Powrót do wojska a emerytura wojskowa – kiedy wystarczy 15 lat służby?

Stan prawny na dzień aktualizacji: 7 września 2026 r.

Czy po powrocie do wojska można dosłużyć brakujący okres do 15 lat?

Tak. Jeżeli żołnierza obejmuje system 15-letni, wcześniejsze okresy służby nie są przekreślane tylko dlatego, że pomiędzy nimi wystąpiła przerwa. Przy ponownym zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej trzeba jednak posiadać pełne wymagane 15 lat służby w rozumieniu ustawy.

Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin emerytura przysługuje żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, który w dniu zwolnienia posiada 15 lat służby wojskowej w Wojsku Polskim, z uwzględnieniem ustawowych zastrzeżeń i wyłączeń. Dlatego znaczenie ma nie samo osiągnięcie odpowiedniej liczby lat w trakcie służby, lecz stan wysługi w dniu zwolnienia.

Nie należy przy tym opierać się wyłącznie na potocznym liczeniu lat kalendarzowych. Znaczenie mają dokładne daty powołania i zwolnienia, rodzaj pełnionej służby, okresy równorzędne, urlopy oraz dokumenty znajdujące się w aktach osobowych.

15 czy 25 lat służby – który system emerytalny obejmuje żołnierza?

Data pierwszego powołania jest podstawowym punktem wyjścia, ale nie zawsze wystarcza do prawidłowej kwalifikacji. Znaczenie mają również wyjątki z art. 18a oraz możliwość wyboru przewidziana w art. 18i ustawy.

Dla żołnierzy objętych rozdziałem 1a art. 18b przewiduje prawo do emerytury po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jeżeli w dniu zwolnienia posiadają co najmniej 25 lat służby wojskowej w Wojsku Polskim. Aktualny przepis nie uzależnia prawa do świadczenia od ukończenia 55 lat.

Od 1 stycznia 2025 r. szczególne znaczenie ma również art. 18i. Żołnierz powołany do zawodowej służby wojskowej przed 1 stycznia 2013 r. może wybrać ustalenie emerytury według zasad rozdziału 1a, czyli systemu 25-letniego. Oświadczenie o takim wyborze składa się najpóźniej w dniu złożenia wniosku o emeryturę. Wybór wpływa nie tylko na wymagany okres służby, lecz także na sposób obliczenia świadczenia.

Jakie okresy zalicza się do wysługi emerytalnej?

Przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej znaczenie ma służba wojskowa w Wojsku Polskim oraz okresy, które ustawa traktuje jako równorzędne ze służbą. W konkretnej sprawie trzeba ustalić rodzaj wcześniejszej służby i sposób jej udokumentowania.

Jeżeli problem dotyczy przerwy po zakończeniu kontraktu albo możliwości ponownego powołania, pomocne może być porównanie zasad dotyczących sytuacji, w której występuje żołnierz kontraktowy. Przy ustalaniu prawa do świadczenia szczególne znaczenie ma prawidłowo wyliczony staż służby.

Art. 13 wymienia okresy równorzędne ze służbą wojskową, obejmujące m.in. niektóre historyczne okresy służby i działalności oraz określone okresy służby w innych formacjach. W typowej współczesnej sprawie zasadnicze znaczenie mają jednak dokumenty potwierdzające faktycznie pełnioną służbę i jej rodzaj.

Art. 12a przewiduje ponadto zaliczenie do okresów służby wojskowej, od których zależy nabycie prawa do emerytury, urlopu wychowawczego w łącznym wymiarze nie większym niż 3 lata. Nie oznacza to, że każdy rodzaj przerwy lub urlopu jest automatycznie traktowany w taki sam sposób.

Jak oblicza się wysokość emerytury wojskowej?

Sposób obliczenia świadczenia zależy od systemu, według którego ustalana jest emerytura. Nie można więc przyjmować jednej podstawy wymiaru dla wszystkich żołnierzy.

System 15-letni

Dla żołnierza objętego podstawowymi zasadami systemu 15-letniego emerytura wynosi co do zasady 40% podstawy wymiaru za 15 lat służby. Dalsze okresy służby mogą zwiększać świadczenie na zasadach właściwych dla konkretnego przypadku.

W tym systemie art. 5 przewiduje zasadniczo podstawę wymiaru opartą na uposażeniu należnym żołnierzowi zawodowemu w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, z uwzględnieniem składników i wyjątków określonych w ustawie.

System 25-letni

Przy ponownym podjęciu służby szczególnego sprawdzenia wymaga emerytura wojskowa po 15 latach służby i powrót do wojska, ponieważ skutki zależą od daty pierwszego powołania i ciągłości służby. W systemie z rozdziału 1a emerytura wynosi 60% podstawy wymiaru za 25 lat służby wojskowej i wzrasta o 3% za każdy dalszy rok służby. Emerytura nie może przekroczyć 75% podstawy wymiaru, z zastrzeżeniem zasad dotyczących dodatków i innych świadczeń przewidzianych ustawą. Praktyczny sposób ustalania świadczenia w tym systemie rozwijamy w materiale o wyliczeniu emerytury wojskowej po 25 latach służby.

Podstawa jest jednak ustalana inaczej niż w systemie 15-letnim. Zgodnie z art. 18f stanowi ją średnie uposażenie należne żołnierzowi przez 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych przez niego. Jeżeli żołnierz nie wskaże tych lat, przyjmuje się 10 kolejnych lat kalendarzowych poprzedzających rok zwolnienia ze służby.

Powrót przed nabyciem emerytury a powrót emeryta wojskowego

Trzeba odróżnić dwie sytuacje. Pierwsza dotyczy osoby, która nie ma jeszcze ustalonego prawa do emerytury wojskowej i wraca do zawodowej służby, aby uzupełnić brakujący okres. Druga dotyczy osoby, która już jest emerytem wojskowym i zostaje ponownie powołana do zawodowej służby.

W pierwszym przypadku nie istnieje ogólna zasada nakazująca odsłużenie po powrocie co najmniej 12 miesięcy. Jeżeli do wymaganych 15 lat brakuje przykładowo 8 miesięcy, trzeba przede wszystkim sprawdzić, czy po odbyciu tego okresu i w dniu zwolnienia zostanie osiągnięta pełna wymagana wysługa.

Reguła 12 miesięcy pojawia się natomiast przy ponownym ustalaniu podstawy wymiaru emerytury osoby, która już wcześniej miała ustalone prawo do emerytury wojskowej, została ponownie powołana do zawodowej służby i pełniła ją nieprzerwanie co najmniej 12 miesięcy. Zasady tej sytuacji określają art. 32a–32c ustawy.

Emerytura wojskowa a emerytura z ZUS – czy można pobierać oba świadczenia?

W tym zagadnieniu trzeba rozdzielić dwie kwestie. Pierwsza dotyczy samego powstania prawa do emerytury wojskowej. Art. 12 ustawy wojskowej przewiduje wyłączenie dotyczące żołnierza, który ma ustalone prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych obliczonej z uwzględnieniem okresów służby wojskowej i okresów równorzędnych z tą służbą.

Druga kwestia pojawia się wtedy, gdy dana osoba ma już ustalone prawa do dwóch świadczeń. Wówczas trzeba zbadać przepisy o zbiegu świadczeń, w szczególności art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Co do zasady przy zbiegu prawa do kilku świadczeń wypłacane jest jedno z nich, ale art. 95 ust. 2 przewiduje wyjątki, m.in. w odniesieniu do emerytury wojskowej obliczonej według art. 15a albo art. 18e ustawy wojskowej.

