Odmowa wydania wizy cudzoziemcowi

Odmowa wizy do Polski – od czego zacząć?

Jeżeli obywatel Tunezji otrzymał odmowę wizy do Polski, pierwszym krokiem powinno być dokładne przeczytanie decyzji i formularza odmowy. Obywatele Tunezji są objęci obowiązkiem wizowym przy podróżach do strefy Schengen, ponieważ Tunezja znajduje się w wykazie państw trzecich, których obywatele muszą posiadać wizę przy przekraczaniu granic zewnętrznych, zgodnie z art. 1 ust. 1 oraz załącznikiem I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z 14 listopada 2018 r.

Przy wizie Schengen podstawowe znaczenie ma art. 32 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy. Przepis ten pozwala odmówić wizy między innymi wtedy, gdy cudzoziemiec nie uzasadni celu i warunków pobytu, nie wykaże wystarczających środków utrzymania, nie ma właściwego ubezpieczenia, przedstawi niewiarygodne dokumenty albo istnieją uzasadnione wątpliwości co do zamiaru opuszczenia terytorium państw członkowskich przed upływem ważności wizy.

Jeżeli odmowa dotyczyła wizy krajowej, podstawą jest art. 65 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. W tym przepisie wskazano przesłanki odmowy wizy krajowej, w tym wpis danych cudzoziemca do wykazu osób niepożądanych lub Systemu Informacyjnego Schengen, brak środków utrzymania, brak wymaganego ubezpieczenia, zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, wadliwy dokument podróży, nieprawdziwe dane lub brak uzasadnienia celu pobytu.

Kiedy cudzoziemiec może ponownie starać się o wizę?

Polskie przepisy nie przewidują ogólnej, automatycznej „kwarantanny” po odmowie wizy. Cudzoziemiec może złożyć nowy wniosek, gdy jest w stanie przedstawić prawidłowe dokumenty i usunąć przyczynę wcześniejszej odmowy. W praktyce ponowny wniosek złożony natychmiast, na tej samej podstawie i z tymi samymi dokumentami, może zostać oceniony tak samo jak poprzedni.

Dlatego przed ponownym wnioskiem trzeba ustalić, czy odmowa wynikała z braku wiarygodnego celu pobytu, niewystarczających środków, braku ubezpieczenia, wątpliwości co do powrotu do kraju pochodzenia, niejasnego źródła finansowania podróży, wcześniejszych naruszeń przepisów pobytowych albo niespójności w dokumentach.

Jeżeli cudzoziemiec chce znowu starać się o wizę, warto przeanalizować, jak zwiększyć szansę na wizę, zamiast składać identyczny wniosek bez odniesienia się do powodów odmowy.

Odwołanie od odmowy wizy – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy

W przypadku decyzji konsula o odmowie wydania wizy Schengen lub wizy krajowej właściwym środkiem zaskarżenia jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez tego samego konsula. Wynika to z art. 76 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Termin na złożenie wniosku należy zawsze sprawdzić w pouczeniu do decyzji; co do zasady art. 76 ust. 2 tej ustawy przewiduje termin 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie powinien ograniczać się do zdania „nie zgadzam się z decyzją”. Należy wskazać, z którymi ustaleniami konsula cudzoziemiec się nie zgadza, dołączyć brakujące dokumenty i wyjaśnić okoliczności, które mogły wzbudzić wątpliwości. Przy odmowie z powodu nieuzasadnionego celu pobytu warto dołączyć szczegółowy program kursu, potwierdzenie opłaty, dowód zakwaterowania, plan podróży oraz dokumenty potwierdzające sytuację zawodową, rodzinną i majątkową w kraju pochodzenia.

Przy wizie Schengen art. 32 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 810/2009 gwarantuje prawo do odwołania od decyzji odmownej zgodnie z prawem krajowym państwa, które odmówiło wizy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy możliwość skargi do sądu administracyjnego zależy od rodzaju wizy i treści pouczenia. W sprawach wizowych wydawanych przez konsula trzeba zweryfikować ograniczenia wynikające z art. 5 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz wyjątki dotyczące między innymi wiz Schengen.

Czy 2-tygodniowy kurs języka polskiego wystarczy jako podstawa wizy?

Dwutygodniowy kurs języka polskiego może być uzasadnionym celem krótkiego pobytu, ale sam wykupiony kurs nie przesądza o wydaniu wizy. Dla pobytu do 90 dni w każdym okresie 180 dni właściwa jest co do zasady wiza Schengen, o której mowa w art. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia (WE) nr 810/2009. Konsul bada jednak cały kontekst sprawy na podstawie art. 21 ust. 1 tego rozporządzenia, w tym cel pobytu, warunki pobytu, środki finansowe, wiarygodność dokumentów oraz ryzyko nielegalnej migracji.

Jeżeli kurs jest krótki, a cudzoziemiec nie wykazuje stabilnej sytuacji w Tunezji, konsul może mieć wątpliwości, czy rzeczywistym celem podróży jest wyłącznie nauka i czy cudzoziemiec opuści strefę Schengen przed końcem ważności wizy. W takiej sytuacji konieczne są dokumenty pokazujące powód powrotu, np. zatrudnienie, działalność gospodarczą, naukę, rodzinę, majątek, wcześniejsze prawidłowe podróże zagraniczne lub inne silne więzi z krajem zamieszkania.

Jeżeli wniosek ma być oparty na podstawie wykupionego kursu, trzeba sprawdzić aktualne warunki uzyskania wizy i przygotować dokumenty tak, aby odpowiadały dokładnie na wcześniejsze zastrzeżenia konsula.

Zaproszenie dla cudzoziemca – kiedy pomaga?

Zaproszenie może pomóc przede wszystkim wtedy, gdy przyczyną odmowy były wątpliwości dotyczące środków utrzymania, zakwaterowania lub finansowania pobytu w Polsce. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach zaproszenie wpisane do ewidencji zaproszeń może być dokumentem potwierdzającym posiadanie przez cudzoziemca wystarczających środków finansowych na pobyt i powrót.

Zaproszenie nie zastępuje jednak obowiązku wykazania rzeczywistego i wiarygodnego celu przyjazdu. Jeżeli wcześniejsza odmowa wynikała z wątpliwości co do zamiaru powrotu, zaproszenie od osoby prywatnej może nie wystarczyć. Konsul nadal ocenia wniosek zgodnie z art. 21 ust. 1 i art. 32 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 810/2009 albo, przy wizie krajowej, zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

Zapraszającym może być między innymi obywatel polski zamieszkujący w Polsce, obywatel innego państwa UE, EOG lub Szwajcarii przebywający w Polsce i posiadający prawo pobytu, a także cudzoziemiec legalnie i długoterminowo przebywający w Polsce – zgodnie z art. 50 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

Jak uzyskać zaproszenie wpisane do ewidencji zaproszeń?

Wniosek o wpisanie zaproszenia do ewidencji zaproszeń składa się do wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę zapraszającego. Tryb wpisu i elementy zaproszenia wynikają z art. 52–54 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Zaproszenie uzyskuje ważność z chwilą wpisania do ewidencji i jest ważne przez okres wskazany w zaproszeniu, nie dłużej niż przez 1 rok.

Do wniosku zwykle dołącza się dokument tożsamości zapraszającego, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu, dokumenty potwierdzające dochody lub środki finansowe, dowód uiszczenia opłaty skarbowej oraz informacje dotyczące cudzoziemca i planowanego pobytu. Wojewoda może żądać dokumentów potwierdzających, że zapraszający realnie może pokryć koszty pobytu cudzoziemca.

Wysokość wymaganych środków finansowych zależy od długości pobytu, liczby osób pozostających na utrzymaniu zapraszającego, liczby zapraszanych cudzoziemców oraz kosztów powrotu. Szczegółowe kwoty i sposób ich wykazywania wynikają z rozporządzeń wykonawczych do ustawy o cudzoziemcach oraz z aktualnej praktyki urzędu wojewódzkiego. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualną listę dokumentów na stronie właściwego urzędu wojewódzkiego, ponieważ wymagania techniczne i formularze mogą się różnić.

