Odszkodowanie za przerwę w dostawie wody

Kto odpowiada za szkodę po odcięciu wody?

Nie da się automatycznie przesądzić, że zawsze odpowiada spółdzielnia albo zawsze przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Najpierw trzeba ustalić, gdzie powstała przyczyna przerwy w dostawie wody i kto miał obowiązek zapobiec szkodzie albo uprzedzić użytkowników lokali o planowanym wyłączeniu.

W praktyce odpowiedzialnym może być:

• przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne – jeżeli przerwa wynikała z awarii sieci, błędu pracowników, wadliwych prac konserwacyjnych, nieprawidłowego odcięcia dostawy albo naruszenia standardów obsługi odbiorców,
• spółdzielnia mieszkaniowa – jeżeli problem dotyczył instalacji wewnętrznej budynku, zarządzania nieruchomością, braku przekazania informacji otrzymanej od wodociągów albo niewłaściwej organizacji prac w budynku,
• wykonawca robót – jeżeli podczas prac remontowych lub konserwacyjnych uszkodził instalację albo doprowadził do przerwy w dostawie,
• użytkownik lokalu – jeżeli szkoda powstała z przyczyn leżących po jego stronie, np. wskutek niewłaściwego użytkowania urządzeń, braku zabezpieczenia maszyny albo ignorowania wcześniejszych komunikatów.

Jeżeli woda została odcięta bez uprzedzenia i wskutek tego uszkodziła się maszyna w lokalu użytkowym, trzeba szczególnie dokładnie odtworzyć przebieg zdarzeń: kto zlecił prace, kto fizycznie zamknął dopływ wody, czy przerwa była planowana, czy nagła, oraz czy informacja o niej powinna była zostać przekazana użytkownikom lokali.

Podstawy odpowiedzialności: czyn niedozwolony, ryzyko albo umowa

W podobnych sprawach najczęściej wchodzą w grę trzy podstawy odpowiedzialności.

Po pierwsze, art. 415 Kodeksu cywilnego, czyli odpowiedzialność za czyn niedozwolony. Zgodnie z tym przepisem ten, kto z własnej winy wyrządził drugiemu szkodę, ma obowiązek ją naprawić. Trzeba wtedy wykazać bezprawne lub nienależyte zachowanie sprawcy, jego winę, szkodę oraz normalny związek przyczynowy między zachowaniem a szkodą.

Po drugie, art. 435 Kodeksu cywilnego. Przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody może ponosić odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkodę wyrządzoną przez ruch przedsiębiorstwa. W odniesieniu do przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego ta podstawa może mieć znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy szkoda pozostaje w związku z funkcjonowaniem sieci, urządzeń, pracami eksploatacyjnymi albo awarią. Podmiot taki może bronić się m.in. siłą wyższą, wyłączną winą poszkodowanego albo wyłączną winą osoby trzeciej, za którą nie odpowiada.

Po trzecie, art. 471 Kodeksu cywilnego, czyli odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Będzie ona istotna, gdy użytkownika lokalu łączy ze spółdzielnią, wspólnotą, zarządcą albo przedsiębiorstwem wodociągowym stosunek umowny lub regulaminowy. Wtedy bada się, czy dany podmiot miał obowiązek zapewnić określony standard dostawy, poinformować o przerwie albo prawidłowo utrzymywać instalację.

Czy spółdzielnia odpowiada za brak informacji o przerwie w wodzie?

Spółdzielnia może odpowiadać, ale nie z samego faktu, że jest zarządcą budynku. Trzeba sprawdzić, czy miała realny obowiązek przekazania informacji i czy mogła to zrobić. Znaczenie mają statut, regulaminy spółdzielni, zasady korzystania z lokali, umowa dotycząca lokalu użytkowego, dokumenty administracyjne oraz ewentualne komunikaty od przedsiębiorstwa wodociągowego.

Jeżeli przedsiębiorstwo wodociągowe wcześniej zawiadomiło spółdzielnię o planowanym wyłączeniu, a spółdzielnia nie przekazała tej informacji użytkownikom lokali mimo przyjętej praktyki lub obowiązku regulaminowego, może to uzasadniać roszczenie wobec spółdzielni. Jeżeli jednak była to nagła awaria poza instalacją wewnętrzną budynku, a spółdzielnia nie miała wcześniej wiedzy o przerwie, odpowiedzialność spółdzielni będzie trudniejsza do wykazania.

Warto także odróżnić przerwę w dostawie wody od sporów o opłaty i sposób rozliczania mediów. Przy takich rozliczeniach pomocne mogą być odrębne materiały, np. o tym, jak wygląda rozliczenie wody w TBS oraz kiedy problemem może być podlicznik wody dla sąsiada.

Obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zakłada zapewnienie ciągłości dostaw i bezpieczeństwa wody oraz ochronę interesów odbiorców usług. Szczegółowe standardy obsługi, tryb reklamacji, minimalny poziom usług i sposób postępowania przy niedotrzymaniu ciągłości dostaw określa regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków uchwalany na poziomie gminy.

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody tylko w przypadkach przewidzianych ustawą, np. przy określonych zaległościach w zapłacie, nielegalnym przyłączeniu nieruchomości do sieci albo innych sytuacjach wskazanych w art. 8 ustawy. Przy odcięciu z powodu zaległości musi udostępnić zastępczy punkt poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i poinformować o możliwości korzystania z niego. O zamiarze odcięcia dostawy wody zawiadamia się właściwe podmioty i odbiorcę usług co najmniej 20 dni przed planowanym terminem, jeżeli mamy do czynienia z trybem ustawowego odcięcia, a nie nagłą awarią.

