Pensum łączone nauczyciela a urlop i wynagrodzenie

Prawo do urlopu przy pensum łączonym

W opisanej sytuacji kluczowy jest art. 64 ust. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Przepis ten stanowi, że nauczycielowi, który w ramach jednego stosunku pracy realizuje obowiązki nauczyciela szkoły, w której są przewidziane ferie szkolne, oraz szkoły lub placówki, w której ferii nie przewidziano, przysługuje urlop wypoczynkowy ustalany według zasad właściwych dla tej jednostki, w której realizuje większą liczbę godzin zajęć.

Jeżeli liczba godzin jest równa, nauczycielowi przysługuje urlop według zasad właściwych dla szkoły feryjnej. Natomiast gdy większa liczba godzin przypada na przedszkole albo inną placówkę nieferyjną, stosuje się zasady urlopowe właściwe dla placówki nieferyjnej, czyli co do zasady 35 dni roboczych urlopu w roku zgodnie z art. 64 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela.

To oznacza, że sama zmiana organizacji pracy i przydzielenie większej liczby godzin w przedszkolu mogły rzeczywiście zmienić Pani reżim urlopowy z „feryjnego” na 35 dni roboczych w roku. Nie wynika to z uznaniowej decyzji dyrektora, lecz bezpośrednio z ustawy.

Jeżeli chce Pani porównać tę sytuację z innymi przypadkami zatrudnienia w oświacie, pomocne mogą być także materiały o placówce macierzystej oraz o uzupełnianiu pensum.

Czy 35 dni urlopu w takiej sytuacji jest prawidłowe?

Tak, ale tylko wtedy, gdy rzeczywiście większa liczba godzin zajęć przypada na placówkę nieferyjną. Przepis nie odwołuje się do nazwy stanowiska, stopnia awansu zawodowego ani do tego, gdzie nauczyciel „głównie czuje się zatrudniony”, lecz do konkretnej liczby realizowanych godzin.

W praktyce trzeba więc sprawdzić arkusz organizacyjny, aneks do przydziału czynności oraz faktyczne pensum przypisane do poszczególnych jednostek. Jeżeli z dokumentów wynika, że większa liczba godzin przypada na przedszkole, 35 dni urlopu jest zgodne z art. 64 ust. 3a w zw. z art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela.

Jeżeli jednak liczba godzin została policzona błędnie albo w rzeczywistości przeważały godziny w szkole feryjnej, można kwestionować przyjęty wymiar urlopu. Taka ocena zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego i dokumentacji zatrudnienia.

Co z urlopem wykorzystanym w ferie?

Przy urlopie 35-dniowym urlop nie „przypada automatycznie” na całe ferie zimowe i wakacje, jak ma to miejsce u nauczycieli szkół feryjnych na podstawie art. 64 ust. 1 Karty Nauczyciela. W placówce nieferyjnej urlop ma określony roczny limit dni roboczych i jest udzielany w terminach ustalanych przez dyrektora, z uwzględnieniem organizacji pracy placówki.

Jeżeli część urlopu została już wykorzystana w ferie zimowe, dni te co do zasady zalicza się do rocznego limitu 35 dni, o ile zostały prawidłowo udzielone jako urlop wypoczynkowy. Dlatego informacja, że po feriach zimowych pozostała określona liczba dni urlopu, może być prawidłowa.

Warto poprosić pracodawcę o pisemne rozliczenie: ile dni urlopu udzielono, w jakich terminach oraz jaka podstawa prawna została przyjęta. To pozwala sprawdzić, czy nie doszło do pomyłki w ewidencji.

Wynagrodzenie za czas urlopu

Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela za czas urlopu wypoczynkowego nauczyciel otrzymuje takie wynagrodzenie, jakie otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. Zasady ustalania wynagrodzenia urlopowego doprecyzowuje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli.

Stałe składniki wynagrodzenia, takie jak wynagrodzenie zasadnicze i dodatki o stałym charakterze, co do zasady są wypłacane w normalnej wysokości. Natomiast składniki zmienne, w szczególności wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, ustala się według średniej z okresu wskazanego w przepisach wykonawczych.

Dlatego sama informacja, że za urlop otrzyma Pani „średnią urlopową”, nie musi oznaczać błędu. Trzeba jednak odróżnić dwie rzeczy: wynagrodzenie za okres urlopu oraz wynagrodzenie za pozostałe dni wakacyjne, w których nauczyciel nie jest na urlopie, ale pozostaje w gotowości do pracy i wykonuje obowiązki wynikające z zatrudnienia w placówce nieferyjnej.

W praktyce przydatne może być także porównanie zasad liczenia wynagrodzenia urlopowego nauczyciela.

Czy przysługują godziny ponadwymiarowe w wakacje?

Co do zasady nie ma podstaw, aby za okres po wykorzystaniu urlopu wypoczynkowego wypłacać wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, których nauczyciel w tym czasie faktycznie nie realizuje. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe jest związane z rzeczywistym wykonywaniem takich zajęć w roku szkolnym, a za czas urlopu jest ono uwzględniane tylko według zasad przewidzianych dla wynagrodzenia urlopowego.

