Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna mieszkania za dożywocie a domaganie się zachowku

Autor: Mateusz Rzeszowski • Opublikowane: 06.01.2019

Dwa lata temu mama sporządziła umowę darowizny mieszkania na wnuczkę za dożywocie. Mama zmarła niedawno. Nie wiem, czy umowa była sporządzona z wyłączeniem ze schedy spadkowej, czy nie. Czy my, córki, może domagać się od wnuczki zachowku lub wnosić do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po mamie? Jedynym mamy majątkiem było mieszkanie. 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Darowizna mieszkania za dożywocie a domaganie się zachowku

Fot. Fotolia

W pierwszej kolejności przybliżę przepis art. 993 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

 

Jak wynika zatem ze wskazanego przepisu, darowizny faktycznie uwzględnia się co do zasady przy wyliczaniu zachowku. W celu zdefiniowania pojęcia darowizny należy jednak sięgnąć do przepisu art. 888 Kodeksu cywilnego:

 

„Art. 888 

§ 1. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

§ 2. (uchylony)”.

 

Jak wynika z cytowanego przepisu, podstawową cecha darowizny jest jej nieodpłatny charakter. Nie możemy mówić zatem o darowiźnie z przypadku umowy dożywocia, która to zdefiniowana została w art. 908 Kodeksu cywilnego:

 

„Art. 908. [Umowa dożywocia]

§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

§ 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

§ 3. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości”.

 

Umowa dożywocia jest umową wzajemną, przez którą dotychczasowy właściciel nieruchomości przenosi jej własność w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania. W związku z tym, w przypadku umowy dożywocia nie możemy mówić o bezpłatnym przysporzeniu (darowiźnie), w związku z czym nie będzie miał zastosowania przepis art. 993 Kodeksu cywilnego. Niestety stanowisko to znajduje potwierdzenie również w licznych orzeczeniach sądów. W tej sytuacji mamy do czynienia z sytuacją analogiczną do zbycia nieruchomości przez zmarłego, jedynie zamiast świadczenia pieniężnego uprawniony jest on do otrzymania innych świadczeń.

 

Częstą praktyką stało się w ostatnim czasie właśnie stosowanie umowy dożywocia w celu zabezpieczenia się przed ewentualnymi roszczeniami o zachowek wnoszonymi przez krewnych zmarłego.

 

Obawiam się zatem, iż w sytuacji, kiedy jedynym majątkiem pozostałym po zmarłej było mieszkanie przekazane w postaci umowy dożywocia, nie mają Panie niestety możliwości dochodzenia zachowku.

 

Tym niemniej, jeśli zmarła zostawiła po sobie mienie ruchome bądź oszczędności zgromadzone na rachunku bankowym, w tym zakresie mogą Panie dochodzić spadku po zmarłej jako jej spadkobierczynie.

 

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 2 plus cztery =

»Podobne materiały

Zabezpieczenie nieruchomości przed zachowkiem

Moi rodzice chcą zapisać mi dom. Moja mama posiada dzieci z pierwszego małżeństwa, których mój ojciec nie adoptował. W jakiej formie rodzice mogą przekazać mi dom, aby rodzeństwo nie domagało się ode mnie zachowku? Czy mają dokonać darowizny, czy sporządzić testament?

 

Prawo do majątku żyjących rodziców

Moi żyjący rodzice potajemnie przepisali cały swój majątek (dom, działki, gospodarstwo) mojej siostrze. Czuję się poszkodowany, ponieważ w młodości wiele im pomagałem w polu i przy zwierzętach, a obecnie zostałem z niczym. Czy mogę coś zrobić, by otrzymać sprawiedliwą część majątku rodziców na własn

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »