Promotor ignoruje studenta – jakie prawa ma student?

Promotor nie sprawdza pracy dyplomowej – od czego zacząć?

Jeżeli promotor przez długi czas nie odpowiada na przesyłane rozdziały, nie wyznacza konsultacji albo wielokrotnie zbywa studentów, nie warto ograniczać się do rozmów telefonicznych lub nieformalnych wiadomości. Najpierw trzeba zebrać dowody: e-maile z wysłanymi rozdziałami, potwierdzenia odbioru, historię korespondencji, informacje o terminach zaliczeń, harmonogram dyplomowania, regulamin studiów oraz ewentualną umowę lub warunki odpłatności za studia.

Następnie należy skierować do uczelni pisemną skargę lub wniosek. Adresatem może być dziekan, prodziekan, kierownik kierunku, dyrektor instytutu, prorektor do spraw studenckich albo rektor – zależnie od struktury uczelni i regulaminu studiów. W piśmie trzeba krótko opisać problem, wskazać daty przesłania materiałów, wyjaśnić skutki opóźnień i zażądać konkretnych działań.

W praktyce wniosek powinien obejmować zwłaszcza:

• zobowiązanie promotora do sprawdzenia pracy w oznaczonym terminie,
• wyznaczenie zastępczego promotora albo zmianę promotora, jeżeli dotychczasowa współpraca stała się pozorna,
• ustalenie realnego harmonogramu konsultacji i obrony,
• potwierdzenie, że opóźnienie niezawinione przez studenta nie spowoduje dodatkowych opłat lub skreślenia z listy studentów,
• przedłużenie terminu złożenia pracy, jeżeli wymaga tego regulamin studiów.

Podstawowe prawa studenta wobec uczelni

Aktualnie podstawowym aktem prawnym regulującym szkolnictwo wyższe jest ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Oznacza to, że w pierwszej kolejności trzeba sprawdzić regulamin obowiązujący na danej uczelni: zasady wyboru i zmiany promotora, terminy złożenia pracy, tryb zaliczania seminarium dyplomowego, procedurę przedłużenia terminu oraz ścieżkę odwoławczą.

Uczelnia nie odpowiada za sam wynik pracy studenta, ale powinna zorganizować proces kształcenia w sposób pozwalający na realizację programu studiów. Ustawa przewiduje, że zajęcia są prowadzone przez osoby posiadające kompetencje i doświadczenie pozwalające na prawidłową realizację zajęć. Na studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich praca dyplomowa jest przygotowywana pod kierunkiem osoby, która posiada co najmniej stopień doktora.

W sprawach odpłatnych studiów znaczenie mają także warunki odpłatności oraz dokumenty, które student zaakceptował przy przyjęciu na studia. W uczelni niepublicznej albo na odpłatnych studiach niestacjonarnych relacja z uczelnią ma również istotny wymiar cywilnoprawny. Generalna umowa o usługi edukacyjne opisana jest osobno, ale w tego typu sprawach kluczowe jest to, czy uczelnia realnie zapewnia wykonanie programu i obsługę procesu dyplomowania.

Czy uczelnia odpowiada za promotora?

Tak. Student nie zawiera umowy bezpośrednio z promotorem i nie powinien samodzielnie egzekwować od niego obowiązków w oderwaniu od uczelni. Promotor działa w strukturze uczelni, a obowiązek prawidłowej organizacji studiów, seminarium i procesu dyplomowania obciąża uczelnię. Dlatego pismo należy kierować do organów uczelni, a nie wyłącznie do promotora.

Jeżeli uczelnia wie o problemie, lecz nie reaguje, może narazić się na zarzut nienależytej organizacji kształcenia. Nie każde opóźnienie promotora automatycznie daje podstawę do odszkodowania, ale długotrwała bierność, brak zastępstwa, brak harmonogramu i realne uniemożliwienie terminowego złożenia pracy mogą mieć znaczenie przy ocenie odpowiedzialności uczelni.

Jak napisać skargę na promotora?

Skarga powinna być rzeczowa i oparta na faktach. Nie trzeba używać ostrego języka. Ważniejsze jest wykazanie, że student działał terminowo, a problem wynika z braku reakcji osoby wyznaczonej przez uczelnię do prowadzenia pracy dyplomowej.

W piśmie warto wskazać:

• dane studenta, kierunek, rok studiów, numer albumu i nazwisko promotora,
• daty przesłania rozdziałów lub całej pracy,
• daty próśb o konsultacje i odpowiedzi albo brak odpowiedzi promotora,
• konkretny skutek opóźnienia, np. ryzyko utraty terminu obrony, dodatkowych opłat albo przedłużenia studiów,
• żądanie: sprawdzenie pracy, zmiana promotora, wyznaczenie zastępstwa, przedłużenie terminu, zwolnienie z opłat, wyznaczenie terminu obrony,
• termin, w którym student oczekuje odpowiedzi, np. 7 lub 14 dni,
• listę załączników potwierdzających przebieg sprawy.

Jeżeli problem dotyczy całej grupy seminaryjnej, warto złożyć wspólne pismo podpisane przez studentów. Każdy student powinien jednak zachować dowody dotyczące własnej pracy, bo ewentualna szkoda i jej wysokość mogą być różne.

