Mamy 10 803 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna mieszkania za dożywocie a domaganie się zachowku

Autor: Mateusz Rzeszowski • Opublikowane: 06.01.2019

Dwa lata temu mama sporządziła umowę darowizny mieszkania na wnuczkę za dożywocie. Mama zmarła niedawno. Nie wiem, czy umowa była sporządzona z wyłączeniem ze schedy spadkowej, czy nie. Czy my, córki, może domagać się od wnuczki zachowku lub wnosić do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po mamie? Jedynym mamy majątkiem było mieszkanie. 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Fot. Fotolia

Darowizna mieszkania za dożywocie a domaganie się zachowku

W pierwszej kolejności przybliżę przepis art. 993 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

 

Jak wynika zatem ze wskazanego przepisu, darowizny faktycznie uwzględnia się co do zasady przy wyliczaniu zachowku. W celu zdefiniowania pojęcia darowizny należy jednak sięgnąć do przepisu art. 888 Kodeksu cywilnego:

 

„Art. 888 

§ 1. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

§ 2. (uchylony)”.

 

Jak wynika z cytowanego przepisu, podstawową cecha darowizny jest jej nieodpłatny charakter. Nie możemy mówić zatem o darowiźnie z przypadku umowy dożywocia, która to zdefiniowana została w art. 908 Kodeksu cywilnego:

 

„Art. 908.  [Umowa dożywocia]

§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

§ 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

§ 3. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości”.

 

Umowa dożywocia jest umową wzajemną, przez którą dotychczasowy właściciel nieruchomości przenosi jej własność w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania. W związku z tym, w przypadku umowy dożywocia nie możemy mówić o bezpłatnym przysporzeniu (darowiźnie), w związku z czym nie będzie miał zastosowania przepis art. 993 Kodeksu cywilnego. Niestety stanowisko to znajduje potwierdzenie również w licznych orzeczeniach sądów. W tej sytuacji mamy do czynienia z sytuacją analogiczną do zbycia nieruchomości przez zmarłego, jedynie zamiast świadczenia pieniężnego uprawniony jest on do otrzymania innych świadczeń.

 

Częstą praktyką stało się w ostatnim czasie właśnie stosowanie umowy dożywocia w celu zabezpieczenia się przed ewentualnymi roszczeniami o zachowek wnoszonymi przez krewnych zmarłego.

 

Obawiam się zatem, iż w sytuacji, kiedy jedynym majątkiem pozostałym po zmarłej było mieszkanie przekazane w postaci umowy dożywocia, nie mają Panie niestety możliwości dochodzenia zachowku.

 

Tym niemniej, jeśli zmarła zostawiła po sobie mienie ruchome bądź oszczędności zgromadzone na rachunku bankowym, w tym zakresie mogą Panie dochodzić spadku po zmarłej jako jej spadkobierczynie.

 

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 9 - III =

»Podobne materiały

Jak przeniesienie własności wpływa na zachowek?

Moi rodzice chcą zapisać mi dom. Moja mama posiada dzieci z pierwszego małżeństwa, których mój ojciec nie adoptował. W jakiej formie rodzice mogą przekazać mi dom, aby rodzeństwo nie domagało się ode mnie zachowku? Czy mają dokonać darowizny, czy sporządzić testament?

Żądanie córki zmarłego konkubenta wypłacenia zachowku

W spadku po konkubencie otrzymałam dom. Przeprowadziłam postępowanie spadkowe, złożyłam zeznanie i otrzymałam decyzję o zapłacie podatku. Wczoraj otrzymałam telefon, że córka zmarłego będzie żądała zachowku. Jak mam dalej postąpić, skoro spłacam kredyt za ten dom (i jestem jego jedynym właścicielem)

Kto wskazuje przedmioty wchodzące w skład spadku?

Jestem testamentowym spadkobiercą po swoim bracie. Żona wystąpiła o nabycie spadku i ewentualny zachowek. Kto wskazuje przedmioty wchodzące w skład spadku i jak mogę pozbawić żonę zachowku? Pragnę nadmienić, że jest osobą niegodną.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »