Zajmowanie mieszkania przez konkubenta
Przedstawiona przez Panią sytuacja jest absolutnie niedopuszczalna. Konkubent zajmuje mieszkanie stanowiące Pani własność. Zastanawiam się, kto opłaca rachunki za to mieszkanie.
Problematyczna jest kwestia podstawy prawnej, na jakiej konkubent zajmuje mieszkanie. W mojej ocenie jest to umowa użyczenia. Zgodnie z art. 225 Kodeksu cywilnego (K.c.) w zw. z art. 224 § 2 K.c. – samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej pogorszenie i utratę, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego. Umowa użyczenia nie musi być zawierana w formie pisemnej. Do jej zawarcia może dojść także poprzez fakty dokonane – czynności faktyczne między stronami.
Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
Wypowiedzenie umowy użyczenia mieszkania konkubentowi
Konieczne jest wypowiedzenie tej umowy. Od momentu wypowiedzenia umowy konkubent będzie korzystał z Pani nieruchomości jako posiadacz samoistny w złej wierze. Posiadaczem samoistnym w złej wierze jest bowiem ten, kto wie, albo wiedzieć powinien, na podstawie towarzyszących okoliczności, że nie przysługuje mu prawo własności (por. St. Rudnicki, G. Rudnicki Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga. Własności i inne prawa rzeczowe. Warszawa 2011 str. 397, A. Cisek [w:] E. Gniewek (red.) Kodeks cywilny. Komentarz. Warszawa 2008 str. 375). Od tego momentu będzie Pani mogła dochodzić odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Przyjmuje się bowiem, że za korzystanie z rzeczy należy się właścicielowi wynagrodzenie w takiej wysokości, w jakiej – w danych okolicznościach – mógłby je uzyskać, gdyby rzecz wynajął lub wydzierżawił czy oddał w odpłatne używanie na podstawie innego stosunku prawnego (por. St. Rudnicki, G. Rudnicki Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga. Własności i inne prawa rzeczowe. Warszawa 2011 str. 399 i 401, A. Cisek [w:] E. Gniewek (red.) Kodeks cywilny. Komentarz. Warszawa 2008 str. 376).
Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›
Żądanie wydania lokalu i dochodzenie roszczeń windykacyjnych
Nadto ma Pani prawo dochodzić roszczeń windykacyjnych, to jest. wydania przedmiotu umowy (lokalu). Zgodnie bowiem z art. 222 § 1 K.c. właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Treścią przewidzianego w powyższym przepisie roszczenia windykacyjnego, zwanego też roszczeniem wydobywczym (rei vindicatio), jest przyznane właścicielowi żądanie wydania oznaczonej rzeczy przez osobę, która włada jego rzeczą. Służy przywróceniu właścicielowi władztwa nad rzeczą, a więc ochronie jednego z podstawowych atrybutów prawa własności” (T. A. Filipiak, Komentarz do art. 222 Kodeksu cywilnego, LEX 2009).
Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›
Przykłady
Kiedy Anna zakończyła wieloletni związek, jej były partner nie chciał się wyprowadzić z mieszkania, które należało wyłącznie do niej. Twierdził, że ma do niego prawo, ponieważ włożył pieniądze w remont kuchni. Anna, choć początkowo próbowała rozwiązać sprawę polubownie, musiała w końcu skierować sprawę do sądu, aby odzyskać możliwość swobodnego korzystania ze swojego lokalu.
Podobny problem spotkał Katarzynę, która wyjechała do pracy za granicę. W tym czasie jej były konkubent nadal zajmował jej mieszkanie w Polsce. Mimo że nigdy nie był tam nawet zameldowany, traktował lokal jak swoje własne miejsce, a Katarzyna, wracając do kraju, musiała zatrzymywać się u rodziny. Sytuacja trwała kilka lat, aż w końcu kobieta zdecydowała się na drogę prawną i wniosła pozew o eksmisję.
Marek z kolei stanął przed dylematem, gdy jego partnerka po rozstaniu nie chciała opuścić jego mieszkania. Tłumaczyła, że nie ma gdzie się podziać i że zainwestowała w urządzenie pokoju. Mimo empatii dla trudnej sytuacji byłej partnerki, Marek wiedział, że nie może bez końca pozwalać na bezumowne zajmowanie lokalu. Wypowiedział użyczenie i wezwał ją do wyprowadzki, a gdy to nie przyniosło efektu, sięgnął po pomoc prawnika.
Podsumowanie
Sytuacje, w których były partner lub partnerka odmawia opuszczenia mieszkania, choć nie mają do niego żadnego prawa, są niestety częste i bardzo uciążliwe dla właścicieli. Prawo w takich przypadkach stoi jednak po stronie osoby posiadającej tytuł własności – to ona decyduje, kto może korzystać z lokalu. Jeżeli polubowne prośby i rozmowy nie przynoszą efektu, pozostaje formalne wypowiedzenie użyczenia, wezwanie do opuszczenia mieszkania oraz skierowanie sprawy do sądu. Choć procedura bywa czasochłonna, daje realną szansę na odzyskanie pełnej kontroli nad swoim majątkiem.
Oferta porad prawnych
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93