.
Udzieliliśmy ponad 139,9 tys. porad prawnych i mamy 15 605 opinii Klientów

Zespół prawników

Specjaliści z różnych dziedzin prawa

Zadaj pytanie prawnikowi

(bezpłatna wycena)

Wycena do 2 godzin

(w większości przypadków do 1 h)

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zadanie pytania nic Cię nie kosztuje

Poznanie wyceny do niczego nie zobowiązuje

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Opieka nad ojcem, który nie jest biologicznym rodzicem, a obowiązki rodzeństwa

• Data publikacji: 07-09-2025 • Autor: Radca prawny Paulina Olejniczak-Suchodolska

Od wielu lat wiem, że mężczyzna, którego przez całe życie uważałam za ojca, w rzeczywistości nie jest moim biologicznym ojcem. Moja mama zmarła kilka lat temu, a ja zostałam sama z obowiązkiem opieki nad nim. Mam troje rodzeństwa, które jest jego biologicznymi dziećmi, jednak nie angażują się w pomoc. Z biegiem czasu czuję się coraz bardziej obciążona psychicznie, a opieka stała się ponad moje siły. Zastanawiam się, jakie mam możliwości prawne i co mogę zrobić w tej sytuacji.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Opieka nad ojcem, który nie jest biologicznym rodzicem, a obowiązki rodzeństwa

Czy mam obowiązek opieki nad tym mężczyzną

Jeżeli nie jestem biologicznym dzieckiem ojca ani nie zostałam przez niego przysposobiona (adoptowana), nie ciąży na mnie obowiązek alimentacyjny ani opiekuńczy wobec niego, nawet jeśli przez lata żyliśmy jak rodzina.

Podstawa prawna: art. 128 i 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – obowiązek alimentacyjny dotyczy krewnych w linii prostej (dziecko–rodzic), ale tylko biologicznych lub adoptowanych.

Wniosek: moja opieka nad nim jest dobrowolna, nie obowiązkowa. Mogę ją zakończyć.

Jednocześnie trzeba pamiętać o art. 210 Kodeksu karnego, który penalizuje porzucenie osoby nieporadnej, jeśli nie zostanie jej zapewniona inna forma opieki. Sąd Najwyższy w wyroku z 4 czerwca 2001 r. (V KKN 94/99) wskazał, że „porzucenie” oznacza pozostawienie osoby nieporadnej własnemu losowi, bez zapewnienia jej wsparcia.

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Co zrobić, jeśli nie chcę dalej sprawować opieki

Wniosek do sądu o opiekuna lub kuratora

Jeśli ojciec nie radzi sobie samodzielnie, można złożyć do sądu wniosek o ubezwłasnowolnienie częściowe lub o ustanowienie dla niego opiekuna prawnego. Właściwy będzie sąd rejonowy według miejsca zamieszkania ojca.

Zgłoszenie do MOPS lub GOPS

Mogę poinformować MOPS o sytuacji, wskazując, że nie jestem biologicznym dzieckiem. Ośrodek ma obowiązek przeprowadzić wywiad środowiskowy i ocenić potrzeby seniora. Może też skierować go do Domu Pomocy Społecznej, a koszty obciążać gminę lub jego biologiczne dzieci.

Co jeśli ojciec nie wyraża zgody na dom opieki

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej wymaga zgody osoby starszej. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy sąd ubezwłasnowolni ją częściowo lub całkowicie.

Jeżeli zachowanie ojca zagraża jemu samemu lub otoczeniu, mogę zawiadomić MOPS, policję lub lekarza. W razie stwierdzenia zaburzeń psychicznych można wystąpić do sądu o ubezwłasnowolnienie, a wniosek może też zostać wszczęty przez prokuratora.

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

Jak wymusić zaangażowanie biologicznego rodzeństwa

W przypadku umieszczenia ojca w DPS, a jego dochody okażą się niewystarczające, to biologiczne dzieci mogą być zobowiązane do ponoszenia części kosztów. Jako nie-biologiczne dziecko nie odpowiadam za te wydatki. Mogę jednak przekazać MOPS dane rodzeństwa i domagać się ich zaangażowania.

Dodatkowe wsparcie

Jeśli czuję, że psychicznie nie daję rady, warto zwrócić się do psychologa lub poradni zdrowia psychicznego. W wielu gminach działają asystenci rodziny i opiekunowie socjalni, którzy mogą wspierać w sprawach organizacyjnych i formalnych.

Podsumowanie

Nie mam prawnego obowiązku opieki nad ojcem, skoro nie jestem jego biologicznym ani adoptowanym dzieckiem. Powinnam jednak zadbać o zapewnienie mu opieki w innej formie, aby uniknąć zarzutu porzucenia. Najlepszym rozwiązaniem może być zgłoszenie sytuacji do MOPS i wystąpienie do sądu o ustanowienie opiekuna lub o ubezwłasnowolnienie. Biologiczne dzieci mają obowiązek finansowy i opiekuńczy wobec swojego ojca i można ich do tego zobowiązać.

Przykłady

Przykład 1
Kobieta opiekowała się przez kilka lat ojczymem, który po śmierci jej matki stał się osobą całkowicie niesamodzielną. Zgłosiła sprawę do MOPS, a po przeprowadzonym wywiadzie ojczym został skierowany do DPS. Koszty pobytu pokrywała gmina i biologiczne dzieci.

 

Przykład 2
Mężczyzna zajmował się schorowaną partnerką matki. Gdy nie był w stanie dłużej tego robić, wystąpił do sądu o ustanowienie opiekuna prawnego. Sąd powołał kuratora z urzędu, a sam zainteresowany nie ponosił żadnych kosztów.

 

Przykład 3
Córka dowiedziała się, że jej ojciec biologiczny nie żyje, a ona całe życie była wychowywana przez ojczyma. Gdy ojczym stał się osobą nieporadną, rodzeństwo z jego pierwszego małżeństwa musiało ponosić koszty jego opieki w DPS, a ona została zwolniona z obowiązków finansowych.

Oferta porad prawnych

Jeżeli znajdujesz się w podobnej sytuacji i potrzebujesz pomocy prawnej, możesz skorzystać z profesjonalnych porad. Pomagamy w przygotowaniu wniosków do sądu i MOPS oraz w wyjaśnianiu obowiązków rodzinnych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2001 r. sygn. akt V KKN 94/99

 

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

O autorze: Radca prawny Paulina Olejniczak-Suchodolska

Radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała współpracując z kancelariami prawnymi. Specjalizuje się głównie w prawie gospodarczym, prawie pracy, prawie zamówień publicznych, a także w prawie konsumenckim i prawie administracyjnym. Obecnie prowadzi własną kancelarię radcowską oraz obsługuje spółki i instytucje państwowe.


.

»Podobne materiały

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem.

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

porady spadkowe

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Paragraf jako alternatywne logo serwisu