Zakup leków przez internet i wezwanie na policję – co grozi?

Zakup leków przez internet – kiedy jest legalny?

W polskim prawie obrót detaliczny produktami leczniczymi jest reglamentowany. Co do zasady sprzedaż leków pacjentom mogą prowadzić apteki ogólnodostępne, punkty apteczne oraz – w ograniczonym zakresie – placówki obrotu pozaaptecznego. Internet nie znosi tych wymogów. To, że lek jest oferowany na popularnym portalu ogłoszeniowym, w mediach społecznościowych albo przez komunikator, nie oznacza, że transakcja jest legalna i bezpieczna.

Prawo farmaceutyczne dopuszcza wysyłkową sprzedaż produktów leczniczych przez apteki ogólnodostępne i punkty apteczne, ale zasadniczo tylko w odniesieniu do leków wydawanych bez przepisu lekarza. Leki na receptę, w tym wiele leków nasennych i uspokajających, powinny być nabywane w legalnym obrocie aptecznym. E-recepta nie oznacza prawa do kupowania leku od osoby prywatnej – oznacza jedynie elektroniczną formę recepty realizowanej w uprawnionej placówce.

W praktyce największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy kupujący nabywa lek z niezweryfikowanego źródła: od osoby prywatnej, z anonimowego ogłoszenia, z zagranicznej strony bez danych apteki albo z oferty, która obiecuje sprzedaż leku na receptę bez recepty. W takich sytuacjach postępowanie karne najczęściej koncentruje się na osobie sprzedającej, ale nabywca może zostać przesłuchany jako świadek, a w szczególnych przypadkach także jako osoba podejrzewana o naruszenie prawa.

Wezwanie na policję po zakupie tabletek przez internet

Jeżeli po zakupie leków przez internet otrzymałeś wezwanie na komisariat, najpierw sprawdź, w jakim charakterze masz się stawić: świadka, osoby podejrzanej czy podejrzanego. W wielu sprawach dotyczących sprzedaży leków na OLX, forach lub przez komunikatory kupujący są wzywani jako świadkowie, ponieważ policja ustala skalę działalności sprzedawcy, listę kupujących, sposób płatności i kanały dystrybucji.

Świadek powinien stawić się na wezwanie i składać zeznania zgodnie z prawdą. Nie oznacza to jednak, że musi odpowiadać na każde pytanie. Zgodnie z art. 183 Kodeksu postępowania karnego świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

Przed przesłuchaniem warto przygotować podstawowe informacje: kiedy doszło do zakupu, jaki preparat został zamówiony, czy była recepta, od kogo pochodziła oferta, jak dokonano płatności i czy lek został rzeczywiście doręczony. Nie należy niszczyć wiadomości ani preparatu. Usuwanie dowodów może pogorszyć sytuację, zwłaszcza gdy organ ścigania już zna część danych z rachunku bankowego, paczkomatu, telefonu albo konta w serwisie ogłoszeniowym.

Czy kupującemu grozi odpowiedzialność karna?

Nie można automatycznie przyjąć, że każda osoba, która jednorazowo kupiła lek przez internet na własny użytek, popełniła przestępstwo. Odpowiedzialność kupującego zależy od konkretnego stanu faktycznego: rodzaju leku, ilości, celu zakupu, wiedzy o nielegalnym pochodzeniu preparatu, ewentualnego dalszego przekazywania tabletek innym osobom oraz tego, czy produkt zawiera substancje objęte szczególną kontrolą.

W klasycznej sprawie, w której nabywca zamówił kilka tabletek dla siebie, a postępowanie dotyczy nielegalnego sprzedawcy, kupujący często występuje jako świadek. Inaczej może być, gdy kupujący zamawiał większe ilości, pośredniczył w sprzedaży, odsprzedawał tabletki, wiedział, że są sfałszowane, albo uczestniczył w zorganizowanym obrocie. Wtedy organy ścigania mogą badać nie tylko zachowanie sprzedawcy, ale także rolę nabywcy.

Sprzedawcy może grozić odpowiedzialność m.in. za wprowadzanie do obrotu produktu leczniczego bez wymaganego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, co jest zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Jeżeli chodzi o sfałszowane produkty lecznicze, przepisy przewidują surowszą odpowiedzialność – wytwarzanie, dostarczanie, udostępnianie albo przechowywanie w tym celu sfałszowanego produktu leczniczego może być zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 5.

