Negatywna ocena pracy nauczyciela – odwołanie i zwolnienie

Ocena pracy nauczyciela po zmianach w Karcie Nauczyciela

Praca nauczyciela podlega ocenie na podstawie art. 6a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Obecnie ocena pracy może być dokonana w każdym czasie, jednak co do zasady nie wcześniej niż po upływie roku od poprzedniej oceny. Może nastąpić z inicjatywy dyrektora szkoły albo na wniosek nauczyciela, organu sprawującego nadzór pedagogiczny, organu prowadzącego szkołę, rady szkoły lub rady rodziców. Procedurę, terminy i obowiązki dyrektora przy takim wszczęciu oceny opisujemy szerzej w poradzie o ocenie pracy nauczyciela z inicjatywy dyrektora.

Ocena pracy nauczyciela nie jest dowolną opinią dyrektora. Musi odnosić się do realizacji obowiązków nauczyciela, w szczególności wynikających z art. 6 i art. 42 ust. 2 Karty Nauczyciela oraz z art. 5 ustawy – Prawo oświatowe. W praktyce oznacza to, że dyrektor powinien oceniać sposób wykonywania pracy, realizację zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, przestrzeganie prawa szkolnego, współpracę z rodzicami i innymi nauczycielami oraz doskonalenie zawodowe.

Ważne jest także to, że na ocenę pracy nie mogą mieć wpływu przekonania religijne, poglądy polityczne ani odmowa wykonania polecenia służbowego, jeżeli nauczyciel miał uzasadnione przekonanie, że polecenie było sprzeczne z dobrem ucznia albo dobrem publicznym.

Jakie są kryteria oceny pracy nauczyciela?

Szczegółowe kryteria określa rozporządzenie w sprawie oceny pracy nauczycieli. Kryteria dzielą się na obowiązkowe i dodatkowe. Do obowiązkowych należą m.in.:

• poprawność merytoryczna i metodyczna prowadzonych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych,
• dbałość o bezpieczne i higieniczne warunki nauki, wychowania i opieki,
• znajomość i realizacja praw dziecka oraz kierowanie się dobrem ucznia,
• wspieranie każdego ucznia w rozwoju,
• kształtowanie postaw obywatelskich, patriotycznych i prospołecznych,
• współpraca z innymi nauczycielami,
• przestrzeganie przepisów prawa i wewnętrznych uregulowań szkoły,
• doskonalenie zawodowe,
• współpraca z rodzicami, jeżeli dane stanowisko i typ szkoły tego wymagają.

Dyrektor wskazuje jedno dodatkowe kryterium związane ze specyfiką pracy nauczyciela, a nauczyciel wskazuje jedno własne kryterium dodatkowe. Poziom spełnienia kryteriów jest punktowany. Ocena negatywna jest ustalana, gdy suma punktów wynosi poniżej 55% maksymalnej liczby punktów.

To oznacza, że negatywna ocena nie powinna opierać się na ogólnym stwierdzeniu, że nauczyciel „mało angażował się w życie szkoły”. W karcie oceny powinno znaleźć się uzasadnienie odnoszące się do konkretnych kryteriów i do realnego okresu pracy nauczyciela.

Czy choroba może być podstawą negatywnej oceny?

Sama choroba i korzystanie ze zwolnienia lekarskiego nie powinny być traktowane jako zarzut wobec nauczyciela. Zwolnienie lekarskie jest usprawiedliwioną nieobecnością, a ocena pracy powinna dotyczyć wykonywania obowiązków zawodowych, a nie samego faktu czasowej niezdolności do pracy.

Nie oznacza to jednak, że każda sytuacja nauczyciela po długiej chorobie jest identyczna. Jeżeli w okresie faktycznie przepracowanym występowały konkretne i udokumentowane uchybienia, dyrektor może je uwzględnić. Nie może natomiast sprowadzić uzasadnienia oceny negatywnej do tego, że nauczyciel dużo chorował albo nie brał udziału w dodatkowych aktywnościach szkoły w czasie, gdy był usprawiedliwienie nieobecny.

Przy ocenie pracy ważne są również terminy. Dyrektor powinien dokonać oceny w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia złożenia wniosku, a przy ocenie z własnej inicjatywy – od pisemnego powiadomienia nauczyciela o rozpoczęciu oceny. Do tego okresu nie wlicza się m.in. usprawiedliwionej nieobecności nauczyciela w pracy trwającej dłużej niż 14 dni oraz ferii szkolnych. Przy ocenie nauczyciela mianowanego ubiegającego się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego oceny dokonuje się za okres ostatnich 3 lat pracy, ale nie wlicza się okresów usprawiedliwionej nieobecności dłuższych niż 3 miesiące.

Procedura oceny pracy nauczyciela krok po kroku

Jeżeli dyrektor dokonuje oceny z własnej inicjatywy albo na wniosek uprawnionego organu lub rady, powinien pisemnie powiadomić nauczyciela o rozpoczęciu dokonywania oceny. W powiadomieniu wskazuje dodatkowe kryterium oceny, a nauczyciel ma 3 dni robocze na wskazanie swojego dodatkowego kryterium.

Następnie dyrektor przygotowuje projekt oceny. Ocena powinna zostać ustalona dopiero po zapoznaniu nauczyciela z projektem oraz po wysłuchaniu jego uwag i zastrzeżeń. Nauczyciel może zgłosić uwagi także na piśmie w terminie 5 dni roboczych od dnia zapoznania go z projektem. Na wniosek nauczyciela przy zapoznawaniu z projektem oceny może być obecny przedstawiciel wskazanej zakładowej organizacji związkowej.

Po ustaleniu oceny nauczyciel otrzymuje kartę oceny pracy. Karta powinna zawierać m.in. okres pracy objęty oceną, stwierdzenie uogólniające, uzasadnienie oceny poziomu spełnienia każdego kryterium, datę dokonania oceny, podpis osoby dokonującej oceny oraz pouczenie o terminie i trybie odwołania.

Odwołanie od negatywnej oceny pracy nauczyciela

Od ustalonej oceny pracy nauczyciel może wnieść odwołanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia oceny. Odwołanie składa się za pośrednictwem dyrektora szkoły do organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli – do kuratora oświaty.

Dyrektor przekazuje odwołanie do właściwego organu w terminie 5 dni roboczych od dnia jego otrzymania i dołącza pisemne odniesienie do zarzutów podniesionych przez nauczyciela. Odwołanie rozpatruje zespół oceniający. Organ ma 30 dni od dnia otrzymania odwołania na podtrzymanie oceny, uchylenie jej i ustalenie nowej oceny albo uchylenie oceny i przekazanie sprawy do ponownego ustalenia, jeżeli ocena została dokonana z naruszeniem prawa.

W odwołaniu warto wskazać konkretne zarzuty, np. brak odniesienia do kryteriów, nieuwzględnienie usprawiedliwionej nieobecności, pominięcie dowodów pracy nauczyciela, brak wysłuchania nauczyciela, nieuwzględnienie uwag do projektu oceny albo błędne zastosowanie punktacji.

Czy negatywna ocena oznacza natychmiastowe zwolnienie?

Nie. Twierdzenie, że negatywna ocena pracy nauczyciela pozwala dyrektorowi zwolnić nauczyciela w trybie natychmiastowym, jest zbyt daleko idące. Karta Nauczyciela przewiduje, że w razie uzyskania negatywnej oceny pracy stosunek pracy nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania ulega rozwiązaniu z końcem miesiąca, w którym upływa trzymiesięczne wypowiedzenie, licząc od otrzymania przez nauczyciela negatywnej oceny pracy.

Do nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony stosuje się w tym zakresie odpowiednie przepisy art. 23 Karty Nauczyciela na podstawie art. 27 ust. 3 tej ustawy. Dlatego także w tym przypadku negatywna ocena może być podstawą rozwiązania stosunku pracy, ale nie jest równoznaczna z natychmiastowym zwolnieniem z dnia na dzień.

Jeżeli nauczyciel uważa, że negatywna ocena była nierzetelna, a następnie stała się przyczyną wypowiedzenia, może kwestionować wypowiedzenie przed sądem pracy. W takim postępowaniu sąd może badać, czy negatywna ocena była prawidłowa i rzetelna jako przesłanka rozwiązania stosunku pracy.

Czy można zwolnić nauczyciela przebywającego na L4?

Zwolnienie lekarskie komplikuje sprawę, ale nie daje jednej prostej odpowiedzi dla każdego przypadku. Co do zasady przepisy prawa pracy chronią pracownika przed wypowiedzeniem w czasie usprawiedliwionej nieobecności, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający pracodawcę do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. W stosunku do nauczycieli trzeba jednak uwzględnić także szczególne przepisy Karty Nauczyciela.