Zmiana promotora albo przedłużenie terminu złożenia pracy

Ustawa nie reguluje szczegółowo technicznego trybu zmiany promotora. Takie kwestie najczęściej wynikają z regulaminu studiów, uchwał uczelni, zarządzeń rektora lub praktyki wydziału. Jeżeli promotor przez dłuższy czas nie prowadzi pracy, student może wnioskować o zmianę promotora albo wyznaczenie osoby zastępującej. W piśmie trzeba uzasadnić, że dalsze oczekiwanie zagraża ukończeniu studiów w terminie.

Jeżeli termin złożenia pracy już upływa, trzeba jednocześnie złożyć wniosek o jego przedłużenie. Warto zaznaczyć, że opóźnienie nie wynika z zaniedbania studenta, lecz z braku możliwości uzyskania merytorycznej opieki promotorskiej. Jeżeli regulamin przewiduje opłatę za powtarzanie semestru lub przedłużenie studiów, student może domagać się odstąpienia od obciążania go kosztami, o ile przyczyna leży po stronie uczelni.

Odszkodowanie od uczelni za opóźnienia

Jeżeli zaniechania uczelni spowodowały wymierną szkodę, student może rozważyć roszczenie odszkodowawcze. Podstawą jest art. 471 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie albo nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.

W praktyce samo niezadowolenie z promotora nie wystarczy. Student powinien wykazać cztery elementy:

1. istnienie obowiązku po stronie uczelni, wynikającego z ustawy, regulaminu, programu studiów, warunków odpłatności lub umowy,
2. nienależyte wykonanie tego obowiązku, np. brak realnej opieki promotorskiej, brak reakcji na skargi, brak zastępstwa,
3. szkodę, czyli konkretną stratę lub utracone korzyści,
4. normalny związek przyczynowy między działaniem albo zaniechaniem uczelni a szkodą.

Przykładami szkody mogą być dodatkowe opłaty za przedłużenie studiów, koszty podróży, koszt powtórnego pobytu w mieście uczelni, utracone wynagrodzenie związane z przesunięciem podjęcia pracy albo inne udokumentowane wydatki. Każdy taki koszt powinien być potwierdzony rachunkami, umowami, korespondencją lub innymi dowodami.

Czy można zawiadomić ministerstwo?

Tak, ale trzeba rozumieć funkcję takiego zawiadomienia. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki sprawuje nadzór nad uczelniami w zakresie zgodności ich działania z przepisami prawa oraz prawidłowości wydatkowania środków publicznych. Minister może żądać informacji i wyjaśnień, a także dokonywać kontroli w zakresie ustawowym.

Zawiadomienie do ministra ma sens zwłaszcza wtedy, gdy problem nie dotyczy jednego spóźnionego maila, lecz powtarzającej się praktyki uczelni: braku prowadzenia seminariów, niewyznaczania promotorów, pobierania opłat mimo braku realnej organizacji procesu dyplomowania, ignorowania skarg studentów albo działań sprzecznych z regulaminem studiów. Należy dołączyć dowody i opisać, jakie działania podjęto wcześniej wewnątrz uczelni.

Warto jednak pamiętać, że ministerialne zawiadomienie nie zastępuje roszczenia cywilnego o zapłatę ani wniosku do uczelni o zmianę promotora. Są to odrębne ścieżki. Jedna może pomóc w usunięciu naruszeń systemowych, druga służy ochronie indywidualnego interesu studenta.

Co z postępowaniem wyjaśniającym na uczelni?

Uczelnia może prowadzić wewnętrzne postępowanie wyjaśniające albo sprawdzające, zwłaszcza gdy zarzuty dotyczą naruszenia obowiązków pracowniczych, regulaminu, zasad etyki lub jakości kształcenia. Student powinien w takim postępowaniu domagać się potwierdzenia przyjęcia skargi, informacji o sposobie jej rozpoznania oraz rozstrzygnięcia swoich konkretnych wniosków.

W innym kontekście szczegółowo omówiono postępowanie sprawdzające uczelni – w innym poradniku. W sprawie biernego promotora najważniejsze jest jednak, aby nie czekać biernie na zakończenie nieformalnych rozmów, lecz żądać pisemnego stanowiska uczelni.

FAQ

Podsumowanie

Student ignorowany przez promotora nie jest pozbawiony ochrony. Najważniejsze jest szybkie przejście z nieformalnych próśb na pisemne działania wobec uczelni. Trzeba wskazać konkretne daty, przedstawić dowody i zażądać realnego rozwiązania: sprawdzenia pracy, zmiany promotora, przedłużenia terminu, wyznaczenia obrony albo odstąpienia od dodatkowych opłat.

Jeżeli uczelnia mimo skarg nie reaguje, można rozważyć zawiadomienie ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz roszczenia cywilne. Odszkodowanie wymaga jednak wykazania szkody, winy lub odpowiedzialności uczelni oraz związku przyczynowego między zaniechaniami uczelni a poniesionymi kosztami.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w szczególności art. 73, art. 75, art. 76, art. 79, art. 80, art. 426 i art. 427 – tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 355, art. 361, art. 471 i art. 750 – tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.