Przy awarii sytuacja jest inna: wcześniejsze zawiadomienie często nie jest możliwe. Nie oznacza to jednak automatycznego braku odpowiedzialności. Trzeba ocenić, czy awaria była skutkiem siły wyższej, czy raczej zaniedbań eksploatacyjnych, błędów pracowników albo niewłaściwego prowadzenia prac.

Co trzeba udowodnić, aby uzyskać odszkodowanie?

Poszkodowany powinien wykazać przede wszystkim sam fakt szkody i jej wysokość. W przypadku uszkodzenia maszyny będą to np. protokół serwisowy, opinia technika, zdjęcia, faktura za naprawę, kosztorys, dokument potwierdzający wartość urządzenia oraz ewentualne dowody utraconych przychodów, jeżeli przerwa w pracy maszyny spowodowała przestój w działalności.

Drugim elementem jest związek przyczynowy. Trzeba wykazać, że uszkodzenie było normalnym następstwem przerwy w dostawie wody, a nie wynikało z wcześniejszego zużycia, wady urządzenia, braku przeglądów lub nieprawidłowej obsługi. W sporach o droższy sprzęt zwykle kluczowa jest pisemna opinia serwisu wskazująca, że awaria powstała właśnie wskutek nagłego braku wody, spadku ciśnienia albo zapowietrzenia instalacji.

Trzecim elementem jest wskazanie odpowiedzialnego. Warto zażądać od spółdzielni i przedsiębiorstwa wodociągowego dokumentów dotyczących zdarzenia: protokołu awarii, zleceń prac, harmonogramu konserwacji, komunikatów dla odbiorców, potwierdzeń wywieszenia ogłoszeń, korespondencji między spółdzielnią a wodociągami oraz danych wykonawcy robót.

Do kogo skierować roszczenie: do spółdzielni czy do wodociągów?

Najbezpieczniej rozpocząć od pisemnego ustalenia faktów. Jeżeli przerwa wynikała z działania przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego albo jego pracowników, roszczenie należy co do zasady kierować do tego przedsiębiorstwa. Jeżeli przerwa była skutkiem prac lub zaniedbań po stronie instalacji wewnętrznej budynku, właściwym adresatem może być spółdzielnia albo zarządca.

Jeżeli nie da się jednoznacznie ustalić odpowiedzialnego, w wezwaniu do zapłaty można wskazać obu potencjalnych adresatów i zażądać przedstawienia dokumentów. W postępowaniu sądowym trzeba jednak liczyć się z ryzykiem, że pozwany będzie próbował wykazać odpowiedzialność innego podmiotu. Dlatego przed pozwem warto zgromadzić możliwie pełną dokumentację.

Jeżeli spór dotyczy kondycji finansowej lub zobowiązań samej spółdzielni, odrębnym zagadnieniem jest odpowiedzialność za długi spółdzielni. W sprawie szkody po odcięciu wody kluczowe jest jednak nie to, kto finansuje spółdzielnię, lecz kto swoim działaniem lub zaniechaniem spowodował szkodę.

Jak napisać wezwanie do zapłaty?

Wezwanie do zapłaty powinno być konkretne i oparte na dokumentach. W piśmie warto wskazać datę i godzinę przerwy w dostawie wody, lokal, rodzaj uszkodzonego urządzenia, opis awarii, wysokość szkody, podstawę żądania oraz termin zapłaty. Do wezwania należy dołączyć kopie faktur, kosztorysów, protokołów serwisowych, zdjęć i korespondencji.

Warto równocześnie zażądać wskazania ubezpieczyciela OC podmiotu odpowiedzialnego. Spółdzielnie, przedsiębiorstwa komunalne i wykonawcy prac często posiadają ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń bezpośrednio od sprawcy, ale może przyspieszyć wypłatę.

Przedawnienie roszczeń

Termin przedawnienia zależy od podstawy odpowiedzialności. Przy roszczeniu z czynu niedozwolonego zasadą jest 3-letni termin liczony od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł dowiedzieć się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę, chyba że szkoda wynika ze zbrodni albo występku.

Przy odpowiedzialności kontraktowej trzeba uwzględnić art. 118 Kodeksu cywilnego. Co do zasady termin wynosi 6 lat, ale dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata. Jeżeli uszkodzona maszyna była używana w lokalu użytkowym w ramach działalności gospodarczej, termin 3-letni może mieć szczególne znaczenie.

FAQ

Podsumowanie

W sprawie szkody po przerwie w dostawie wody najważniejsze jest ustalenie przyczyny zdarzenia. Jeżeli wyłączenie było skutkiem prac lub awarii po stronie przedsiębiorstwa wodociągowego, roszczenie może być kierowane do tego przedsiębiorstwa. Jeżeli problem wynikał z instalacji wewnętrznej, organizacji prac w budynku lub braku przekazania informacji, odpowiedzialność może ponosić spółdzielnia albo zarządca.

Przed skierowaniem pozwu warto zebrać dokumenty, zażądać wyjaśnień od wszystkich zaangażowanych podmiotów i uzyskać opinię serwisu potwierdzającą przyczynę uszkodzenia urządzenia. Bez wykazania związku między brakiem wody a awarią maszyny nawet słuszne podejrzenia mogą okazać się niewystarczające w sporze z ubezpieczycielem lub przed sądem.

Źródła

• Kodeks cywilny, w szczególności art. 6, art. 361, art. 415, art. 430, art. 435, art. 471 i art. 442¹ – tekst aktu w ISAP.
• Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w szczególności art. 5, art. 8 i art. 19 – tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych – tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.