Przekazanie sprawy do innej prokuratury

Stan prawny: 25 maja 2026 r.

Czy można przekazać sprawę do innej prokuratury?

Co do zasady postępowanie przygotowawcze powinno być prowadzone albo nadzorowane przez prokuraturę właściwą miejscowo. Aktualny Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury odsyła w tym zakresie do przepisów art. 31–34 Kodeksu postępowania karnego oraz do szczególnych regulacji dotyczących właściwości prokuratury.

Nie oznacza to jednak, że sprawa zawsze musi pozostać w tej samej jednostce. Zgodnie z § 116 ust. 5 aktualnego Regulaminu Prokurator Generalny, Prokurator Krajowy, upoważniony przez nich prokurator albo kierownik jednostki nadrzędnej może w szczególnie uzasadnionych przypadkach przekazać podległej jednostce sprawę do prowadzenia lub nadzorowania z wyłączeniem zwykłych zasad właściwości.

W praktyce trzeba wykazać dwie rzeczy: po pierwsze, że istnieje szczególna, realna i możliwa do zweryfikowania przyczyna, a po drugie, że przekazanie sprawy będzie służyć dobru postępowania. Samo przekonanie, że inna prokuratura poprowadziłaby sprawę lepiej, zwykle nie wystarczy.

Czy trzeba podać przyczynę zmiany prokuratury?

Tak. Jeżeli prokuratura albo jednostka nadrzędna wzywa do wskazania przyczyny wniosku, takie żądanie jest uzasadnione. Organ musi ocenić, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Bez konkretnych powodów nie da się sprawdzić, czy przekazanie sprawy jest potrzebne i zgodne z dobrem postępowania.

Przyczyną mogą być np. udokumentowane powiązania osób uczestniczących w sprawie z daną jednostką, wcześniejsze czynności wskazujące na ryzyko braku obiektywizmu, konflikt interesów, wyłączenie kilku prokuratorów, szczególna waga lub zawiłość sprawy albo okoliczności organizacyjne uzasadniające prowadzenie sprawy w innej jednostce. Trzeba jednak odróżnić fakty od ocen. Artykuły prasowe, wpisy w mediach społecznościowych czy opinie mieszkańców mogą być załącznikiem, ale same w sobie rzadko wystarczą, jeżeli nie pokazują związku z konkretną sprawą.

Jeżeli obawa dotyczy braku obiektywności konkretnej osoby prowadzącej sprawę, warto rozważyć również wyłączenie sędziego/prokuratora. Aktualny Regulamin przewiduje procedurę wyłączenia prokuratora m.in. z przyczyn określonych w art. 40 i art. 41 K.p.k., stosowanych odpowiednio przez art. 47 § 1 K.p.k.

Jak uzasadnić wniosek o przekazanie sprawy?

Uzasadnienie powinno być rzeczowe i oparte na dowodach. Najlepiej wskazać, jaka sprawa jest prowadzona, przez którą jednostkę, na jakim etapie jest postępowanie oraz dlaczego dalsze prowadzenie jej w tej jednostce może utrudnić realizację celów postępowania karnego.

Warto odwołać się do art. 2 § 1 K.p.k., który wskazuje cele procesu karnego: wykrycie sprawcy, niedopuszczenie do odpowiedzialności osoby niewinnej, uwzględnienie prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego z poszanowaniem jego godności oraz rozstrzygnięcie sprawy w rozsądnym terminie. Jeżeli konkretne okoliczności mogą zagrozić tym celom, trzeba je opisać możliwie precyzyjnie.

We wniosku można dołączyć dokumenty, wydruki publikacji, korespondencję, zawiadomienia, wcześniejsze pisma procesowe, informacje o powiązaniach albo inne materiały potwierdzające wątpliwości co do prowadzenia postępowania. Jeżeli problemem są działania biegłego, świadka albo innej osoby uczestniczącej w sprawie, przydatne mogą być także inne skargi w procesie, ale trzeba dobrać środek do konkretnego uchybienia.

Do kogo skierować wniosek?

Wniosek o przekazanie sprawy najlepiej skierować do kierownika jednostki nadrzędnej nad prokuraturą, która prowadzi lub nadzoruje sprawę, ewentualnie złożyć go za pośrednictwem jednostki prowadzącej postępowanie. W piśmie trzeba podać sygnaturę sprawy, dane wnioskodawcy, wskazać jednostkę prowadzącą sprawę oraz opisać, do jakiej innej jednostki sprawa miałaby zostać przekazana albo przynajmniej dlaczego obecna jednostka nie powinna jej dalej prowadzić.

Jeżeli nie wiadomo, czy postępowanie zostało już wszczęte albo jaka prokuratura nadała sprawie sygnaturę, najpierw potrzebna może być weryfikacja postępowania. Bez tych danych trudno skutecznie powiązać wniosek z konkretną sprawą.

W sprawach, w których prokuratura stosuje lub wnioskuje o określone obowiązki, poręczenie, dozór, zakaz kontaktu albo inne ograniczenia, trzeba pamiętać, że przekazanie sprawy innej jednostce nie zastępuje wniosków dotyczących tych decyzji. W takiej sytuacji znaczenie mogą mieć odrębne środki w procesie.

Czy odmowę przekazania sprawy można zaskarżyć?

Nie ma zwykłego zażalenia na decyzję o przekazaniu albo nieprzekazaniu sprawy innej jednostce prokuratury. Regulamin wprost wskazuje, że decyzja w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości miejscowej innej jednostce nie podlega zaskarżeniu.

Nie oznacza to jednak, że strona jest całkowicie pozbawiona reakcji. Jeżeli w sprawie występują konkretne uchybienia, można korzystać z właściwych środków procesowych, np. składać wnioski dowodowe, skargę do prokuratora przełożonego, zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania, ponaglać w razie przewlekłości albo domagać się wyłączenia prokuratora, gdy zachodzą do tego podstawy.

Trzeba też pamiętać, że przed przekazaniem sprawy innej jednostce prokurator, który sprawę przekazuje, powinien wykonać czynności niecierpiące zwłoki. Chodzi przede wszystkim o zabezpieczenie śladów i dowodów, aby samo rozstrzyganie kwestii właściwości nie zaszkodziło postępowaniu.

FAQ

Podsumowanie

Przekazanie sprawy do innej prokuratury jest możliwe, ale ma charakter wyjątkowy. Wnioskodawca powinien podać przyczynę i przedstawić argumenty wskazujące, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, a zmiana jednostki służy dobru postępowania. Największe znaczenie mają fakty, dokumenty i obiektywnie sprawdzalne okoliczności, a nie samo poczucie braku zaufania do lokalnej prokuratury.

Jeżeli problem polega na konkretnych błędach w prowadzeniu sprawy, nie zawsze trzeba żądać zmiany prokuratury. Czasem skuteczniejsze będzie złożenie wniosków dowodowych, skargi do przełożonego, zażalenia na decyzję procesową albo wniosku o wyłączenie konkretnego prokuratora.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, tekst jednolity Dz. U. 2026 poz. 490 - tekst aktu.

2. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, tekst jednolity Dz. U. 2025 poz. 753 - tekst aktu.

3. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2012 r., III KK 214/11 - orzeczenie.