Nagroda jubileuszowa dla głównego księgowego po 45 latach pracy

Prawo do nagrody jubileuszowej głównego księgowego

Nagroda jubileuszowa nie jest powszechnym świadczeniem wynikającym z ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Kodeks pracy nie przyznaje każdemu pracownikowi prawa do takiej nagrody po osiągnięciu określonego stażu pracy. Prawo do nagrody jubileuszowej musi wynikać z konkretnej podstawy prawnej albo z indywidualnego ustalenia stron stosunku pracy.

W praktyce podstawą wypłaty może być przede wszystkim:

• ustawa szczególna, np. art. 38 ust. 2 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych,
• rozporządzenie wykonawcze właściwe dla danej grupy pracowników,
• umowa o pracę, aneks do umowy albo inny akt indywidualny kształtujący warunki zatrudnienia,
• układ zbiorowy pracy albo regulamin wynagradzania, ale z ważnym ograniczeniem dotyczącym osób zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy.

Jeżeli główny księgowy jest pracownikiem samorządowym, zastosowanie może mieć art. 38 ust. 2 pkt 6 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Przepis ten przewiduje nagrodę jubileuszową po 45 latach pracy w wysokości 400% wynagrodzenia miesięcznego. Szczegółowe zasady ustalania okresów uprawniających do nagrody oraz jej wypłaty wynikają z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych.

Jeżeli natomiast główny księgowy jest zatrudniony w spółce prawa handlowego z udziałem Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego, samo długoletnie zatrudnienie nie wystarcza. Trzeba sprawdzić, czy prawo do nagrody wynika z umowy o pracę, uchwały właściwego organu, historycznych zasad wynagradzania albo innego wiążącego dokumentu.

Główny księgowy jako osoba zarządzająca w rozumieniu Kodeksu pracy

Główny księgowy jest wprost wymieniony w art. 128 § 2 pkt 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy jako jedna z osób zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy. Przepis ten obejmuje pracowników kierujących jednoosobowo zakładem pracy i ich zastępców, pracowników wchodzących w skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy oraz głównych księgowych.

To ma praktyczne znaczenie przy ustalaniu, czy główny księgowy może powołać się na zakładowy układ zbiorowy pracy albo regulamin wynagradzania. Zgodnie z art. 241²⁶ § 2 Kodeksu pracy zakładowy układ zbiorowy pracy nie może określać warunków wynagradzania pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy. Natomiast art. 77² § 5 Kodeksu pracy nakazuje odpowiednie stosowanie art. 241²⁶ § 2 Kodeksu pracy do regulaminu wynagradzania.

W konsekwencji, jeżeli główny księgowy należy do tej kategorii osób zarządzających, jego prawo do nagrody jubileuszowej nie powinno być wywodzone wyłącznie z regulaminu wynagradzania albo układu zbiorowego pracy, jeżeli akty te określają warunki wynagradzania z naruszeniem wskazanych ograniczeń. Bezpieczniejszą podstawą jest indywidualne postanowienie umowy o pracę, aneks albo przepis ustawowy mający zastosowanie do danego pracownika.

Ustawa kominowa a nagroda jubileuszowa

W sprawach dotyczących głównych księgowych zatrudnionych w podmiotach z udziałem publicznym trzeba odróżnić dwie ustawy potocznie nazywane ustawami kominowymi.

Pierwsza to ustawa z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. Po zmianach obowiązujących od 9 września 2016 r., wprowadzonych ustawą z 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami, uchylono w art. 1 ustawy z 3 marca 2000 r. część przepisów obejmujących spółki prawa handlowego. W efekcie główni księgowi wielu spółek z udziałem Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego przestali być objęci wcześniejszym reżimem wynagrodzeń. Zbliżonym zagadnieniem jest prawo dyrektora biblioteki do nagrody rocznej.

Druga to ustawa z 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami. Jej art. 1 ust. 1 określa zasady wykonywania uprawnień z akcji albo udziałów przysługujących Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego, państwowym osobom prawnym i komunalnym osobom prawnym w zakresie kształtowania wynagrodzeń członków organów zarządzających i organów nadzorczych. Ustawa ta nie przyznaje samodzielnie głównemu księgowemu prawa do nagrody jubileuszowej tylko dlatego, że jest zatrudniony w spółce z udziałem publicznym.

Jeżeli główny księgowy jest jedynie pracownikiem spółki i nie pełni funkcji członka organu zarządzającego objętego ustawą z 9 czerwca 2016 r., jego prawo do nagrody jubileuszowej należy oceniać według ogólnych reguł prawa pracy oraz treści jego umowy o pracę. Jeżeli pełni jednocześnie funkcję objętą ustawą z 9 czerwca 2016 r., konieczna jest osobna analiza uchwał o zasadach wynagradzania oraz kontraktu lub umowy.

Wysokość nagrody po 45 latach pracy

Wysokość nagrody jubileuszowej zależy od źródła prawa do tego świadczenia. Nie można przyjąć jednej stawki dla każdego głównego księgowego.

