Zapłacone alimenty a żądanie zaległości przez byłą żonę

Gdy była żona żąda alimentów, które zostały już zapłacone

W sprawie o rzekome zaległości alimentacyjne najważniejsze nie jest to, komu sąd „uwierzy” na słowo, lecz jakie dowody zostaną przedstawione. Jeżeli alimenty były przekazywane w gotówce, podpisane przez byłą żonę pokwitowania odbioru pieniędzy mają istotne znaczenie. Nie zamykają one całej sprawy automatycznie, ale są mocnym punktem obrony.

Trzeba odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli była żona dopiero dochodzi zapłaty w sądzie, należy złożyć odpowiedź na pozew albo pismo procesowe i powołać wszystkie dowody zapłaty. Jeżeli natomiast ma już tytuł wykonawczy i skierowała sprawę do komornika, należy rozważyć powództwo przeciwegzekucyjne, ponieważ komornik co do zasady nie bada, czy dług został wcześniej zapłacony.

Prawo do sądu przysługuje każdej osobie, dlatego samo wniesienie sprawy nie jest jeszcze podstawą do automatycznej odpowiedzialności karnej lub odszkodowawczej. Jeżeli jednak druga strona świadomie żąda zapłaty alimentów, które wcześniej odebrała, można bronić się dowodami, żądać oddalenia powództwa, podnosić odpowiednie zarzuty i w określonych sytuacjach rozważyć dalsze kroki prawne.

Jak udowodnić zapłatę alimentów do rąk własnych

Podstawowym dowodem będą pisemne oświadczenia byłej żony, że alimenty za wskazany okres zostały zapłacone. Zgodnie z art. 245 Kodeksu postępowania cywilnego dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Takie pokwitowanie nie jest dokumentem urzędowym, ale sąd powinien je ocenić razem z całym materiałem dowodowym.

Jeżeli była żona twierdzi, że podpisy zostały podrobione, sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego. Warto wtedy zachować oryginały pokwitowań, nie poprzestawać na zdjęciach lub skanach i przygotować inne dokumenty z podpisem byłej żony, które mogą posłużyć jako materiał porównawczy.

Warto powołać także dowody pomocnicze: SMS-y, wiadomości e-mail, historię połączeń, potwierdzenia wypłat gotówki, świadków obecnych przy przekazywaniu pieniędzy, korespondencję o wysokości alimentów i wszelkie informacje pokazujące regularność płatności. Zgodnie z art. 232 K.p.c. to strony powinny wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, a sąd ocenia ich wiarygodność na podstawie całego materiału sprawy.

Pokwitowanie alimentów a ocena sądu

Dokument prywatny nie korzysta z takiej samej mocy jak dokument urzędowy. Nie oznacza to jednak, że sąd może go pominąć. Sąd powinien zbadać, czy dokument jest autentyczny, czy podpis pochodzi od osoby, która miała otrzymać alimenty, czy treść pokwitowania jest konkretna oraz czy pokrywa się z innymi dowodami.

Najlepiej, gdy pokwitowanie wskazuje: datę odbioru pieniędzy, kwotę, okres, za który zapłacono alimenty, imię i nazwisko osoby odbierającej, podpis oraz informację, że należność za dany okres została uregulowana. Jeżeli pokwitowania są zbiorcze, np. obejmują kilka lat, nadal mogą mieć znaczenie, ale sąd może dokładniej badać okoliczności ich sporządzenia.

Jeżeli była żona wysłała SMS sugerujący, że dokumenty zostały sfałszowane, należy zachować całą rozmowę, zrobić kopię, zabezpieczyć telefon i nie usuwać wiadomości. Taka korespondencja może być dowodem zarówno na treść zarzutów, jak i na kontekst sporu.

Co zrobić, gdy mimo zapłaty wszczęto egzekucję

Jeżeli istnieje już prawomocny wyrok, ugoda sądowa albo inny tytuł wykonawczy, była żona może skierować sprawę do komornika. W takiej sytuacji samo okazanie komornikowi pokwitowań bywa niewystarczające, ponieważ komornik wykonuje tytuł wykonawczy i nie rozstrzyga sporu, czy dług faktycznie wygasł.

W przypadku egzekucji zapłaconych alimentów należy rozważyć powództwo z art. 840 K.p.c., czyli żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości albo w części. W takim pozwie można powołać zarzut spełnienia świadczenia, przedstawić pokwitowania i wnosić o zabezpieczenie przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy.

Nie należy odkładać działania, ponieważ egzekucja może generować dodatkowe koszty i prowadzić do zajęcia wynagrodzenia, rachunku bankowego albo innych składników majątku. Jeżeli alimenty rzeczywiście zostały zapłacone, kluczowe jest szybkie przygotowanie pisma procesowego i uporządkowanie dowodów miesiąc po miesiącu.

Przedawnienie zaległych alimentów

Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat. Podstawą jest art. 137 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Każda rata alimentacyjna ma własny termin wymagalności, dlatego przedawnienie ocenia się osobno dla poszczególnych miesięcy.

Jeżeli alimenty zostały stwierdzone prawomocnym wyrokiem albo ugodą, trzeba dodatkowo uwzględnić art. 125 § 1 Kodeksu cywilnego. Obecnie przepis ten przewiduje 6-letni termin dla roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem lub ugodą, ale roszczenia o świadczenia okresowe należne w przyszłości, w tym kolejne raty alimentów, przedawniają się z upływem 3 lat.

