Termin zwrotu poręczenia majątkowego

Kiedy poręczenie majątkowe powinno zostać zwrócone?

Poręczenie majątkowe jest jednym ze środków zapobiegawczych w postępowaniu karnym. Jego celem jest zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania, a nie ukaranie podejrzanego, oskarżonego ani osoby, która wpłaciła pieniądze. Co do zasady środki zapobiegawcze mogą być stosowane aż do chwili rozpoczęcia wykonania kary, ale powinny zostać uchylone albo zmienione, gdy ustaną przyczyny ich stosowania.

Jeżeli sąd lub prokurator wydał postanowienie o uchyleniu poręczenia, a z orzeczenia wynika obowiązek zwrotu kwoty, kasa sądu powinna dokonać zwrotu bez zbędnej zwłoki. Kodeks postępowania karnego nie przewiduje jednak sztywnego terminu odbioru poręczenia majątkowego. Nie można więc powiedzieć, że sąd zawsze ma dokładnie 7, 14 albo 30 dni na wypłatę.

Kluczowe znaczenie ma art. 269 § 2 Kodeksu postępowania karnego. Z przepisu wynika, że z chwilą ustania poręczenia majątkowego przedmiot poręczenia się zwraca, a sumę poręczenia się zwalnia. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której oskarżony został prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności — wtedy zwrot następuje z chwilą rozpoczęcia odbywania kary. Jeżeli skazany nie stawi się do odbycia kary, mogą pojawić się dalsze konsekwencje związane z poręczeniem.

Uchylenie poręczenia a zmiana środka zapobiegawczego

Poręczenie może ustać m.in. dlatego, że środek został uchylony, zmieniony na inny środek albo postępowanie zakończyło się prawomocnie w sposób powodujący brak dalszych podstaw do jego utrzymywania. Jeżeli chodzi o samo uchylenie poręczenia, istotne są ogólne zasady dotyczące tego, kiedy środki zapobiegawcze powinny zostać uchylone lub zmienione.

Nie zawsze zakończenie sprawy oznacza natychmiastowy przelew tego samego dnia. W praktyce sąd musi odnotować wykonalność orzeczenia, przekazać dyspozycję do oddziału finansowego i ustalić, komu dokładnie zwrócić pieniądze. Jeżeli poręczenie wpłaciła osoba trzecia, np. rodzic, małżonek albo znajomy, zwrot powinien trafić do poręczającego, a nie automatycznie do oskarżonego.

Czy trzeba odebrać poręczenie osobiście?

Najczęściej nie ma potrzeby osobistego odbioru gotówki w kasie sądu. W praktyce najwygodniejszym sposobem jest przelew na rachunek bankowy osoby, która wpłaciła poręczenie. Jeżeli sąd nie zna numeru konta albo w aktach znajdują się niepełne dane, zwrot może się opóźnić z przyczyn technicznych.

We wniosku o zwrot poręczenia warto podać:

• sygnaturę sprawy,
• imię, nazwisko, adres i PESEL poręczającego, jeżeli jest potrzebny do identyfikacji,
• datę i kwotę wpłaconego poręczenia,
• numer rachunku bankowego do zwrotu,
• podstawę zwrotu, np. postanowienie o uchyleniu poręczenia albo prawomocny wyrok,
• prośbę o zwrot odsetek, jeżeli kwota była przechowywana na oprocentowanym rachunku.

Co zrobić, gdy sąd opóźnia zwrot pieniędzy?

Jeżeli od doręczenia postanowienia albo od uprawomocnienia się orzeczenia minął rozsądny czas, a zwrot nie nastąpił, należy w pierwszej kolejności złożyć pisemny wniosek do sądu, który prowadził sprawę lub wydał orzeczenie będące podstawą zwrotu. Pismo najlepiej skierować do wydziału, który rozpoznawał sprawę, z prośbą o przekazanie dyspozycji do oddziału finansowego albo kasy sądu.

W piśmie można powołać się na art. 269 § 2 Kodeksu postępowania karnego oraz wskazać, że po ustaniu poręczenia kwota powinna zostać zwrócona bez zbędnej zwłoki. Jeżeli postanowienie zapadło w postępowaniu wykonawczym, znaczenie może mieć również art. 9 § 3 Kodeksu karnego wykonawczego, zgodnie z którym postanowienie w postępowaniu wykonawczym staje się wykonalne z chwilą wydania, chyba że ustawa stanowi inaczej albo sąd wstrzyma jego wykonanie.

Zwrot poręczenia majątkowego z odsetkami

W praktyce ważne jest odróżnienie dwóch kwestii: odsetek faktycznie naliczonych na rachunku depozytowym oraz ewentualnych odsetek za opóźnienie. Jeżeli kwota poręczenia była przechowywana na oprocentowanym rachunku bankowym, poręczający może żądać zwrotu także odsetek naliczonych od tej kwoty. Takie stanowisko przyjął m.in. Sąd Apelacyjny w Warszawie w postanowieniu z 6 listopada 2007 r., sygn. II AKz 667/07.

Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie automatycznie należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Taka ocena zależy od okoliczności: kiedy poręczenie ustało, kiedy sąd dysponował danymi do przelewu, czy istniały przeszkody formalne i czy organ rzeczywiście pozostawał w zwłoce. Dlatego w pierwszym piśmie warto żądać zwrotu kwoty głównej wraz z odsetkami naliczonymi na rachunku depozytowym, a dopiero przy dalszym opóźnieniu rozważyć dalsze kroki.

Wniosek o zwrot poręczenia majątkowego

Wniosek nie musi mieć skomplikowanej formy. Powinien być jednak konkretny i pozwalać sądowi szybko ustalić, jakiej sprawy dotyczy. Można go złożyć osobiście w biurze podawczym sądu, wysłać listem poleconym albo — jeżeli sąd dopuszcza taką komunikację — przez właściwy system elektroniczny.

Przykładowa treść żądania może brzmieć: „Wnoszę o zwrot kwoty poręczenia majątkowego w wysokości ... zł wpłaconej w sprawie o sygn. ..., w związku z ustaniem poręczenia majątkowego. Proszę o dokonanie zwrotu na rachunek bankowy nr ... oraz o zwrot odsetek naliczonych od kwoty poręczenia, jeżeli środki były przechowywane na rachunku oprocentowanym”.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 249 § 4, art. 253 § 1 oraz art. 266–270: ISAP — Kodeks postępowania karnego.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny wykonawczy, w szczególności art. 9: ISAP — Kodeks karny wykonawczy.
• Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 6 listopada 2007 r., sygn. II AKz 667/07 — dotyczące zwrotu odsetek od kwoty poręczenia przechowywanej na oprocentowanym rachunku.