Kara za uprawę konopi indyjskich

Czy uprawa konopi indyjskich jest karalna?

Tak. Uprawa konopi innych niż włókniste, potocznie określanych jako konopie indyjskie, jest w Polsce przestępstwem, jeżeli odbywa się wbrew przepisom ustawy. Podstawą odpowiedzialności jest art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Przepis ten przewiduje karę pozbawienia wolności do lat 3 za uprawę maku, z wyjątkiem maku niskomorfinowego, konopi innych niż włókniste albo krzewu koki.

Nie ma znaczenia, że uprawa była przeznaczona wyłącznie na własny użytek i bez zamiaru sprzedaży. Taki cel może mieć znaczenie dla oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, wymiaru kary, ewentualnego warunkowego umorzenia postępowania albo argumentacji obrony, ale nie wyłącza samej karalności z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Wyjątek dotyczy konopi włóknistych w rozumieniu art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, czyli konopi siewnych o ustawowo określonej zawartości THC. Ich uprawa również nie jest dowolna i wymaga spełnienia warunków przewidzianych w ustawie, w szczególności w przepisach regulujących uprawę konopi włóknistych. Domowa uprawa roślin o właściwościach odurzających nie mieści się w tym wyjątku.

Jaka kara grozi za 10 sadzonek konopi?

Przy 10 sadzonkach podstawowa kwalifikacja może wynikać z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, czyli uprawy konopi innych niż włókniste zagrożonej karą pozbawienia wolności do 3 lat. Nie można jednak automatycznie przesądzić kwalifikacji wyłącznie na podstawie liczby roślin.

Znaczenie mają przede wszystkim: stopień rozwoju roślin, warunki uprawy, realna możliwość uzyskania ziela, zawartość substancji psychoaktywnej, ewentualne wcześniejsze zbiory, zabezpieczony susz, sprzęt do uprawy oraz dowody wskazujące albo niewskazujące na handel. W praktyce prokurator lub sąd korzysta z opinii biegłego, który ocenia, ile ziela konopi innych niż włókniste można było uzyskać z konkretnej uprawy.

Kiedy uprawa może oznaczać znaczną ilość?

Art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje surowszą odpowiedzialność, jeżeli przedmiotem czynu jest uprawa mogąca dostarczyć znacznej ilości słomy makowej, liści koki, żywicy lub ziela konopi innych niż włókniste. W takim przypadku kara wynosi od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.

Ustawa nie zawiera jednej liczbowej definicji znacznej ilości. W orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o ilość pozwalającą na odurzenie co najmniej kilkudziesięciu osób. Tak wypowiedział się między innymi Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 8 marca 2012 r., sygn. akt II AKa 45/12. W praktyce oznacza to konieczność indywidualnej oceny sprawy, a nie prostego przeliczenia liczby krzaków.

Dla osoby podejrzanej ważne jest, aby ustalić, czy biegły oceniał realny plon z konkretnych roślin, czy jedynie hipotetyczne możliwości uprawy. Inaczej ocenia się młode sadzonki, inaczej dojrzałe rośliny w profesjonalnej uprawie z oświetleniem, wentylacją, nawozami i przygotowaniem do kolejnych zbiorów.

Uprawa, zbiór, wytwarzanie i posiadanie marihuany

W sprawach dotyczących konopi trzeba odróżnić kilka zachowań. Art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii dotyczy samej uprawy. Art. 63 ust. 2 tej ustawy obejmuje między innymi zbieranie żywicy lub ziela konopi innych niż włókniste. Jeżeli natomiast sprawca podejmuje czynności prowadzące do uzyskania gotowego środka odurzającego, może pojawić się zarzut z art. 53 ust. 1 tej ustawy, czyli wytwarzania, przetwarzania albo przerabiania środków odurzających lub substancji psychotropowych.

W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawa konopi, a następnie wytwarzanie z nich środka odurzającego, podjęte z góry powziętym zamiarem, może być potraktowane jako jedno przestępstwo wyczerpujące znamiona kilku przepisów. Takie stanowisko zaprezentował Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 12 listopada 2009 r., sygn. akt II AKa 236/09, wskazując na możliwość zastosowania art. 63 ust. 3 i art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w związku z art. 12 § 1 oraz art. 11 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.

Jeżeli po zbiorze zabezpieczono susz, prokurator może dodatkowo rozważać art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, czyli posiadanie środków odurzających. Przy ilości nieznacznej, przeznaczonej na własny użytek, art. 62a tej ustawy pozwala prokuratorowi albo sądowi umorzyć postępowanie, jeżeli orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu i stopień społecznej szkodliwości. Przepis ten dotyczy jednak posiadania, a nie samej uprawy.