Przy alimentach na dziecko trzeba jednak zachować ostrożność. Jeżeli roszczenie przysługuje dziecku przeciwko rodzicowi, bieg przedawnienia może nie rozpocząć się albo ulec zawieszeniu przez czas trwania władzy rodzicielskiej na podstawie art. 121 pkt 1 K.c. Dlatego nie w każdej sprawie o alimenty na małoletnie dziecko zarzut przedawnienia będzie skuteczny, nawet jeśli chodzi o starsze raty.

Zarzut przedawnienia należy podnieść wyraźnie. W praktyce powinno się wskazać, których rat dotyczy, od kiedy były wymagalne i dlaczego nie mogą być już skutecznie dochodzone. Nie warto ograniczać się do ogólnego zdania, że „sprawa jest stara”.

Czy można złożyć zawiadomienie do prokuratury

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa można złożyć, jeżeli istnieją konkretne podstawy do przyjęcia, że druga osoba świadomie zeznaje nieprawdę, podrobiła dokument, posłużyła się podrobionym dokumentem albo fałszywie oskarża o przestępstwo. Trzeba jednak odróżnić nieprawdziwe twierdzenia w piśmie procesowym od fałszywych zeznań.

Art. 233 § 1 Kodeksu karnego dotyczy składania fałszywych zeznań mających służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy. Aktualnie za takie zachowanie grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Odpowiedzialność ta nie powstaje automatycznie tylko dlatego, że była żona złożyła pozew albo pismo, z którym Pan się nie zgadza.

Jeżeli była żona zostanie przesłuchana i po pouczeniu o odpowiedzialności karnej będzie twierdziła, że nie otrzymała żadnych alimentów, mimo podpisanych pokwitowań i innych dowodów, wtedy zawiadomienie może być zasadne. W zawiadomieniu należy wskazać konkretne wypowiedzi, daty, dokumenty oraz dowody, które przeczą tym twierdzeniom.

Wątek rzekomego sfałszowania pokwitowań również wymaga ostrożności. Jeżeli była żona publicznie lub w postępowaniu twierdzi, że podpisy zostały podrobione, sąd może zweryfikować to przez opinię biegłego. Dopiero wynik postępowania dowodowego i okoliczności sprawy pozwalają ocenić, czy doszło do świadomego fałszywego oskarżenia albo innego czynu zabronionego.

Czy można żądać odszkodowania za bezzasadne dochodzenie alimentów

Roszczenie odszkodowawcze przeciwko byłej żonie można rozważać wyjątkowo, gdy jej działanie było bezprawne i zawinione oraz spowodowało konkretną szkodę. Podstawą może być art. 415 K.c., zgodnie z którym kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Nie wystarczy samo to, że była żona przegra sprawę. Trzeba wykazać szkodę, winę, bezprawność działania oraz związek przyczynowy. Przykładem szkody mogą być koszty poniesione przez bezpodstawną egzekucję, utrata części wynagrodzenia wskutek zajęcia albo inne realne straty. W pierwszej kolejności zwykle należy jednak skoncentrować się na obronie w sprawie alimentacyjnej lub przeciwegzekucyjnej.

FAQ

Czy pokwitowanie od byłej żony wystarczy, aby wygrać sprawę?

Może wystarczyć, jeżeli jest autentyczne, konkretne i obejmuje sporny okres. Sąd oceni je jednak razem z innymi dowodami, dlatego warto dołączyć także SMS-y, przelewy, świadków lub inne potwierdzenia.

Co zrobić, jeśli była żona twierdzi, że podpis na pokwitowaniu jest sfałszowany?

Należy zachować oryginały dokumentów i wnosić o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego. Pomocne mogą być także inne pisma podpisane przez byłą żonę jako materiał porównawczy.

Czy za samo żądanie zapłaconych alimentów grozi odpowiedzialność karna?

Nie zawsze. Samo złożenie pozwu lub wniosku nie oznacza automatycznie przestępstwa. Odpowiedzialność karna może wchodzić w grę, gdy ktoś po pouczeniu składa fałszywe zeznania albo świadomie posługuje się nieprawdziwymi dowodami.

Czy alimenty przedawniają się po 3 latach?

Co do zasady roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się po 3 latach. Przy alimentach należnych dziecku od rodzica trzeba jednak sprawdzić, czy nie działa zawieszenie biegu przedawnienia przez czas trwania władzy rodzicielskiej.

Czy komornik musi umorzyć egzekucję, gdy pokażę pokwitowania?

Nie zawsze. Komornik wykonuje tytuł wykonawczy i zwykle nie rozstrzyga sporu o to, czy dług wygasł. Jeżeli wierzyciel nie cofnie wniosku egzekucyjnego, potrzebne może być powództwo przeciwegzekucyjne.

Podsumowanie

Jeżeli alimenty były płacone, a była żona żąda ich ponownej zapłaty, należy przede wszystkim zabezpieczyć i uporządkować dowody. Pokwitowania, SMS-y, przelewy i świadkowie mogą skutecznie wykazać, że świadczenie zostało spełnione. W sprawie sądowej trzeba podnieść konkretne zarzuty, a przy egzekucji rozważyć powództwo przeciwegzekucyjne. Zawiadomienie do prokuratury ma sens dopiero wtedy, gdy istnieją konkretne dowody świadomego składania fałszywych zeznań lub innego czynu zabronionego.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 6, art. 121, art. 125 i art. 415.
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296, w szczególności art. 232, art. 233, art. 245 i art. 840.
3. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59, w szczególności art. 137.
4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, w szczególności art. 233.
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2000 r., I CKN 804/98.
6. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1982 r., III CRN 65/82.
7. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 1999 r., II KKN 129/97.