Dlatego nie należy utożsamiać zaliczenia okresów wojskowych przy obliczaniu emerytury z FUS z samym posiadaniem dwóch decyzji emerytalnych. Osobno trzeba zbadać, czy powstało prawo do emerytury wojskowej, a osobno – czy przepisy pozwalają na równoczesną wypłatę obu ustalonych świadczeń.

Jak sprawdzić wysługę przed zwolnieniem ze służby?

Przed planowanym zwolnieniem należy zweryfikować dokumentację całego przebiegu służby: dokładne daty powołania i zwolnienia, rozkazy personalne, rodzaj poszczególnych okresów służby, informacje o urlopach oraz dokumenty dotyczące okresów, które mogą być traktowane jako równorzędne ze służbą.

Jeżeli występują wątpliwości co do sposobu zaliczenia konkretnego okresu, warto wyjaśnić jego kwalifikację z właściwym organem przed podjęciem decyzji o odejściu. Nie należy jednak zakładać, że istnieje zawsze możliwość uzyskania z góry wiążącego potwierdzenia przyszłego prawa do świadczenia.

Po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej zainteresowany składa wniosek, a właściwy wojskowy organ emerytalny ustala prawo do emerytury i jej wysokość w drodze decyzji. Postępowanie wszczyna się na wniosek zainteresowanego. Od decyzji przysługuje odwołanie na zasadach określonych w przepisach. Wypłata świadczenia następuje zgodnie z art. 41 ustawy – od dnia powstania prawa, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono wniosek.

FAQ

Czy przerwa w służbie powoduje utratę wcześniejszej wysługi?

Nie, sama przerwa nie powoduje automatycznego wyzerowania wcześniejszych okresów służby. Trzeba jednak ustalić, czy poszczególne wcześniejsze okresy są zaliczane do wysługi wymaganej przez ustawę i czy zostały prawidłowo udokumentowane.

Czy po ponownym powołaniu trzeba służyć co najmniej 12 miesięcy?

Nie ma takiego ogólnego wymogu dla osoby, która wraca do służby, aby uzupełnić brakujący staż do swojej pierwszej emerytury wojskowej. Okres co najmniej 12 miesięcy ma znaczenie przy ponownym ustalaniu podstawy emerytury już uprawnionego emeryta wojskowego ponownie powołanego do zawodowej służby.

Czy żołnierz powołany przed 2013 r. może wybrać system 25-letni?

Tak. Art. 18i pozwala żołnierzowi powołanemu do zawodowej służby wojskowej przed 1 stycznia 2013 r. wybrać ustalenie emerytury według zasad rozdziału 1a. Oświadczenie o wyborze trzeba złożyć najpóźniej w dniu złożenia wniosku o emeryturę.

Czy obecnie do emerytury wojskowej w systemie 25-letnim trzeba mieć 55 lat?

Nie. Aktualny art. 18b wymaga co najmniej 25 lat służby wojskowej w Wojsku Polskim w dniu zwolnienia, ale nie zawiera dawnego warunku ukończenia 55 lat.

Czy można jednocześnie pobierać emeryturę wojskową i emeryturę z ZUS?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich przypadków. Trzeba ustalić, czy w ogóle powstało prawo do obu świadczeń, czy emerytura z FUS została obliczona z użyciem okresów służby oraz według którego przepisu obliczono emeryturę wojskową. Przy zbiegu świadczeń znaczenie ma w szczególności art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Kto wydaje decyzję w sprawie emerytury wojskowej?

Prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczenia ustala właściwy wojskowy organ emerytalny w drodze decyzji. Postępowanie wszczyna się na wniosek zainteresowanego.

Po zakończeniu służby warto osobno sprawdzić także inne świadczenia związane z odejściem, w tym to, czy i na jakich zasadach przysługuje odprawa emerytalna.

Źródła

• Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 305, z późn. zm.: tekst aktu.
• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, z późn. zm.: informacja o akcie w ELI.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749, z późn. zm., w szczególności art. 95: informacja o akcie w ELI.