Pozew o zaległe wynagrodzenie – gdzie złożyć i jak odzyskać pensję

Pozew o zapłatę zaległego wynagrodzenia

Jeżeli pracodawca nie wypłaca pensji w terminie, pracownik może wystąpić do sądu pracy z pozwem o zapłatę zaległego wynagrodzenia, niezależnie od tego, czy umowa o pracę nadal trwa. Podstawowy obowiązek terminowej i prawidłowej wypłaty wynagrodzenia wynika z art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, a zasady wypłaty wynagrodzenia określają także art. 85 § 1 i § 2 Kodeksu pracy. Wynagrodzenie powinno być wypłacane co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie.

Jeżeli termin wypłaty minął, a pieniędzy nie ma, pracownik może dochodzić nie tylko samej pensji, ale również odsetek za opóźnienie. Podstawą żądania odsetek jest art. 481 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny w związku z art. 300 Kodeksu pracy. Odsetki należą się od dnia następującego po dniu, w którym wynagrodzenie powinno zostać wypłacone.

Przed wniesieniem pozwu warto skierować do pracodawcy pisemne wezwanie do zapłaty, ale nie jest to warunek formalny pozwu. Takie wezwanie bywa jednak przydatnym dowodem, że pracodawca znał roszczenie i mimo to go nie spełnił.

Zobacz również: brak wypłaty

Do jakiego sądu złożyć pozew?

W sprawach z zakresu prawa pracy pracownik ma ułatwiony wybór sądu. Zgodnie z art. 461 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego powództwo można wytoczyć przed sąd właściwości ogólnej pozwanego, albo przed sąd, w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana, albo przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład pracy.

To oznacza, że jeżeli praca była wykonywana w Poznaniu albo w Poznaniu znajduje się zakład pracy, pozew może zostać wniesiony właśnie tam, nawet gdy siedziba pracodawcy jest w innym mieście. W praktyce w pozwie warto krótko wskazać, z której podstawy właściwości pracownik korzysta.

Co do właściwości rzeczowej, sprawy o roszczenia pracowników co do zasady rozpoznaje sąd rejonowy, chyba że wartość przedmiotu sporu przewyższa 75 000 zł; wynika to z art. 17 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego.

Co powinien zawierać pozew o zaległe wynagrodzenie?

Pozew powinien spełniać wymagania z art. 126 § 1 i art. 187 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Trzeba w nim wskazać przede wszystkim:

• oznaczenie sądu,
• imię, nazwisko i adres pracownika oraz nazwę i adres pracodawcy,
• dokładne żądanie, czyli jakiej kwoty pracownik dochodzi, za jakie miesiące i czy żąda także odsetek,
• przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie,
• wnioski dowodowe,
• podpis.

Najbezpieczniej wskazać żądanie w rozbiciu na miesiące, np. wynagrodzenie za styczeń, luty i marzec, oraz dopisać odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia następującego po terminie wypłaty każdej z tych należności. Jeżeli część wynagrodzenia ma charakter zmienny, np. prowizja, trzeba opisać podstawę jej naliczenia i dołączyć dokumenty pozwalające ustalić wysokość roszczenia.

Do pozwu warto dołączyć w szczególności: umowę o pracę, aneksy płacowe, paski wynagrodzeń, listy płac, wydruki przelewów, wezwanie do zapłaty, korespondencję z pracodawcą, regulamin wynagradzania, ewidencję czasu pracy lub inne dokumenty potwierdzające należną wysokość pensji.

Wartość przedmiotu sporu i opłata od pozwu

W sprawach o zapłatę zaległego wynagrodzenia wartością przedmiotu sporu jest dochodzona kwota pieniężna. Jeżeli pracownik żąda wyłącznie określonej sumy zaległej pensji za wskazane miesiące, to właśnie ta suma stanowi wartość przedmiotu sporu. Zasady oznaczania wartości przedmiotu sporu wynikają z art. 19 § 1, art. 20 oraz – w sprawach pracowniczych dotyczących istnienia, nawiązania lub rozwiązania stosunku pracy – także z art. 23(1) Kodeksu postępowania cywilnego, ale przy typowym pozwie o samą zapłatę zaległych kwot decyduje wysokość dochodzonego roszczenia.

Wartość przedmiotu sporu należy podać w złotych i zaokrąglić w górę do pełnego złotego zgodnie z art. 126(1) § 3 Kodeksu postępowania cywilnego.

W zakresie kosztów sądowych nadal istotny jest art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W sprawach z zakresu prawa pracy pracownik co do zasady nie uiszcza opłaty od pozwu, apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przewyższa 50 000 zł. Jeżeli wartość przedmiotu sporu przekracza 50 000 zł, pobiera się od wszystkich podlegających opłacie pism opłatę stosunkową na zasadach ogólnych.