W przypadku kupującego istotne jest też, czy lek nie zawiera środka odurzającego, substancji psychotropowej albo nowej substancji psychoaktywnej. Część leków nasennych i uspokajających może zawierać substancje podlegające szczególnym regułom. Jeżeli posiadanie takiej substancji następuje wbrew przepisom, sprawa może być oceniana również przez pryzmat ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a nie tylko Prawa farmaceutycznego.

Leki nasenne, Kamagra i inne tabletki z ogłoszeń – na czym polega ryzyko?

Leki nasenne są szczególnie wrażliwą kategorią, ponieważ wiele z nich wymaga recepty, może powodować uzależnienie, zaburzenia świadomości albo groźne interakcje z alkoholem i innymi lekami. Zakup poza legalnym kanałem oznacza, że kupujący nie ma pewności co do składu, dawki, daty ważności, warunków przechowywania ani pochodzenia preparatu.

Podobne problemy pojawiają się przy zakupie tabletek na potencję, w tym preparatów typu Kamagra. Tego rodzaju środki należą do grupy często fałszowanych produktów leczniczych. Kupujący może myśleć, że kupuje znany preparat, podczas gdy w rzeczywistości otrzymuje produkt niedopuszczony do obrotu, lek o innym składzie albo substancję przechowywaną w niekontrolowanych warunkach.

Jeżeli sprawa dotyczy nielegalnej sprzedaży leków, warto znać także odrębne zagadnienia, takie jak odpowiedzialność za sprzedaż leków na receptę czy sytuacje, w których lek na receptę zostaje zatrzymany przez urząd celny. Każdy z tych przypadków może mieć inny ciężar prawny.

Jak zachować się na przesłuchaniu jako świadek?

Najważniejsze jest spokojne ustalenie swojej roli procesowej. Jeżeli zostałeś wezwany jako świadek, masz obowiązek stawić się i zeznawać zgodnie z prawdą. Przed rozpoczęciem przesłuchania powinieneś zostać pouczony o prawach i obowiązkach świadka, w tym o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania oraz o możliwości odmowy odpowiedzi na pytanie w sytuacji ryzyka samoobciążenia.

Nie należy składać zeznań na zasadzie domysłów ani dopowiadać faktów, których się nie pamięta. Można powiedzieć, że czegoś się nie pamięta, nie wie albo że wymaga to sprawdzenia w dokumentach. Warto również poprosić o uważne odczytanie protokołu i sprostowanie każdego fragmentu, który nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi wypowiedzi.

Fałszywe zeznania są przestępstwem. Zgodnie z art. 233 Kodeksu karnego osoba, która zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jeżeli nieprawdziwe zeznania wynikają z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą samemu świadkowi lub osobie najbliższej, ustawodawca przewiduje odrębny typ czynu zagrożony karą od 3 miesięcy do 5 lat. Dlatego lepszym rozwiązaniem od kłamstwa jest skorzystanie z prawa do odmowy odpowiedzi na konkretne pytanie, jeżeli zachodzą ustawowe podstawy.

Jeżeli w toku czynności policjant zasugeruje, że sprawa może dotyczyć również Twojej odpowiedzialności, albo status zbliża się do osoby podejrzanej, należy zachować szczególną ostrożność. Podejrzany ma inne prawa niż świadek, w tym prawo do odmowy składania wyjaśnień. W takiej sytuacji warto przerwać spontaniczne wypowiedzi i rozważyć kontakt z obrońcą.

Co może interesować policję w sprawie zakupu leków?

W postępowaniach dotyczących nielegalnego obrotu lekami policja zwykle ustala, kto sprzedawał preparaty, ilu było kupujących, czy sprzedaż miała charakter zorganizowany, jak wyglądały płatności, jakie konta bankowe lub numery telefonów były używane oraz czy produkty były oryginalne. Nabywca może więc zostać zapytany o ogłoszenie, korespondencję, dane sprzedawcy, sposób odbioru przesyłki i to, co zrobił z lekiem po zakupie.

Nie należy zakładać, że organ ścigania nic nie wie. Policja może dysponować historią rachunku bankowego sprzedawcy, danymi z portalu ogłoszeniowego, etykietami nadawczymi, numerami paczek albo zabezpieczonym telefonem. Sprzeczne zeznania łatwo wtedy zweryfikować, a zatajenie prawdy może okazać się większym problemem niż sam zakup kilku tabletek.