Trzeba też pamiętać, że ustawa obejmuje nie tylko konopie. W praktyce podobne problemy prawne mogą dotyczyć także innych substancji i roślin, dlatego przy ocenie legalności warto sprawdzić również inne rośliny objęte ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Co może mieć znaczenie dla obrony?

W sprawie o uprawę konopi indyjskich należy dokładnie przeanalizować, czy materiał dowodowy potwierdza wszystkie znamiona czynu z art. 63 ust. 1 albo art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Istotne jest między innymi, czy rośliny były konopiami innymi niż włókniste, czy były zdolne do dostarczenia ziela, czy zabezpieczono susz, czy istniały dowody na zamiar sprzedaży oraz czy opinia biegłego została sporządzona rzetelnie.

Jeżeli sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne, okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, a wina i społeczna szkodliwość nie są znaczne, można rozważyć wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Podstawą jest art. 66 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. Okres próby wynosi od roku do 3 lat zgodnie z art. 67 § 1 Kodeksu karnego. Sąd może też nałożyć obowiązki, na przykład świadczenie pieniężne, na podstawie art. 67 § 3 Kodeksu karnego.

Jeżeli w sprawie występuje wyłącznie podstawowy typ czynu z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, a uprawa miała charakter amatorski i służyła własnemu użyciu, argumentacja obrony może zmierzać do wykazania niższego stopnia społecznej szkodliwości. Przy uprawie pozwalającej na uzyskanie znacznej ilości ziela, profesjonalnym sprzęcie, wielu roślinach albo dowodach handlu sytuacja procesowa jest znacznie poważniejsza.

Co zrobić po zatrzymaniu lub przeszukaniu?

Po zatrzymaniu albo przeszukaniu mieszkania należy zachować ostrożność przy składaniu wyjaśnień. Zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego oskarżony, a na etapie postępowania przygotowawczego podejrzany, ma prawo składać wyjaśnienia, odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania albo odmówić składania wyjaśnień bez podania powodów. Prawo do obrony wynika również z art. 6 Kodeksu postępowania karnego.

Warto żądać wydania kopii protokołu przeszukania i spisu zatrzymanych rzeczy. Na podstawie art. 236 § 1 Kodeksu postępowania karnego na postanowienie dotyczące zatrzymania rzeczy oraz na czynność zatrzymania rzeczy przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały naruszone. Termin i sposób działania zależą od konkretnej czynności oraz doręczonych pouczeń.

Jeżeli w sprawie zabezpieczono telefon, komputer, wagę, lampy, namiot uprawowy albo korespondencję, organ może próbować ustalać cel uprawy. Dlatego przed złożeniem obszernych wyjaśnień dobrze jest ustalić, jakie zarzuty faktycznie przedstawiono i jakie dowody znajdują się w aktach.

FAQ

Czy za jedną roślinę konopi też grozi odpowiedzialność karna?

Tak. Art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii nie przewiduje minimalnej liczby roślin. Nawet jedna roślina może oznaczać odpowiedzialność karną, choć liczba roślin, faza wzrostu i cel uprawy mają znaczenie dla oceny sprawy.

Czy własny użytek wyłącza karę za uprawę?

Nie. Własny użytek nie wyłącza przestępstwa z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Może jednak przemawiać za łagodniejszą oceną czynu, brakiem celu handlowego i ewentualnym wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania.

Czy posiadanie recepty na medyczną marihuanę pozwala uprawiać konopie?

Nie. Recepta może dotyczyć legalnie dopuszczonego produktu leczniczego, ale nie daje prawa do domowej uprawy konopi. Uprawa konopi innych niż włókniste bez podstawy ustawowej nadal może wypełniać znamiona art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Kiedy sąd może uznać ilość za znaczną?

Nie ma jednej ustawowej granicy. Sądy często odwołują się do kryterium ilości wystarczającej do odurzenia co najmniej kilkudziesięciu osób. Konieczna jest ocena konkretnej sprawy, zwykle z udziałem biegłego.

Czy można uniknąć wpisu do Krajowego Rejestru Karnego?

Jest to możliwe między innymi przy warunkowym umorzeniu postępowania, jeżeli sąd zastosuje art. 66 § 1 Kodeksu karnego. Warunkowe umorzenie nie jest wyrokiem skazującym, ale jego zastosowanie zależy od spełnienia ustawowych przesłanek i oceny sądu.

Źródła

• art. 4 pkt 5, art. 53, art. 62, art. 62a, art. 63 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii
• art. 11 § 2, art. 12 § 1, art. 66 § 1, art. 67 § 1 i § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny
• art. 6, art. 175 § 1, art. 236 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
• wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12 listopada 2009 r., sygn. akt II AKa 236/09
• wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 8 marca 2012 r., sygn. akt II AKa 45/12