Przy ustalaniu kosztów trzeba więc odróżnić próg 50 000 zł dla opłat sądowych od progu 75 000 zł dla właściwości rzeczowej sądu.

Jak przyspieszyć sprawę?

Na czas rozpoznania sprawy wpływa przede wszystkim obciążenie konkretnego sądu i to, czy stan faktyczny jest sporny. Nie ma jednego środka, który zagwarantuje szybki wyrok, ale można ograniczyć ryzyko opóźnień.

W praktyce warto:

• dołączyć komplet dokumentów już do pozwu,
• precyzyjnie wyliczyć kwotę i odsetki,
• wskazać świadków tylko wtedy, gdy są rzeczywiście potrzebni,
• prawidłowo oznaczyć pracodawcę, zwłaszcza gdy jest to spółka prawa handlowego,
• podać aktualne adresy stron i świadków.

Jeżeli pracownik zna termin wypłaty wynikający z regulaminu, umowy albo utrwalonej praktyki zakładu, powinien to wyraźnie opisać. Ułatwia to ustalenie wymagalności roszczenia i naliczenie odsetek.

Zobacz również: termin ostatniej pensji

Odsetki, przedawnienie i inne roszczenia

Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne – art. 291 § 1 Kodeksu pracy. W przypadku pensji każda miesięczna należność przedawnia się osobno. Jeżeli więc pracodawca od kilku miesięcy nie płaci, trzeba sprawdzić terminy dla każdej zaległej wypłaty oddzielnie.

Bieg przedawnienia może zostać przerwany m.in. przez wniesienie pozwu – zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy. Po przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.

Poza samym wynagrodzeniem pracownik może w zależności od stanu faktycznego dochodzić również innych roszczeń, np. ekwiwalentu za urlop, dodatku za godziny nadliczbowe, premii regulaminowej czy odszkodowania, jeżeli opóźnienia w wypłacie uzasadniały rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy na podstawie art. 55 § 1(1) Kodeksu pracy. Ta ostatnia kwestia zawsze wymaga jednak oceny konkretnej sytuacji.

Wyrok i egzekucja przeciwko pracodawcy

Jeżeli sąd uwzględni powództwo, zasądzi należną kwotę wraz z odsetkami. W sprawach z zakresu prawa pracy szczególne znaczenie ma art. 477(2) § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem sąd, zasądzając należność pracownika, z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika.

W praktyce oznacza to, że do wysokości jednej miesięcznej pensji można szybciej przejść do egzekucji, bez czekania na prawomocne zakończenie całej sprawy. Następnie, po uzyskaniu tytułu wykonawczego, pracownik może złożyć do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji.

Jeżeli pracodawca mimo wyroku nadal nie płaci, egzekucję prowadzi komornik na podstawie tytułu wykonawczego, czyli orzeczenia zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Wniosek egzekucyjny powinien wskazywać dłużnika, wierzyciela, należność główną, odsetki i znane pracownikowi składniki majątku pracodawcy, np. rachunki bankowe lub wierzytelności.

Czy warto zgłaszać sprawę do PIP?

Tak, niezależnie od pozwu pracownik może zawiadomić Państwową Inspekcję Pracy. Niewypłacanie wynagrodzenia w ustalonym terminie stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika z art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Inspektor pracy może przeprowadzić kontrolę i podjąć działania przewidziane przepisami, ale zgłoszenie do PIP nie zastępuje pozwu o zapłatę konkretnej kwoty.

W niektórych sprawach presja kontrolna PIP pomaga skłonić pracodawcę do dobrowolnej zapłaty jeszcze przed wyrokiem. Jeżeli jednak pracodawca dalej nie płaci, najpewniejszą drogą do odzyskania pieniędzy pozostaje postępowanie sądowe.

FAQ

Czy muszę najpierw zwolnić się z pracy, żeby pozwać pracodawcę?

Nie. Pozew o zapłatę zaległego wynagrodzenia można wnieść także wtedy, gdy umowa o pracę nadal trwa.

Czy od pozwu o zaległe wynagrodzenie płaci się opłatę?

Co do zasady nie, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przewyższa 50 000 zł. Wynika to z art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Czy mogę żądać odsetek od niewypłaconej pensji?

Tak. Odsetki ustawowe za opóźnienie przysługują na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy.

Po jakim czasie przedawnia się roszczenie o pensję?

Co do zasady po 3 latach od dnia wymagalności konkretnej wypłaty. Każdy miesiąc liczy się oddzielnie.

Czy samo zgłoszenie sprawy do PIP wystarczy, żeby odzyskać pieniądze?

Nie zawsze. PIP może skontrolować pracodawcę, ale odzyskanie konkretnej kwoty najczęściej wymaga pozwu lub dobrowolnej zapłaty przez pracodawcę po interwencji.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.