Odpowiedzialność osoby zapraszającej

Zaproszenie nie jest wyłącznie formalnością. Zgodnie z art. 51 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach zapraszający zobowiązuje się do pokrycia kosztów związanych z pobytem zapraszanego cudzoziemca, w tym kosztów zakwaterowania i wyżywienia, kosztów ewentualnego leczenia oraz kosztów powrotu do państwa pochodzenia lub zamieszkania. W praktyce może to obejmować również koszty przymusowego wykonania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu, jeżeli takie koszty powstaną.

Osoba zapraszająca powinna więc wystawiać zaproszenie tylko wtedy, gdy zna cudzoziemca, rozumie cel jego pobytu i realnie akceptuje ryzyko finansowe. Zaproszenie dla osoby, która faktycznie nie zamierza wrócić po zakończeniu wizy, może pogorszyć sytuację zarówno cudzoziemca, jak i zapraszającego.

Co wybrać po odmowie – odwołanie, nowy wniosek czy zaproszenie?

Praktyczne wskazówki przed ponownym wnioskiem

• Nie składaj ponownie identycznego wniosku, jeżeli nie zmieniły się dokumenty i okoliczności.
• Przygotuj pisemne wyjaśnienie odnoszące się do konkretnych powodów odmowy.
• Dołącz dowody powrotu do Tunezji: pracę, naukę, działalność, rodzinę, majątek, wcześniejsze podróże.
• Zadbaj o ważny paszport spełniający wymogi art. 12 rozporządzenia (WE) nr 810/2009: dokument powinien być ważny co najmniej 3 miesiące po planowanym wyjeździe ze strefy Schengen, mieć co najmniej dwie wolne strony i być wydany w ciągu ostatnich 10 lat.
• Przy wizie Schengen dołącz ubezpieczenie medyczne spełniające art. 15 rozporządzenia (WE) nr 810/2009, czyli obejmujące co najmniej 30 000 euro i ważne na terytorium państw członkowskich.

FAQ

Czy po odmowie wizy trzeba czekać 3 miesiące?

Nie ma ogólnego przepisu, który nakazywałby czekać 3 miesiące po odmowie. W praktyce warto złożyć nowy wniosek dopiero wtedy, gdy można usunąć przyczynę odmowy i przedstawić lepsze dokumenty.

Czy zaproszenie gwarantuje wizę do Polski?

Nie. Zaproszenie wpisane do ewidencji zaproszeń może potwierdzać środki utrzymania i zakwaterowanie zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, ale konsul nadal bada cel pobytu, wiarygodność dokumentów i zamiar powrotu.

Czy lepiej złożyć odwołanie, czy nowy wniosek?

Jeżeli odmowa jest świeża i można szybko uzupełnić dokumenty, zwykle warto rozważyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nowy wniosek ma sens wtedy, gdy zmieniły się okoliczności albo przygotowano kompletny zestaw dokumentów odpowiadający na wcześniejsze zastrzeżenia.

Czy kurs językowy jest dobrym powodem do wizy?

Może być, ale musi być wiarygodnie udokumentowany. Przy krótkim kursie trzeba pokazać, dlaczego cudzoziemiec chce przyjechać właśnie do Polski, kto finansuje pobyt, gdzie będzie mieszkał i dlaczego wróci po zakończeniu kursu.

Czy osoba zapraszająca odpowiada za cudzoziemca finansowo?

Tak. Z art. 51 ustawy o cudzoziemcach wynika, że zapraszający zobowiązuje się do pokrycia określonych kosztów związanych z pobytem cudzoziemca, w tym kosztów zakwaterowania, wyżywienia, leczenia i powrotu.

Źródła

• Art. 1 ust. 1 oraz załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z 14 listopada 2018 r.
• Art. 2 pkt 2 lit. a, art. 12, art. 15, art. 21, art. 32 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy.
• Art. 49–54, art. 60, art. 65 ust. 1 oraz art. 76 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
• Art. 5 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.