Karta Nauczyciela przewiduje odrębną podstawę rozwiązania stosunku pracy w razie długotrwałej choroby. W przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania stosunek pracy może zostać rozwiązany, jeżeli czasowa niezdolność do pracy spowodowana chorobą przekracza 182 dni, a w razie gruźlicy albo niezdolności do pracy w trakcie ciąży – 270 dni. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres nieobecności może być przedłużony o kolejne 12 miesięcy, jeżeli nauczyciel uzyska świadczenie rehabilitacyjne albo zostanie mu udzielony urlop dla poratowania zdrowia.

Jeżeli wypowiedzenie zostało doręczone w czasie L4, trzeba sprawdzić podstawę zatrudnienia, wskazaną przyczynę wypowiedzenia, okres choroby, tryb z Karty Nauczyciela oraz to, czy dyrektor zachował procedurę. W razie wątpliwości nauczyciel powinien rozważyć odwołanie do sądu pracy w terminie przewidzianym dla kwestionowania wypowiedzenia.

Zasiłek chorobowy po rozwiązaniu stosunku pracy

Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Może przysługiwać również po ustaniu zatrudnienia, ale tylko przy spełnieniu warunków z ustawy zasiłkowej.

Po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego zasiłek przysługuje osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu zatrudnienia, jeżeli niezdolność trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:

• nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego,
• nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego – w razie choroby zakaźnej o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni albo innej choroby, której objawy ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Trzeba też pamiętać o obecnym limicie: za okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego zasiłek chorobowy przysługuje co do zasady nie dłużej niż przez 91 dni. Limit 91 dni nie dotyczy m.in. niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą, niezdolności przypadającej w czasie ciąży oraz niektórych sytuacji związanych z dawstwem komórek, tkanek i narządów.

Nie można więc zakładać, że po zwolnieniu z pracy zawsze będzie można korzystać z L4 przez pół roku. Przy zwykłej chorobie po ustaniu zatrudnienia realny limit zasiłku po ustaniu ubezpieczenia jest krótszy.

Kiedy zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia nie przysługuje?

Ustawa zasiłkowa przewiduje kilka wyłączeń. Zasiłek chorobowy po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje m.in. wtedy, gdy osoba niezdolna do pracy:

• ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy,
• kontynuuje albo podejmuje działalność zarobkową dającą tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo prawo do świadczeń za okres choroby,
• nie nabyła prawa do zasiłku z powodu braku wymaganego okresu ubezpieczenia,
• ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia przedemerytalnego, zasiłku przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
• podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Zasiłek nie przysługuje także za okres po ustaniu ubezpieczenia, jeżeli ubezpieczenie ustało po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego. Dodatkowo osoba, która w czasie zwolnienia wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem, traci prawo do zasiłku za cały okres tego zwolnienia.

FAQ

Podsumowanie

Negatywna ocena pracy nauczyciela jest poważnym zdarzeniem kadrowym, ale nie daje dyrektorowi prawa do natychmiastowego zwolnienia nauczyciela. Ocena musi być oparta na ustawowych i rozporządzeniowych kryteriach, poprzedzona prawidłową procedurą i należycie uzasadniona. Jeżeli nauczyciel otrzyma ocenę negatywną, powinien szybko przeanalizować jej treść i rozważyć odwołanie w terminie 14 dni.

W przypadku choroby trzeba oddzielić dwie kwestie: ocenę pracy oraz zasiłek chorobowy. L4 samo w sobie nie uzasadnia negatywnej oceny, ale długotrwała niezdolność do pracy może mieć znaczenie przy odrębnych podstawach rozwiązania stosunku pracy z Karty Nauczyciela. Po ustaniu zatrudnienia prawo do zasiłku chorobowego zależy od spełnienia warunków z ustawy zasiłkowej i co do zasady nie oznacza prawa do półrocznego zasiłku po zwolnieniu.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 515, w szczególności art. 6a, art. 23 i art. 27 – akt w Dzienniku Ustaw.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczycieli, Dz. U. z 2022 r. poz. 1822 – akt w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 501 ze zm., w szczególności art. 4, art. 6, art. 7, art. 8 i art. 13 – akt w Dzienniku Ustaw.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2000 r., I PKN 710/99, oraz wyrok Sądu Najwyższego z 9 grudnia 1998 r., I PKN 500/98 – dotyczące sądowej kontroli rzetelności negatywnej oceny pracy jako przesłanki rozwiązania stosunku pracy.