Grzywna za wykroczenie a wpis do KRK

Pan Bartłomiej został ukarany za wykroczenie drogowe polegające na niezastosowaniu się do znaku lub sygnału drogowego, kwalifikowane z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń. Nie doszło do kolizji, a sąd wydał wyrok nakazowy i wymierzył niewielką grzywnę. Pan Bartłomiej chce wiedzieć, czy taki wyrok wpłynie na jego niekaralność, zwłaszcza przy staraniu się o pracę, oraz czy z samego tego powodu warto wnosić sprzeciw.

Czy grzywna za wykroczenie trafia do KRK?

Nie. Sama grzywna za wykroczenie nie powoduje wpisu do Krajowego Rejestru Karnego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym w Rejestrze gromadzi się dane o osobach prawomocnie skazanych za wykroczenia na karę aresztu. Przepis ten nie obejmuje skazania za wykroczenie wyłącznie na grzywnę, ograniczenie wolności albo naganę.

Oznacza to, że jeśli pan Bartłomiej został prawomocnie ukarany za wykroczenie z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń tylko grzywną, nie powinien figurować w KRK z tego powodu. Przy uzyskaniu informacji o osobie z KRK w typowym zakresie otrzyma zatem informację, że nie figuruje w Rejestrze, o ile nie ma innych wpisów, np. za przestępstwo, przestępstwo skarbowe albo wykroczenie, za które orzeczono areszt.

Jakie dane są gromadzone w Krajowym Rejestrze Karnym?

Ustawa o Krajowym Rejestrze Karnym wskazuje zamknięty katalog najważniejszych kategorii danych gromadzonych w Rejestrze. W praktyce dla osoby pytającej o wykroczenie najważniejsze jest odróżnienie skazania za przestępstwo od ukarania za wykroczenie.

W KRK gromadzi się między innymi dane o osobach:

1. prawomocnie skazanych za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe;
2. wobec których prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe;
3. będących obywatelami polskimi prawomocnie skazanymi przez sądy państw obcych;
4. wobec których prawomocnie orzeczono środki zabezpieczające w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe;
5. nieletnich, wobec których prawomocnie orzeczono określone środki przewidziane ustawą o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich;
6. prawomocnie skazanych za wykroczenia na karę aresztu;
7. poszukiwanych listem gończym, tymczasowo aresztowanych oraz nieletnich umieszczonych w schroniskach dla nieletnich.

Lista ta pokazuje, że wykroczenie nie jest automatycznie traktowane tak jak przestępstwo. Wpis do KRK przy wykroczeniu zależy od rodzaju orzeczonej kary, a nie od samego faktu, że sprawa zakończyła się wyrokiem sądu.

Wykroczenie, niekaralność i zaświadczenie z KRK

W języku potocznym często mówi się, że ktoś jest „karany” za mandat albo wykroczenie. Dla zaświadczenia z KRK znaczenie ma jednak to, czy dana osoba figuruje w Rejestrze. Jeżeli ukaranie za wykroczenie nie podlega wpisowi do KRK, nie powinno blokować uzyskania zaświadczenia wskazującego, że osoba nie figuruje w Rejestrze.

Trzeba przy tym zachować ostrożność w sytuacjach szczególnych. Pracodawca albo organ administracji może pytać nie tylko o KRK, ale także o inne okoliczności, jeżeli szczególny przepis mu na to pozwala. W praktyce najczęściej liczy się jednak formalna informacja z KRK, a nie sam fakt zapłacenia grzywny za zwykłe wykroczenie drogowe.

Podobne problemy pojawiają się przy weryfikacji kandydatów do pracy, dlatego pomocne może być omówienie, jak wygląda sprawdzanie karalności pracownika sprawdzania karalności pracownika. Warto też odróżnić zwykłe wykroczenia od sytuacji, w których konkretny wpis a niekaralność mogą mieć znaczenie przy składaniu oświadczeń.

