Przeparkowanie samochodu po alkoholu – co grozi?

Czy samo przeparkowanie samochodu po alkoholu jest przestępstwem?

Tak, samo przeparkowanie samochodu po alkoholu może być przestępstwem, jeżeli kierowca faktycznie prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym i znajdował się w stanie nietrzeźwości. Podstawą odpowiedzialności jest art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, zgodnie z którym kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

Stan nietrzeźwości został zdefiniowany w art. 115 § 16 Kodeksu karnego. Zachodzi on wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość, albo gdy zawartość alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Wynik 1,8 promila oznacza więc stan nietrzeźwości, a nie tylko stan po użyciu alkoholu.

Kluczowe w sprawach o przeparkowanie auta jest ustalenie, czy miejsce zdarzenia było objęte ruchem lądowym. Parking przy dyskotece, sklepie, stacji paliw, osiedlu albo innym obiekcie dostępnym dla nieokreślonej liczby osób zwykle może zostać potraktowany jako miejsce, w którym odbywa się ruch lądowy. Inaczej może być w przypadku całkowicie zamkniętego, prywatnego terenu, do którego nie mają dostępu inni uczestnicy ruchu. Ocena zależy jednak od konkretnego układu terenu, oznakowania, dostępności parkingu, pory zdarzenia i dowodów w sprawie.

Szersze omówienie odpowiedzialności z art. 178a K.k. znajdziesz także w materiale: jazda w stanie nietrzeźwości.

Jakie kary grożą za przeparkowanie auta przy 1,8 promila?

Jeżeli czyn zostanie zakwalifikowany jako przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, sąd może wymierzyć grzywnę, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności do 3 lat. Rodzaj i wysokość kary sąd ustala na podstawie dyrektyw wymiaru kary z art. 53 § 1 i § 2 Kodeksu karnego, uwzględniając między innymi stopień winy, społeczną szkodliwość czynu, motywację sprawcy, sposób zachowania, właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie po zdarzeniu.

Oprócz samej kary sąd musi rozstrzygnąć o środkach karnych. Zgodnie z art. 42 § 2 Kodeksu karnego w razie skazania za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju na okres nie krótszy niż 3 lata. Z art. 43 § 1 Kodeksu karnego wynika, że zakaz ten może trwać od 3 do 15 lat, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej.

Na podstawie art. 43a § 2 Kodeksu karnego w razie skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego sąd orzeka świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 zł. Górna granica świadczenia wynika z art. 43a § 1 Kodeksu karnego i wynosi 60 000 zł.

Przepadek samochodu albo jego równowartości przy 1,8 promila

W sprawach popełnionych od 14 marca 2024 r. trzeba uwzględnić przepisy o przepadku pojazdu. Zgodnie z art. 178a § 5 Kodeksu karnego sąd orzeka przepadek, o którym mowa w art. 44b Kodeksu karnego, w razie popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, jeżeli zawartość alkoholu w organizmie sprawcy wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza albo prowadziła do takiego stężenia. Przy 1,8 promila ten próg jest przekroczony.

Art. 44b § 1 Kodeksu karnego przewiduje przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym. Jeżeli pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy albo po zdarzeniu został zbyty, darowany lub ukryty, art. 44b § 2 Kodeksu karnego przewiduje przepadek równowartości pojazdu. Wartość pojazdu ustala się według art. 44b § 3 Kodeksu karnego.

Przepisy te nie działają wstecz. Jeżeli czyn popełniono przed 14 marca 2024 r., należy ocenić sprawę według zasad wynikających z art. 4 § 1 Kodeksu karnego, czyli z uwzględnieniem ustawy względniejszej dla sprawcy. W praktyce data czynu ma więc bardzo duże znaczenie.

Czy można uniknąć 3-letniego zakazu prowadzenia pojazdów?

Przy skazaniu za art. 178a § 1 Kodeksu karnego minimalny zakaz prowadzenia pojazdów wynika z art. 42 § 2 Kodeksu karnego i wynosi 3 lata. Z tego powodu w sprawach o jednorazowe, krótkie przeparkowanie auta najczęściej rozważa się, czy istnieją podstawy do warunkowego umorzenia postępowania.

Warunkowe umorzenie postępowania reguluje art. 66 § 1 Kodeksu karnego. Sąd może je zastosować, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, sprawca nie był karany za przestępstwo umyślne, a jego postawa, właściwości, warunki osobiste i dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że będzie przestrzegał porządku prawnego. Z art. 67 § 1 Kodeksu karnego wynika, że okres próby wynosi od roku do 3 lat.

Jeżeli sąd warunkowo umorzy postępowanie, zakaz prowadzenia pojazdów nie wynika automatycznie z art. 42 § 2 Kodeksu karnego. Na podstawie art. 67 § 3 Kodeksu karnego sąd może jednak orzec zakaz prowadzenia pojazdów do 2 lat. W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2002 r., sygn. akt I KZP 33/01, wskazano, że przy warunkowym umorzeniu postępowania zakaz prowadzenia pojazdów ma charakter fakultatywny.