W praktyce przydatne może być zachowanie potwierdzeń płatności i korespondencji, ale bez samodzielnego modyfikowania czy usuwania danych. Jeżeli przedmiotem sprawy były tabletki wczesnoporonne, podobny mechanizm wezwania na policję może występować również w takich sprawach, choć ich ocena prawna wymaga odrębnej analizy – zobacz omówienie problemu: zakup tabletek wczesnoporonnych i wezwanie na policję.

FAQ

Czy za sam zakup leku na OLX można dostać zarzut?

To zależy od okoliczności. Jednorazowy zakup kilku tabletek na własny użytek często kończy się przesłuchaniem w charakterze świadka, ale zarzut może wchodzić w grę, jeżeli lek zawiera substancję kontrolowaną, kupujący wiedział o nielegalnym pochodzeniu produktu, zamawiał większe ilości albo uczestniczył w dalszej sprzedaży.

Czy mogę kupić lek na receptę przez internet?

E-receptę realizuje się w legalnym obrocie aptecznym. Zakup leku na receptę od osoby prywatnej, z ogłoszenia albo ze strony, która nie jest uprawnioną apteką lub punktem aptecznym, jest prawnie i zdrowotnie ryzykowny. Legalna sprzedaż wysyłkowa dotyczy zasadniczo leków bez recepty i musi spełniać warunki określone w przepisach.

Czy świadek musi odpowiadać na każde pytanie policji?

Nie. Świadek ma obowiązek zeznawać zgodnie z prawdą, ale może odmówić odpowiedzi na konkretne pytanie, jeżeli odpowiedź mogłaby narazić jego lub osobę najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo albo przestępstwo skarbowe. Nie jest to to samo co prawo do swobodnego milczenia we wszystkich kwestiach.

Co grozi za kłamstwo na przesłuchaniu?

Za fałszywe zeznania lub zatajenie prawdy grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jeżeli świadek kłamie z obawy przed odpowiedzialnością grożącą jemu lub osobie najbliższej, zastosowanie może mieć odrębna regulacja z karą od 3 miesięcy do 5 lat. Dlatego w razie ryzyka samoobciążenia bezpieczniej korzystać z prawa do odmowy odpowiedzi niż składać nieprawdziwe zeznania.

Czy policja może zabrać kupione tabletki?

Tak, jeżeli tabletki mogą stanowić dowód w sprawie albo zachodzi podejrzenie, że są produktem sfałszowanym, niedopuszczonym do obrotu lub zawierają substancję kontrolowaną. Preparat może zostać zabezpieczony do badań, a jego pochodzenie będzie wyjaśniane w postępowaniu.

Czy brak świadomości, że zakup był nielegalny, ma znaczenie?

Może mieć znaczenie, zwłaszcza przy ocenie winy i zamiaru. Nie zwalnia jednak automatycznie z udziału w czynnościach procesowych ani nie eliminuje ryzyka, jeżeli z okoliczności wynikało, że oferta była oczywiście podejrzana, dotyczyła leku na receptę bez recepty albo obejmowała znaczne ilości tabletek.

Podsumowanie

Zakup leków przez internet od osoby prywatnej jest ryzykowny zarówno prawnie, jak i zdrowotnie. W typowej sprawie kupujący bywa przede wszystkim źródłem informacji o sprzedawcy, ale nie zawsze można wykluczyć jego własną odpowiedzialność. Decydują szczegóły: rodzaj substancji, ilość, cel zakupu, świadomość nabywcy oraz to, czy lek był dalej przekazywany innym osobom.

Jeżeli otrzymałeś wezwanie na policję, nie ignoruj go, ale też nie składaj nieprzemyślanych wyjaśnień. Ustal swój status procesowy, pamiętaj o odpowiedzialności za fałszywe zeznania i o prawie odmowy odpowiedzi na pytanie, które mogłoby narazić Cię lub osobę najbliższą na odpowiedzialność karną.

Źródła

1. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 612 – ISAP.

2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych – ISAP.

3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 183 – ISAP.

4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 233 – ISAP.

5. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, w szczególności art. 62 – ISAP.

6. Główny Inspektorat Farmaceutyczny, informacja o internetowej sprzedaży leków – GIF.