Czy warto wnosić sprzeciw od wyroku nakazowego tylko z obawy przed KRK?

Jeżeli jedyną obawą pana Bartłomieja jest wpis do KRK, a wyrok nakazowy dotyczy wyłącznie grzywny za wykroczenie, co do zasady nie ma potrzeby wnoszenia sprzeciwu tylko po to, aby uniknąć wpisu do Rejestru. Taki wpis nie powinien powstać, ponieważ ustawa o KRK obejmuje przy wykroczeniach jedynie przypadki prawomocnego skazania na karę aresztu.

Sprzeciw może mieć natomiast sens z innych powodów, np. gdy obwiniony nie zgadza się z ustaleniami sądu, uważa, że czynu nie popełnił, kara jest nieproporcjonalna albo rozstrzygnięcie może mieć dodatkowe skutki, np. dotyczące zakazu prowadzenia pojazdów, punktów karnych lub kosztów. W sprawach o wykroczenia trzeba pamiętać o krótkim terminie: sprzeciw od wyroku nakazowego wnosi się zasadniczo w terminie 7 dni od doręczenia wyroku. Po skutecznym wniesieniu sprzeciwu wyrok nakazowy traci moc, a sprawa jest rozpoznawana na zasadach ogólnych.

Grzywna, kara aresztu i zatarcie ukarania

Kodeks wykroczeń przewiduje kilka kar za wykroczenia: areszt, ograniczenie wolności, grzywnę i naganę. Dla KRK kluczowe jest to, że spośród tych kar przy wykroczeniach wpis powoduje prawomocne skazanie na areszt. Kara aresztu za wykroczenie trwa najkrócej 5 dni, a najdłużej 30 dni.

Nie należy mylić kary aresztu orzeczonej za wykroczenie z zastępczą karą aresztu, która może pojawić się przy niewykonaniu grzywny. Jeżeli pierwotnie orzeczono tylko grzywnę za wykroczenie, sam fakt ewentualnych problemów z jej zapłatą nie zmienia automatycznie tego, że skazanie było skazaniem na grzywnę. Każdą sytuację z wykonaniem kary warto jednak oceniać na podstawie konkretnych dokumentów z sądu.

Jeżeli chodzi o inne kategorie kar, skutki mogą być odmienne, zwłaszcza przy przestępstwach i przestępstwach skarbowych. Nie każda grzywna ma więc takie same konsekwencje dla KRK – grzywna za wykroczenie to co innego niż grzywna za przestępstwo albo przestępstwo skarbowe.

Warto też pamiętać o zatarciu ukarania za wykroczenie. Co do zasady ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary. Jeżeli przed upływem tego okresu ukarany popełni nowe wykroczenie, za które wymierzono karę aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny, termin liczony jest według zasad wskazanych w art. 46 Kodeksu wykroczeń.

FAQ

Podsumowanie

Grzywna za wykroczenie, także grzywna orzeczona wyrokiem nakazowym za wykroczenie drogowe, nie jest co do zasady wpisywana do Krajowego Rejestru Karnego. Wpis przy wykroczeniu pojawia się wtedy, gdy prawomocnie orzeczono karę aresztu. Dlatego pan Bartłomiej, ukarany wyłącznie grzywną za wykroczenie z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń, nie powinien z tego powodu utracić możliwości uzyskania zaświadczenia wskazującego, że nie figuruje w KRK.

Nie oznacza to jednak, że każdy wyrok nakazowy należy pozostawić bez reakcji. Jeżeli obwiniony kwestionuje winę, wysokość kary, koszty albo dodatkowe skutki orzeczenia, powinien szybko przeanalizować sprawę, ponieważ termin na sprzeciw jest bardzo krótki.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym - Dz.U. 2000 nr 50 poz. 580
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
3. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz.U. 2001 nr 106 poz. 1148
4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555
5. Informacje Ministerstwa Sprawiedliwości o opłatach za informację z KRK - gov.pl