak. Proch czarny podlega szczególnym ograniczeniom. Może być sprzedawany tylko określonym osobom, po okazaniu wymaganych dokumentów. Zorganizowany obrót prochem bez wymaganej koncesji może być traktowany jako poważne przestępstwo.

Czy brak wiedzy o przepisach wyłącza odpowiedzialność?

Co do zasady nie. Brak wiedzy może mieć znaczenie przy ocenie winy, zamiaru albo wymiaru kary, ale nie należy zakładać, że automatycznie zwalnia z odpowiedzialności. W sprawach dotyczących broni i materiałów wybuchowych wymagana jest szczególna ostrożność.

Źródła

• Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, w szczególności art. 2, art. 11, art. 21 i art. 51: tekst ujednolicony w ISAP.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, w szczególności art. 263: tekst ujednolicony w ISAP.
• Ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, w szczególności art. 3, art. 60, art. 61, art. 133 i art. 139: tekst jednolity w ELI.