Jeżeli więc w roku szkolnym wykonywała Pani godziny ponadwymiarowe głównie w szkole feryjnej, to po zakończeniu roku szkolnego nie oznacza to automatycznie prawa do ich dalszej wypłaty przez całe wakacje. Po wykorzystaniu 35 dni urlopu pozostaje Pani pracownikiem placówki nieferyjnej i może być zobowiązana do wykonywania pracy zgodnie z organizacją tej placówki.

To właśnie zwykle powoduje odczuwalną różnicę finansową: w czasie urlopu część składników zmiennych jest liczona średnio, a po urlopie nie ma podstaw do wypłaty wynagrodzenia za niewykonywane już godziny ponadwymiarowe.

Czy dyrektor musiał wcześniej uprzedzić o zmianie zasad urlopu?

Sama zmiana zasad urlopu może wynikać bezpośrednio z ustawy, jeżeli zmienił się przydział godzin i w konsekwencji zastosowanie znalazł art. 64 ust. 3a Karty Nauczyciela. Nie oznacza to jednak, że dyrektor jest zwolniony z obowiązku prawidłowego ukształtowania warunków zatrudnienia i czytelnego określenia zakresu obowiązków.

Jeżeli aneks lub przydział czynności nie odzwierciedlał rzeczywistego rozkładu pracy, budził wątpliwości albo nie pozwalał ustalić, która jednostka przeważa godzinowo, można żądać wyjaśnienia tego na piśmie. Warto też sprawdzić, czy nie doszło do naruszenia zasad powierzania stanowiska lub zmiany warunków pracy wynikających z Karty Nauczyciela oraz przepisów prawa pracy stosowanych odpowiednio.

Przy zagadnieniach związanych z organizacją zatrudnienia nauczyciela warto również zobaczyć materiał o urlopie nauczyciela.

Jak sprawdzić, czy rozliczenie jest prawidłowe?

Najbezpieczniej poprosić szkołę lub zespół szkolno-przedszkolny o:

• pisemne wskazanie podstawy prawnej ustalenia wymiaru urlopu,
• zestawienie godzin realizowanych w szkole feryjnej i w przedszkolu,
• ewidencję wykorzystanych dni urlopu,
• sposób obliczenia wynagrodzenia urlopowego, w tym średniej za godziny ponadwymiarowe.

Jeżeli po analizie dokumentów nadal będą wątpliwości, można zwrócić się do organu prowadzącego, związku zawodowego, Państwowej Inspekcji Pracy albo dochodzić roszczeń przed sądem pracy. W sporach o wynagrodzenie i urlop dokumenty kadrowo-płacowe mają kluczowe znaczenie.

Podsumowanie

Jeżeli w jednym stosunku pracy większa liczba godzin przypada na przedszkole lub inną placówkę nieferyjną, nauczyciel nie korzysta z urlopu na zasadach „feryjnych”, lecz z 35 dni roboczych urlopu rocznie. Tak wynika z art. 64 ust. 3a w związku z art. 64 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela.

Również różnica w wynagrodzeniu może być zgodna z prawem, ponieważ za czas urlopu składniki zmienne, w tym godziny ponadwymiarowe, rozlicza się według zasad urlopowych, a po wykorzystaniu urlopu nie przysługuje wynagrodzenie za godziny, które nie są już wykonywane. Jeżeli jednak są wątpliwości co do liczby godzin przypisanych do szkoły i przedszkola albo sposobu obliczenia średniej, warto sprawdzić dokumenty kadrowe i płacowe.

FAQ

Czy nauczyciel mianowany może stracić urlop feryjny po przydzieleniu godzin w przedszkolu?

Tak. Stopień awansu zawodowego nie decyduje o wymiarze urlopu w tej sytuacji. Znaczenie ma to, gdzie w ramach jednego stosunku pracy realizowana jest większa liczba godzin, zgodnie z art. 64 ust. 3a Karty Nauczyciela.

Czy 35 dni urlopu to dni kalendarzowe?

Nie. Chodzi o 35 dni roboczych urlopu w roku, zgodnie z art. 64 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela.

Czy za wakacje po wykorzystaniu 35 dni urlopu należy się nadal średnia za nadgodziny?

Nie automatycznie. Średnia dotyczy wynagrodzenia za czas urlopu. Po jego wykorzystaniu wynagrodzenie zależy od faktycznie wykonywanej pracy i składników należnych w tym okresie.

Czy szkoła powinna pokazać sposób wyliczenia urlopu i wynagrodzenia?

Tak, warto o to wystąpić na piśmie. Pracownik ma prawo znać podstawę prawną i sposób rozliczenia swojego czasu pracy, urlopu oraz wynagrodzenia.

Czy można zakwestionować rozliczenie?

Tak, jeżeli liczba godzin została błędnie ustalona albo wynagrodzenie obliczono niezgodnie z dokumentacją i przepisami. W razie sporu znaczenie mają przede wszystkim aneksy, przydział czynności, paski płacowe i ewidencja urlopowa.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela – Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19.

2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli.