Oskarżenie o posiadanie pornografii zwierzęcej - jakie konsekwencje?

Na czym polega zarzut dotyczący pornografii zwierzęcej?

Sprawy dotyczące plików znalezionych na koncie hostingowym są szczególnie wrażliwe dowodowo. Sam fakt, że ktoś logował się do konta, nie przesądza jeszcze, że to ta osoba wgrała konkretne pliki, wiedziała o ich zawartości albo chciała je rozpowszechniać. Organy ścigania powinny ustalić przede wszystkim daty wgrania plików, adresy IP, historię logowań, historię udostępniania linków, dane poprzednich użytkowników konta oraz to, czy pliki były pobierane, katalogowane lub przekazywane dalej.

Aktualnie art. 202 § 3 Kodeksu karnego obejmuje m.in. sytuację, w której sprawca w celu rozpowszechniania produkuje, utrwala, sprowadza, przechowuje lub posiada albo rozpowszechnia lub prezentuje treści pornograficzne związane z posługiwaniem się zwierzęciem. Przepis ten dotyczy również treści z udziałem małoletniego oraz treści związanych z prezentowaniem przemocy. W obecnym brzmieniu zagrożenie karą wynosi od 2 do 15 lat pozbawienia wolności.

Ważne jest jednak to, że w sprawie dotyczącej plików z 2013 r. nie wolno automatycznie poprzestać na obecnym brzmieniu przepisu. Zgodnie z art. 4 § 1 K.k., jeżeli w czasie orzekania obowiązuje inna ustawa niż w czasie popełnienia czynu, co do zasady stosuje się ustawę nową, ale trzeba zastosować ustawę poprzednią, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Dlatego konieczne jest ustalenie, kiedy według organów miało dojść do czynu: czy chodzi wyłącznie o wgranie plików w 2013 r., czy także o późniejsze przechowywanie, logowanie, pobieranie albo udostępnianie.

Co musi wykazać prokuratura?

W postępowaniu karnym nie wystarczy przypuszczenie, że skoro dana osoba korzystała z konta, to na pewno jest autorem wszystkich znajdujących się tam plików. Odpowiedzialność karna wymaga przypisania konkretnej osobie czynu zabronionego, winy oraz strony podmiotowej. W praktyce organy powinny wykazać m.in. świadomość istnienia określonych plików, realne władztwo nad nimi, związek podejrzanego z ich wgraniem albo udostępnieniem oraz - przy przechowywaniu lub posiadaniu na gruncie art. 202 § 3 K.k. - cel rozpowszechniania, jeżeli to właśnie ta forma czynu jest zarzucana.

Jeżeli konto zostało kupione od innej osoby, zawierało bardzo dużą liczbę plików, a zakwestionowane materiały znajdowały się tam już wcześniej, trzeba to wykazać dowodami. Znaczenie mogą mieć potwierdzenia zakupu konta, korespondencja ze sprzedawcą, historia płatności, opis aukcji, archiwalne wiadomości, logi serwisu, dane techniczne plików oraz opinia biegłego informatyka. Istotne jest również to, że zwrot telefonu i komputera oraz brak ujawnienia takich treści na zabezpieczonym sprzęcie może działać na korzyść podejrzanego, choć nie zamyka automatycznie całej sprawy, jeżeli organy dysponują innymi danymi z hostingu.

Czy sprawa może zakończyć się umorzeniem?

Tak, umorzenie jest możliwe, ale zależy od wyniku postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 17 § 1 Kodeksu postępowania karnego postępowania nie wszczyna się, a wszczęte umarza m.in. wtedy, gdy czynu nie popełniono, brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia, czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo społeczna szkodliwość czynu jest znikoma.

W opisanym stanie faktycznym szczególne znaczenie mogą mieć dwie przesłanki: brak wystarczających danych wskazujących, że to dana osoba umieściła pliki, oraz brak znamion czynu zabronionego, jeżeli nie da się wykazać świadomości zawartości konta albo celu rozpowszechniania. Jeżeli jedynym dowodem jest logowanie do konta zakupionego wcześniej od innej osoby, a pliki zostały wgrane przed nabyciem konta, materiał dowodowy może być niewystarczający do skierowania aktu oskarżenia.

Nie należy jednak opierać obrony wyłącznie na ustnych zapewnieniach funkcjonariusza, że sprawa zostanie szybko zakończona. Decyzję o umorzeniu postępowania przygotowawczego podejmuje prokurator, a jej treść zależy od całego materiału dowodowego. Warto więc aktywnie uporządkować dokumenty i zawnioskować o dowody, które pokazują historię konta oraz brak związku z zakwestionowanymi plikami.

Co zrobić po zabezpieczeniu telefonu i komputera?

Jeżeli sprzęt został zwrócony, a biegły lub policja nie ujawnili na nim zakazanych treści, należy ustalić, czy sporządzono opinię informatyczną albo notatkę z oględzin. Warto wystąpić o dostęp do akt - przez obrońcę albo osobiście, jeżeli status procesowy na to pozwala - i sprawdzić, jakie dokładnie dowody znajdują się w sprawie. Sama rozmowa z policjantem nie zastępuje znajomości akt.

Praktycznie należy zabezpieczyć wszystko, co potwierdza nabycie konta od innej osoby: numer aukcji, potwierdzenie płatności, wiadomości e-mail, komunikację w serwisie aukcyjnym, dane sprzedawcy, datę przejęcia dostępu oraz regulamin usługi hostingowej. Jeżeli konto było współdzielone, odsprzedawane albo miało historię poprzednich użytkowników, jest to istotne dla oceny sprawstwa.

Nie należy usuwać plików, czyścić konta ani samodzielnie modyfikować danych po rozpoczęciu sprawy. Takie działania mogą zostać odebrane jako utrudnianie postępowania albo niszczenie materiału dowodowego. Bezpieczniej jest zachować dowody w niezmienionej postaci i składać wnioski dowodowe przez obrońcę.

Przedawnienie przy plikach z 2013 r.

Data 2013 r. ma znaczenie, ale nie zawsze przesądza o przedawnieniu. Jeżeli organ przyjmuje kwalifikację z art. 202 § 3 K.k., trzeba odrębnie ustalić datę czynu i historyczne brzmienie przepisu. Obecnie przy występku zagrożonym karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat podstawowy termin przedawnienia wynosi 15 lat, a jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność może ulec przedłużeniu na zasadach z art. 102 K.k.

W praktyce trzeba sprawdzić, czy zarzut dotyczy samego wgrania plików w 2013 r., późniejszego przechowywania ich na koncie, udostępniania linków, pobierania albo uzyskiwania dostępu. Od tego zależy zarówno ocena przedawnienia, jak i to, które brzmienie ustawy może być względniejsze dla sprawcy.

Wyjazd za granicę w toku postępowania

Sam wyjazd służbowy za granicę nie oznacza, że osoba podejrzewana popełnia nowe przestępstwo ani że automatycznie pogarsza swoją sytuację. Trzeba jednak sprawdzić, czy zastosowano jakikolwiek środek zapobiegawczy, np. dozór Policji, zakaz opuszczania kraju, zatrzymanie paszportu albo obowiązek informowania o miejscu pobytu. Jeżeli takiego środka nie ma, wyjazd co do zasady jest dopuszczalny, ale osoba powinna odbierać korespondencję i reagować na wezwania.

Jeżeli termin przesłuchania albo innej czynności przypada w czasie pobytu za granicą, nie należy go ignorować. Rozsądne jest wcześniejsze złożenie pisma z informacją o delegacji, wskazaniem adresu do korespondencji, numeru telefonu oraz wnioskiem o zmianę terminu czynności. Brak usprawiedliwienia niestawiennictwa może skutkować przymusowym doprowadzeniem albo innymi decyzjami procesowymi, zależnie od statusu danej osoby i rodzaju wezwania.

Czy można dostać wyrok w zawieszeniu?

Potoczne informacje o tzw. zawiasach trzeba traktować bardzo ostrożnie. Zgodnie z art. 69 § 1 K.k. sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy orzeczona kara nie przekracza roku, sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i zawieszenie jest wystarczające dla osiągnięcia celów kary. Obecny art. 202 § 3 K.k. przewiduje natomiast dolną granicę 2 lat pozbawienia wolności, więc przy zwykłym skazaniu z tego przepisu klasyczne warunkowe zawieszenie kary co do zasady nie wchodzi w grę.

Inaczej mogłoby być tylko w szczególnych konfiguracjach procesowych, np. przy innej kwalifikacji prawnej, zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary albo przy przepisach względniejszych dla czynu z przeszłości. Dlatego w takiej sprawie najważniejsze jest nie zakładanie z góry łagodnego wyroku, lecz analiza, czy w ogóle są podstawy do przedstawienia zarzutu z art. 202 § 3 K.k. oraz czy materiał dowodowy pozwala przypisać sprawstwo i winę.

Kiedy może dojść do zarządzenia wykonania kary?

Jeżeli kara pozbawienia wolności została już prawomocnie orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, zastosowanie ma art. 75 K.k. Sąd zarządza wykonanie kary m.in. wtedy, gdy skazany w okresie próby popełni podobne przestępstwo umyślne, za które prawomocnie orzeczono karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia. Sąd może też zarządzić wykonanie kary, gdy skazany rażąco narusza porządek prawny albo uchyla się od grzywny, dozoru, obowiązków, środków karnych, środków kompensacyjnych lub przepadku.

Sam pobyt za granicą nie jest więc automatyczną podstawą do wykonania kary. Problem może powstać dopiero wtedy, gdy wyjazd łączy się z uchylaniem się od dozoru, ignorowaniem obowiązków, nieodbieraniem korespondencji, niestawiennictwem bez usprawiedliwienia albo naruszaniem konkretnych zakazów nałożonych przez sąd lub prokuratora. Obecnie zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu roku od zakończenia okresu próby.

FAQ

Czy samo logowanie do konta hostingowego wystarczy do skazania?

Nie powinno wystarczyć samo w sobie. Logowanie jest ważną poszlaką, ale trzeba jeszcze ustalić, czy dana osoba wiedziała o konkretnych plikach, miała nad nimi realną kontrolę i czy zachowanie wypełniało znamiona czynu zabronionego.

Czy brak plików na komputerze i telefonie oznacza umorzenie?

To istotna okoliczność korzystna dla podejrzanego, ale nie daje automatycznej gwarancji umorzenia. Organy mogą opierać się także na danych z serwera, historii konta, adresach IP i logach udostępniania.

Czy przy pornografii zwierzęcej karalne jest każde przypadkowe posiadanie pliku?

Nie każda przypadkowa styczność z plikiem oznacza odpowiedzialność karną. Przy kwalifikacji z art. 202 § 3 K.k. trzeba analizować świadomość sprawcy, formę zachowania oraz cel rozpowszechniania, jeżeli zarzut dotyczy przechowywania lub posiadania w takim celu.

Czy sprawa z 2013 r. jest już przedawniona?

Nie można tego przesądzić bez akt. Trzeba ustalić datę czynu, kwalifikację prawną, brzmienie przepisu z tamtego okresu, ewentualne czynności procesowe oraz to, czy organ zarzuca jednorazowe wgranie plików, czy późniejsze przechowywanie lub udostępnianie.

Czy policjant może obiecać, że sprawa zostanie umorzona?

Funkcjonariusz może przekazać swoją ocenę albo informację o planowanych czynnościach, ale formalną decyzję w postępowaniu przygotowawczym podejmuje prokurator. Dlatego należy opierać się na dokumentach z akt, a nie wyłącznie na rozmowach.

Czy wyjazd za granicę może spowodować odwieszenie kary?

Sam wyjazd nie powoduje automatycznego zarządzenia wykonania kary. Ryzyko powstaje wtedy, gdy osoba narusza konkretne obowiązki, ukrywa się, nie odbiera korespondencji, ignoruje wezwania albo łamie środek zapobiegawczy.

Czy przy art. 202 § 3 K.k. można liczyć na wyrok w zawieszeniu?

Przy obecnym brzmieniu art. 202 § 3 K.k. zwykłe warunkowe zawieszenie kary jest zasadniczo wyłączone przez dolną granicę ustawowego zagrożenia i wymogi art. 69 K.k. Możliwość łagodniejszego rozstrzygnięcia zależy od kwalifikacji prawnej, przepisów względniejszych dla czynu z przeszłości albo szczególnych instytucji prawa karnego.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, w szczególności art. 1, art. 4, art. 37a, art. 69, art. 70, art. 75, art. 101, art. 102 i art. 202 - tekst aktu w ISAP.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 17 - tekst aktu w ISAP.