Przy 1,8 promila warunkowe umorzenie jest trudne, ale nie zawsze z góry wykluczone. Znaczenie mogą mieć między innymi: bardzo krótki odcinek jazdy, brak innych uczestników ruchu, brak szkody, działanie pod wpływem nagłej i realnej potrzeby, dotychczasowa niekaralność, stabilny tryb życia, postawa po zatrzymaniu oraz gotowość do poniesienia dolegliwości finansowych. Sąd każdorazowo ocenia jednak konkretny stan faktyczny.

Dobrowolne poddanie się karze a jazda po alkoholu

W sprawach o prowadzenie pojazdu po alkoholu często pojawia się propozycja dobrowolnego poddania się karze. W postępowaniu przygotowawczym podstawą jest art. 335 § 1 albo § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, a na etapie sądowym art. 387 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Taka ścieżka może skrócić postępowanie, ale nie oznacza automatycznie uniknięcia obowiązkowych środków karnych.

Jeżeli sprawca zgodzi się na karę bez analizy akt, może niepotrzebnie zaakceptować 3-letni zakaz prowadzenia pojazdów, wysokie świadczenie pieniężne lub niekorzystne ustalenia dotyczące pojazdu. Przed podpisaniem uzgodnień warto sprawdzić protokoły badania trzeźwości, zapis monitoringu, notatki policji, zeznania świadków oraz opis miejsca zdarzenia. Zobacz również: dobrowolne poddanie się karze po alkoholu.

Zatrzymanie prawa jazdy po alkoholu

Policjant może zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości. Wynika to z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Następnie, zgodnie z art. 137 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy wydaje postanowienie prokurator, a po przekazaniu sprawy do sądu – sąd.

Okres faktycznego zatrzymania prawa jazdy ma znaczenie praktyczne. Zgodnie z art. 63 § 4 Kodeksu karnego na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy. Warto więc dopilnować, aby w aktach znalazła się prawidłowa data zatrzymania dokumentu lub elektronicznego zatrzymania uprawnień.

Jeżeli kierowca był już wcześniej karany za jazdę po alkoholu albo prowadził pojazd mimo obowiązującego zakazu, konsekwencje mogą być znacznie surowsze. Art. 178a § 4 Kodeksu karnego przewiduje karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat w określonych przypadkach ponownego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości albo prowadzenia mimo zakazu. W podobnych sprawach pomocne mogą być podobne zasady dotyczące ponownego zatrzymania prawa jazdy.

Co zrobić, jeżeli doszło do pobicia przez policjantów?

Informacja o pobiciu na komisariacie wymaga osobnego działania, niezależnie od sprawy o jazdę po alkoholu. Jeżeli funkcjonariusze użyli przemocy bez podstawy prawnej albo w sposób nieproporcjonalny, w grę może wchodzić odpowiedzialność z art. 231 § 1 Kodeksu karnego za przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego. Jeżeli powstały obrażenia ciała, znaczenie mogą mieć także art. 157 § 1 albo § 2 Kodeksu karnego, a przy naruszeniu nietykalności cielesnej art. 217 § 1 Kodeksu karnego.

W praktyce należy jak najszybciej wykonać dokumentację medyczną obrażeń, zabezpieczyć zdjęcia, spisać dane świadków, ustalić monitoring z komisariatu i parkingu oraz złożyć zawiadomienie do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Jeżeli zatrzymany nie chciał podpisać protokołu badania, powinien wskazać, z jakiego powodu odmawiał podpisu. Sama odmowa podpisu nie oznacza jeszcze, że badanie było wadliwe, ale może być istotna przy ocenie przebiegu czynności.

Jeżeli sprawa została wszczęta po zgłoszeniu osoby trzeciej, warto sprawdzić, co dokładnie wynika z zawiadomienia, nagrań i zeznań świadków. W określonych sytuacjach znaczenie może mieć materiał o fałszywym donosie dotyczącym jazdy po alkoholu.

Jak przygotować obronę w sprawie o przeparkowanie auta?

Obrona powinna zacząć się od analizy akt, a nie od automatycznego przyznania się do wszystkiego. Należy sprawdzić przede wszystkim: miejsce zdarzenia, dostępność parkingu dla innych osób, trasę i długość przejazdu, wynik badania trzeźwości, czas od spożycia alkoholu do badania, prawidłowość protokołów, powody przeparkowania, nagrania z monitoringu oraz to, czy pojazd był własnością sprawcy.

Znaczenie ma również to, czy syn był dotychczas karany, czy posiada stałą pracę, czy prawo jazdy jest mu niezbędne do utrzymania rodziny, czy po zdarzeniu zachował się odpowiedzialnie oraz czy występują szczególne okoliczności uzasadniające wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. W sprawach dotyczących wysokości sankcji warto porównać także zasady wymiaru minimalnej kary za jazdę po alkoholu.

FAQ

Źródła

• Art. 4 § 1, art. 42 § 2, art. 43 § 1, art. 43a § 1 i § 2, art. 44b, art. 53 § 1 i § 2, art. 63 § 4, art. 66 § 1, art. 67 § 1 i § 3, art. 115 § 16, art. 157 § 1 i § 2, art. 178a § 1, § 4 i § 5, art. 217 § 1 oraz art. 231 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.
• Art. 335 § 1 i § 2 oraz art. 387 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego.
• Art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.
• Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2002 r., sygn. akt I KZP 33/01.