Odwołanie wicedyrektora szkoły ze stanowiska

Odwołanie wicedyrektora szkoły – aktualna podstawa prawna

Obecnie podstawą prawną dotyczącą powierzenia i odwołania stanowiska wicedyrektora szkoły jest przede wszystkim art. 64 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Przepis ten zastąpił dawniej powoływany art. 37 ustawy o systemie oświaty, dlatego w aktualnych dokumentach nie należy już opierać odwołania wicedyrektora na art. 37 tej ustawy.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 Prawa oświatowego, jeżeli w szkole utworzono stanowisko wicedyrektora lub inne stanowiska kierownicze, powierzenia tych stanowisk i odwołania z nich dokonuje dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej.

Ten przepis określa przede wszystkim, kto odwołuje wicedyrektora i jakie opinie należy uzyskać. Nie oznacza to jednak, że dyrektor może w każdym czasie i z dowolnej przyczyny odwołać wicedyrektora przed końcem okresu powierzenia funkcji. Przyczyny odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego trzeba oceniać także przez pryzmat art. 66 Prawa oświatowego.

Jakie opinie są potrzebne przed odwołaniem wicedyrektora?

Dyrektor szkoły powinien przed podjęciem decyzji wystąpić o opinie do organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej. Jeżeli w danej szkole rada szkoły nie została powołana, jej zadania wykonuje rada pedagogiczna. W dokumentacji warto wtedy wyraźnie odnotować, że rada pedagogiczna opiniuje sprawę zarówno jako rada pedagogiczna, jak i organ wykonujący zadania rady szkoły.

Opinia nie jest tym samym co zgoda. Organ prowadzący nie zastępuje dyrektora w decyzji o odwołaniu wicedyrektora i co do zasady nie wydaje zgody na samo odwołanie. Dyrektor musi jednak realnie umożliwić zaopiniowanie sprawy przed wydaniem aktu odwołania. Decyzja podjęta przed uzyskaniem wymaganych opinii, albo bez prawidłowego wystąpienia o nie, jest narażona na zarzut naruszenia procedury.

Kiedy potrzebna jest opinia kuratora oświaty?

Opinia kuratora oświaty jest potrzebna wtedy, gdy dyrektor chce odwołać wicedyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, czyli w przypadkach szczególnie uzasadnionych, w czasie roku szkolnego i bez wypowiedzenia. To tryb wyjątkowy, który powinien być stosowany ostrożnie.

Od 2022 r. opinia, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, jest wydawana w terminie 21 dni od dnia otrzymania wystąpienia. Nie należy więc powielać starszych informacji o 5 dniach roboczych. Wniosek do kuratora powinien zawierać konkretne uzasadnienie, opis faktów, daty, dokumenty i wskazanie, dlaczego dalsze pełnienie funkcji przez wicedyrektora stanowi realny problem dla prawidłowego funkcjonowania szkoły.

Sama opinia kuratora, podobnie jak inne opinie, nie ma charakteru decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę za dyrektora. Jej uzyskanie jest jednak warunkiem dochowania trybu z art. 66 ust. 1 pkt 2. Brak wystąpienia o opinię albo wydanie aktu odwołania przed zakończeniem procedury opiniowania może prowadzić do zakwestionowania odwołania.

Czy brak współpracy i utrata zaufania wystarczą do odwołania?

Brak współpracy, utrata zaufania czy odmienne koncepcje zarządzania szkołą mogą mieć znaczenie, ale nie zawsze wystarczą do zastosowania trybu szczególnie uzasadnionego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego służy do sytuacji wyjątkowych, nagłych albo takich, które poważnie destabilizują pracę szkoły. Nie powinien być traktowany jako zwykłe narzędzie wymiany kadry kierowniczej.

Jeżeli nie ma nagany, negatywnej oceny pracy, rażących uchybień, zagrożenia dla bezpieczeństwa uczniów ani konkretnych zdarzeń dezorganizujących pracę placówki, oparcie odwołania wyłącznie na ogólnej utracie zaufania jest ryzykowne. W uzasadnieniu trzeba wskazać nie tylko ocenę dyrektora, lecz także fakty pokazujące, że dalsze pełnienie funkcji przez wicedyrektora realnie utrudnia kierowanie szkołą.

W praktyce należy odróżnić sytuację, w której kończy się okres powierzenia funkcji, od sytuacji, w której dyrektor chce odwołać wicedyrektora przed upływem tego okresu. W pierwszym przypadku funkcja wygasa zgodnie z aktem powierzenia. W drugim przypadku potrzebna jest starannie dobrana podstawa prawna i zachowanie procedury opiniowania.

Odwołanie z funkcji a dalsza praca nauczyciela na 18 godzin

Odwołanie ze stanowiska wicedyrektora nie musi oznaczać rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem. Najczęściej skutkiem jest utrata funkcji kierowniczej, dodatku funkcyjnego i obniżki pensum związanej z pełnieniem funkcji. Nauczyciel może dalej pracować w szkole na stanowisku nauczyciela, jeżeli istnieją dla niego godziny i zachowane są warunki zatrudnienia wynikające z Karty Nauczyciela oraz arkusza organizacji szkoły.