Jeżeli dany akt przewiduje, że nagroda po 45 latach wynosi 400% miesięcznego wynagrodzenia, trzeba jeszcze ustalić, co wchodzi do podstawy obliczenia. W przypadku pracowników samorządowych znaczenie ma § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. W innych przypadkach należy sprawdzić treść umowy lub aktu, który przyznaje nagrodę. Praktyczne problemy może powodować także samo wyliczenie kwoty nagrody jubileuszowej.

Kiedy nagrodę należy wypłacić

Termin wypłaty zależy od podstawy prawnej. Jeżeli nagroda przysługuje pracownikowi samorządowemu, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych przewiduje zasady ustalania okresów uprawniających do nagrody oraz jej wypłaty. Co do zasady świadczenie wypłaca się po nabyciu prawa, czyli po udokumentowaniu wymaganego stażu.

Jeżeli źródłem prawa jest umowa o pracę, należy stosować termin i warunki określone w umowie. Jeżeli umowa odsyła do zasad obowiązujących u pracodawcy, trzeba ocenić, czy takie odesłanie jest skuteczne wobec głównego księgowego jako osoby zarządzającej w rozumieniu art. 128 § 2 pkt 2 Kodeksu pracy.

Jeżeli pracodawca odmawia wypłaty, a pracownik uważa, że nabył prawo do świadczenia, roszczenie można dochodzić przed sądem pracy. Zgodnie z art. 291 § 1 Kodeksu pracy roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego

W wyroku z 15 września 2006 r., sygn. akt I PK 49/06, Sąd Najwyższy wskazał, że charakter prawny gratyfikacji jubileuszowej nie jest jednolity. Może ona być składnikiem wynagrodzenia, jeżeli spełnia cechy premii, czyli jeżeli przesłanki jej przyznania i wysokości są obiektywnie określone i poddają się kontroli. Może też mieć charakter uznaniowej nagrody, jeżeli jej przyznanie zależy od swobodnej decyzji pracodawcy.

W wyroku z 11 lutego 2005 r., sygn. akt I PK 167/04, Sąd Najwyższy odniósł się do ograniczeń dotyczących osób zarządzających zakładem pracy. Orzeczenie to ma znaczenie przy ocenie, czy główny księgowy może skutecznie wywodzić prawo do nagrody jubileuszowej z zakładowego układu zbiorowego pracy albo regulaminu wynagradzania.

Co powinien zrobić główny księgowy przed żądaniem wypłaty

Przed złożeniem wniosku o wypłatę nagrody jubileuszowej warto przygotować dokumenty i ustalić podstawę roszczenia. W praktyce należy sprawdzić:

• umowę o pracę oraz wszystkie aneksy,
• akty powołania, uchwały i indywidualne decyzje płacowe, jeżeli występowały,
• czy pracownik jest objęty ustawą szczególną, np. ustawą z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych,
• czy regulamin wynagradzania albo układ zbiorowy mogą mieć zastosowanie do głównego księgowego mimo ograniczeń z art. 241²⁶ § 2 i art. 77² § 5 Kodeksu pracy,
• świadectwa pracy i inne dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do stażu,
• datę osiągnięcia 45 lat pracy oraz datę wymagalności roszczenia.

Jeżeli pracodawca chce przyznać głównemu księgowemu prawo do nagrody jubileuszowej na przyszłość, najbezpieczniej zrobić to w umowie o pracę albo w aneksie. Jeżeli natomiast zamierza zmienić dotychczasowe warunki, powinien zastosować porozumienie zmieniające albo wypowiedzenie zmieniające zgodnie z art. 42 Kodeksu pracy.

FAQ

Podsumowanie

Odpowiedź na pytanie, czy główny księgowy po 45 latach pracy ma prawo do nagrody jubileuszowej, zależy od jego statusu i dokumentów pracowniczych. Jeżeli jest pracownikiem samorządowym, art. 38 ust. 2 pkt 6 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych przewiduje nagrodę w wysokości 400% miesięcznego wynagrodzenia. Jeżeli pracuje w spółce z udziałem publicznym, trzeba sprawdzić przede wszystkim umowę o pracę, uchwały i ewentualne indywidualne gwarancje płacowe.

Warto pamiętać, że przy ustalaniu stażu pracy znaczenie mogą mieć różne okresy zatrudnienia i dokumenty potwierdzające przebieg kariery. Praktyczne problemy pojawiają się zwłaszcza wtedy, gdy pracownik miał dwa stosunki pracy albo gdy pracodawca kwestionuje możliwość zaliczenia części okresów do stażu jubileuszowego.

Źródła

• art. 128 § 2 pkt 2, art. 77² § 5, art. 241²⁶ § 2, art. 291 § 1 oraz art. 42 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy,
• art. 38 ust. 2 pkt 6 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych,
• § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych,
• ustawa z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi,
• art. 1 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami,
• wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2006 r., sygn. akt I PK 49/06,
• wyrok Sądu Najwyższego z 11 lutego 2005 r., sygn. akt I PK 167/04.