Rozwód z Filipinką w Polsce

Czy rozwód z Filipinką można przeprowadzić w Polsce?

Tak, w wielu przypadkach rozwód z obywatelką Filipin można przeprowadzić przed polskim sądem. Kluczowe jest ustalenie, czy polski sąd ma jurysdykcję międzynarodową, czyli czy w ogóle może rozpoznać sprawę z elementem zagranicznym.

Jeżeli oboje małżonkowie mają zwykły pobyt w Polsce, jurysdykcja polskiego sądu wynika z art. 3 ust. 1 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady (UE) 2019/1111 z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej oraz uprowadzenia dziecka za granicę. Przepis ten wskazuje sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium małżonkowie mają zwykły pobyt.

Jeżeli sytuacja jest inna, np. żona wyjechała z Polski, jej miejsce pobytu jest nieznane albo małżonkowie od dawna mieszkają w różnych państwach, jurysdykcję trzeba ocenić indywidualnie. W sprawach nieobjętych podstawami unijnymi znaczenie mogą mieć także przepisy o jurysdykcji krajowej, w szczególności art. 1103¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Do którego sądu złożyć pozew o rozwód?

Sprawę o rozwód w Polsce rozpoznaje sąd okręgowy. Wynika to z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym do właściwości sądów okręgowych należą sprawy o prawa niemajątkowe, z wyjątkiem spraw przekazanych do właściwości sądów rejonowych.

Właściwość miejscową w sprawie rozwodowej określa art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w tym okręgu jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Jeżeli nie da się zastosować tej zasady, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a gdy i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda.

W praktyce, jeżeli polski mąż i żona będąca obywatelką Filipin mieszkali razem w Polsce, a przynajmniej jedno z nich nadal mieszka w okręgu ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania, pozew składa się do właściwego sądu okręgowego dla tego miejsca.

Jakie prawo zastosuje polski sąd?

Jurysdykcja sądu i prawo właściwe to dwie różne kwestie. To, że sprawę rozpoznaje polski sąd, nie zawsze automatycznie oznacza, że zastosuje wyłącznie prawo polskie. W przypadku małżonków o różnym obywatelstwie znaczenie ma art. 54 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 tej ustawy rozwiązanie małżeństwa podlega wspólnemu prawu ojczystemu małżonków z chwili żądania rozwiązania małżeństwa. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnego prawa ojczystego, art. 54 ust. 2 ustawy – Prawo prywatne międzynarodowe odsyła do prawa państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania, a przy braku wspólnego miejsca zamieszkania – do prawa państwa, w którym oboje mieli ostatnie wspólne miejsce zwykłego pobytu, jeżeli jedno z nich nadal ma tam zwykły pobyt. Dopiero przy braku tych podstaw stosuje się prawo polskie na podstawie art. 54 ust. 3 tej ustawy.

Jeżeli zatem polski obywatel i obywatelka Filipin nie mają wspólnego obywatelstwa, ale oboje mieszkają w Polsce, w typowej sytuacji polski sąd zastosuje prawo polskie. Jeżeli jednak jedno z małżonków od dawna mieszka poza Polską, ocenę prawa właściwego trzeba przeprowadzić na podstawie konkretnych faktów.

Kiedy polski sąd orzeknie rozwód?

Podstawową przesłankę rozwodu określa art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sąd może orzec rozwód, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Zupełny rozkład oznacza ustanie więzi duchowej, fizycznej i gospodarczej. Trwałość oznacza, że według doświadczenia życiowego nie ma realnych widoków na powrót małżonków do wspólnego pożycia.

Rozwód nie zostanie jednak orzeczony, jeżeli byłoby to sprzeczne z dobrem wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo z zasadami współżycia społecznego. Wynika to z art. 56 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dodatkowo art. 56 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje ograniczenie, gdy rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie wyraża zgody na rozwód, chyba że odmowa zgody jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Jeżeli oboje małżonkowie chcą rozwodu i nie mają sporu co do winy, można wnosić o rozwód bez orzekania o winie. Zgodnie z art. 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd zaniecha orzekania o winie wyłącznie na zgodne żądanie małżonków.

Co sąd rozstrzyga w wyroku rozwodowym?

Zakres wyroku zależy od sytuacji rodzinnej. Zgodnie z art. 57 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd co do zasady orzeka, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia, chyba że oboje małżonkowie zgodnie żądają rozwodu bez orzekania o winie.

Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakazuje sądowi rozstrzygnąć o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dzieckiem oraz kosztach utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

Na podstawie art. 58 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd orzeka także o sposobie korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. Podział majątku może być dokonany w wyroku rozwodowym tylko wtedy, gdy nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu, co wynika z art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jakie dokumenty przygotować do pozwu?

Pozew o rozwód powinien spełniać wymagania pisma procesowego z art. 126 Kodeksu postępowania cywilnego oraz wymagania pozwu z art. 187 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Do pozwu trzeba dołączyć odpis pozwu i odpisy załączników dla strony przeciwnej, co wynika z art. 128 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli małżeństwo zawarte na Filipinach zostało wpisane do polskiego rejestru stanu cywilnego, najpraktyczniej dołączyć aktualny odpis aktu małżeństwa z polskiego USC. Transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego do polskiego rejestru jest uregulowana w art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego.

Jeżeli nie ma polskiego aktu małżeństwa, trzeba liczyć się z koniecznością przedstawienia zagranicznego dokumentu małżeństwa. Dokument z Filipin powinien być odpowiednio uwierzytelniony. Po przystąpieniu Filipin do Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r., w praktyce stosuje się apostille zgodnie z art. 3 i art. 4 tej konwencji. Dokument obcojęzyczny może wymagać tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego, a sąd może zażądać tłumaczenia dokumentu na język polski na podstawie art. 256 Kodeksu postępowania cywilnego.

Ile kosztuje pozew o rozwód?

Opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Wynika to z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Opłatę uiszcza się przy wniesieniu pozwu.

Jeżeli małżonkowie zgodnie żądają rozwodu bez orzekania o winie, po uprawomocnieniu się wyroku sąd zwraca połowę opłaty od pozwu, czyli 300 zł, na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W praktyce sąd może też rozliczyć koszty między stronami w orzeczeniu kończącym sprawę.

Czy polski rozwód będzie ważny na Filipinach?

Polski wyrok rozwodowy będzie skuteczny w Polsce po uprawomocnieniu. Jeżeli akt małżeństwa jest wpisany do polskiego rejestru stanu cywilnego, prawomocny wyrok rozwodowy stanowi podstawę ujawnienia zmiany stanu cywilnego w akcie małżeństwa w formie wzmianki dodatkowej, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego.

Odrębną kwestią są skutki wyroku na Filipinach. Prawo filipińskie tradycyjnie bardzo restrykcyjnie podchodzi do rozwodu, zwłaszcza w odniesieniu do obywateli Filipin. Dlatego polski wyrok rozwodowy może wymagać osobnego postępowania o uznanie na Filipinach, szczególnie jeżeli obywatelka Filipin chce tam wykazać zmianę stanu cywilnego albo zawrzeć kolejne małżeństwo. Tę część sprawy należy skonsultować z prawnikiem znającym aktualne prawo filipińskie.

Nie zmienia to jednak podstawowej zasady: jeżeli polski sąd ma jurysdykcję, nie trzeba prowadzić rozwodu wyłącznie na Filipinach po to, aby rozwiązać małżeństwo ze skutkiem w Polsce.

Wpływ rozwodu na kartę pobytu małżonka z Filipin

Jeżeli żona przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia pobytowego związanego z małżeństwem z obywatelem polskim, rozwód może mieć znaczenie dla jej dalszego pobytu. Przykładowo zezwolenie na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela polskiego jest uregulowane w art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

Skutki rozwodu zależą od rodzaju karty pobytu, daty jej wydania, podstawy zezwolenia i aktualnej sytuacji cudzoziemca. W takiej sytuacji trzeba sprawdzić decyzję wojewody oraz przepisy ustawy o cudzoziemcach dotyczące cofnięcia lub zmiany podstawy pobytu. Nie należy zakładać automatycznie, że sam wyrok rozwodowy natychmiast kończy legalny pobyt, ale może uruchomić konieczność podjęcia działań pobytowych.

FAQ

Źródła

• Art. 3 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (UE) 2019/1111 z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej oraz uprowadzenia dziecka za granicę.
• Art. 17 pkt 1, art. 41, art. 126, art. 128, art. 187 § 1, art. 256 oraz art. 1103¹ § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 56, art. 57, art. 58 i art. 60 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 54 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe.
• Art. 25 ust. 1 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego.
• Art. 26 ust. 1 pkt 1 oraz art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
• Art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
• Art. 3 i art. 4 Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r.