Jeżeli nauczyciel ma od 1 września realizować pełne pensum, np. 18 godzin, trzeba osobno sprawdzić jego podstawę zatrudnienia, wymiar etatu, kwalifikacje, arkusz organizacyjny oraz treść aktu powierzenia funkcji. Samo odwołanie z funkcji kierowniczej nie powinno być mylone z wypowiedzeniem umowy o pracę albo zmianą warunków zatrudnienia, choć w konkretnym stanie faktycznym skutki kadrowe mogą się łączyć.

Jeżeli planowane jest zakończenie pełnienia funkcji z końcem sierpnia, warto najpierw sprawdzić, na jaki okres powierzono stanowisko wicedyrektora. Jeżeli okres powierzenia i tak się kończy, często bezpieczniejsze jest nieprzedłużanie funkcji od nowego roku szkolnego niż odwoływanie wicedyrektora w trybie szczególnie uzasadnionym.

Jak przygotować procedurę odwołania wicedyrektora?

Procedurę warto rozpocząć od analizy aktu powierzenia funkcji i ustalenia, czy chodzi o zakończenie okresu powierzenia, rezygnację wicedyrektora, negatywną ocenę pracy, wniosek organu nadzoru pedagogicznego czy szczególnie uzasadniony przypadek. Dopiero po tej analizie można prawidłowo dobrać podstawę prawną.

Następnie dyrektor powinien przygotować projekt uzasadnienia i wystąpić o wymagane opinie. W pismach do organu prowadzącego, rady szkoły i rady pedagogicznej należy wskazać, czego dotyczy opinia, jakiego stanowiska i osoby dotyczy sprawa oraz na jakiej podstawie prawnej dyrektor zamierza działać. Jeżeli potrzebna jest opinia kuratora oświaty, wystąpienie powinno szczegółowo uzasadniać, dlaczego sprawa ma charakter szczególnie uzasadniony.

Po zebraniu opinii dyrektor może podjąć decyzję o odwołaniu. Akt odwołania powinien wskazywać podstawę prawną, datę odwołania, uzasadnienie oraz pouczenie odpowiednie do charakteru sprawy. Warto zachować dowody doręczenia wystąpień o opinie, otrzymanych opinii oraz doręczenia samego aktu odwołania nauczycielowi.

FAQ

Czy do odwołania wicedyrektora wystarczy opinia organu prowadzącego?

Nie. Art. 64 ust. 1 Prawa oświatowego wymaga zasięgnięcia opinii organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej. Jeżeli rada szkoły nie została powołana, jej zadania wykonuje rada pedagogiczna.

Czy opinia organu prowadzącego wiąże dyrektora?

Co do zasady opinia nie wiąże dyrektora, ale musi zostać uzyskana przed podjęciem decyzji. Negatywna opinia nie musi blokować odwołania, lecz dyrektor powinien umieć wykazać, dlaczego mimo niej podjął decyzję.

Kiedy trzeba wystąpić do kuratora oświaty?

Do kuratora trzeba wystąpić przy odwołaniu wicedyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Chodzi o przypadki szczególnie uzasadnione, a więc sytuacje wyjątkowe, które powinny być konkretnie opisane i udokumentowane.

Ile czasu ma kurator na wydanie opinii?

Aktualnie opinia z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego jest wydawana w terminie 21 dni od dnia otrzymania wystąpienia. Starsze informacje o 5 dniach roboczych są nieaktualne.

Czy utrata zaufania wystarczy do odwołania wicedyrektora?

Może mieć znaczenie, ale sama ogólna utrata zaufania zwykle jest zbyt słaba. Trzeba wskazać konkretne fakty, ich wpływ na pracę szkoły oraz wykazać, że dalsze pełnienie funkcji przez wicedyrektora jest nie do pogodzenia z prawidłowym funkcjonowaniem placówki.

Czy odwołanie z funkcji oznacza zwolnienie nauczyciela z pracy?

Nie zawsze. Odwołanie z funkcji wicedyrektora dotyczy stanowiska kierowniczego. Nauczyciel może nadal pracować w szkole, jeżeli są dla niego godziny i spełnia warunki zatrudnienia. Osobno trzeba ocenić skutki dla pensum, dodatku funkcyjnego i arkusza organizacji.

Podsumowanie

Odwołanie wicedyrektora szkoły wymaga prawidłowego dobrania podstawy prawnej i zachowania procedury opiniowania. W aktualnym stanie prawnym należy odwoływać się przede wszystkim do art. 64 i art. 66 Prawa oświatowego, a nie do dawnych przepisów ustawy o systemie oświaty.

Jeżeli sprawa dotyczy zwykłej zmiany organizacyjnej lub braku dalszej woli współpracy, trzeba bardzo ostrożnie ocenić, czy rzeczywiście istnieją ustawowe przesłanki odwołania przed końcem okresu powierzenia funkcji. Tryb szczególnie uzasadniony nie powinien być stosowany tylko dlatego, że dyrektor chce od września pracować z innym zastępcą.

Najbezpieczniejsze postępowanie polega na sprawdzeniu aktu powierzenia funkcji, przygotowaniu pisemnego uzasadnienia, zasięgnięciu wszystkich wymaganych opinii i oddzielnej analizie skutków kadrowych dla dalszego zatrudnienia nauczyciela.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, Dz.U. 2017 poz. 59 z późn. zm.
2. Art. 64 i art. 66 ustawy – Prawo oświatowe, w szczególności zasady opiniowania odwołania ze stanowiska wicedyrektora oraz tryb odwołania w przypadkach szczególnie uzasadnionych.
3. Orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, w tym sprawy odnoszące się do wyjątkowego charakteru odwołania ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.