Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Bezpłatna służebność osobista

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 30.10.2013

Kilkanaście lat temu razem z żoną przepisaliśmy gospodarstwo rolne (razem ze wszystkimi budynkami) synowi i synowej, a sami zamieszkaliśmy w wydzielonej części domu (mam w akcie notarialnym zapisaną bezpłatną służebność osobistą na użytkowanie określonych pomieszczeń). Pomagaliśmy im i płaciliśmy rachunki za media. Obecnie moja żona nie żyje, gospodarstwo zostało przepisane na wnuczkę, a ja mam trudności finansowe i nie mogę już płacić za media. Czy mam obowiązek to robić (wnuczka tego oczekuje)? Jakie mam prawa z racji służebności osobistej?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Problem, który przedstawia Pan do oceny prawnej, nie jest uregulowany w przepisach. Nawet w przypadku formalnie nieodpłatnej służebności osobistej strony mogą umówić się, że uprawniony z tytułu służebności będzie ponosić część kosztów swego zamieszkania. Jednak jeśli taka ustna dodatkowa umowa nie została zawarta, a ustanowiona na Pana rzecz służebność osobista mieszkania jest nieodpłatna, wnuczka nie ma podstaw, aby „wymuszać” na Panu partycypowanie w kosztach utrzymania i ogrzewania domu. Inaczej byłoby, gdyby Państwo ustalili, że – o ile jest to technicznie możliwe – dla Pana części użytkowej zostaną założone osobne liczniki wody i energii, wówczas mógłby Pan opłacać rachunki za siebie. Jeśli tak nie jest, to wnuczka jest wyłącznie odpowiedzialna wobec dostawców mediów, jako właścicielka, za zapłatę należności z tytułu realizowanych usług i jej dotychczasowe działanie nie ma podstaw prawnych, otrzymuje zatem od Pana określone kwoty nienależnie.

 

W związku z powyższym może Pan się domagać od wnuczki zwrotu przekazywanych kwot, także na drodze sądowej, sumując je maksymalnie z dziesięciu lat wstecz przed dniem złożenia pozwu do sądu, gdyż w takim ogólnym terminie ewentualne roszczenie ulega przedawnieniu (art. 118 Kodeksu cywilnego; w skrócie: K.c.). Podstawę prawną Pańskiego żądania zapłaty stanowić będzie przepis art. 410 § 1 i § 2 w związku z art. 405 K.c., zgodnie z treścią którego świadczenie jest nienależne m.in. jeśli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany wobec osoby, której świadczył.

 

Wnuczka jest bezpodstawnie wzbogacona kosztem Pańskiego majątku, jest wobec tego obowiązana do wydania korzyści w naturze lub do zwrotu jej wartości (jak w tym wypadku, przedmiotem nienależnego świadczenia były bowiem rzeczy oznaczone co do gatunku, czyli pieniądze). Pozew w sprawie o prawa majątkowe podlega stosunkowej opłacie sądowej w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu, którą stanowi wartość dochodzonego roszczenia, bez odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego (art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art. 20 Kodeksu postępowania cywilnego).

 

Służebności osobiste są niezbywalne i wygasają najpóźniej wraz ze śmiercią osoby uprawnionej (art. 299 i 300 K.c.). Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista – art. 296 K.c.). Osoba mająca służebność mieszkania (która jest najpopularniejszą służebnością osobistą) może korzystać dożywotnio z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku (art. 302 § 1 K.c.), a na wyłączny własny użytek może otrzymać określone pomieszczenie (pomieszczenia). Z kolei treścią obowiązku właściciela nieruchomości jest znoszenie tego ograniczenia oraz faktu, że nie może w stosunku do własnej nieruchomości wykonywać wszystkich uprawnień, jakie mu przynależą z tytułu prawa własności (art. 296 w zw. z art. 285 § 1 K.c.).

 

Kodeks cywilny nie zawiera kazuistycznego (szczegółowego) wyliczenia uprawnień, które służą uprawnionemu z tytułu służebności osobistej mieszkania. Ich określenie pozostawione zostało woli stron, jeśli uzgodniły one dokładnie cząstkowe uprawnienia, powinno to zostać zapisane w akcie notarialnym dokumentującym przekazanie nieruchomości i ustanowienie nieodpłatnej służebności osobistej. W przeciwnym razie, w przypadku konfliktu lub zmiany właściciela nieruchomości, może dojść do problemów w relacjach pomiędzy uprawnionym a właścicielem, czego właśnie Pan doświadcza.

 

Zakres służebności i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych (art. 287 K.c.). Wskazane klauzule generalne mają właśnie za zadanie zastąpić w przepisach szczegółowe wyliczenie uprawnień, pozwalając jednocześnie dostosować ich interpretację do konkretnej sytuacji faktycznej. Dlatego nie bez znaczenia jest okoliczność, że syna i synową, gdy byli jeszcze właścicielami nieruchomości, wraz z żoną wspomagał Pan w utrzymaniu domu, być może na tej podstawie wnuczka, dysponując tą wiedzą, oczekuje „kontynuacji” utrwalonych poniekąd zasad. Trudno wobec tego jednoznacznie ocenić tę sytuację, choć trzeba raczej skłaniać się w kierunku stwierdzenia, że stałe żądanie pokrywania określonych kosztów przez uprawnionego z tytułu służebności osobistej nieodpłatnej jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

 

Na marginesie informuje, że gdyby została zawarta pomiędzy Państwem umowa dożywocia, zamiast umowy darowizny, to w świetle przepisu art. 908 § 1 K.c., właściciel nieruchomości byłby wyraźnie zobowiązany do dostarczenia zbywcy dożywotniego utrzymania. Powinien on wówczas, w razie braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę na domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. Prawo do zamieszkiwania zbywcy w części nieruchomości, odpowiadające służebności osobistej, należałoby do treści prawa dożywocia.

 

Do wzajemnych stosunków między mającym służebność mieszkania a właścicielem nieruchomości obciążonej stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu przez osoby fizyczne (art. 302 § 2 K.c.). Przepisy te, do których stosowania wyraźnie odsyła ustawodawca, czyli art. 266-2701 K.c., także nie posługują się konstrukcją wyliczenia uprawnień, z tego względu, że taka redakcja przepisów jest już współcześnie bardzo rzadko stosowana, a uszczegółowienie wzajemnych uprawnień i obowiązków większości stosunków zobowiązaniowych pozostawione zostało woli stron umowy. W każdym razie uprawniony z tytułu służebności osobistej nieodpłatnej nie ma przypisanych obowiązków wobec właściciela nieruchomości, polegających na czynieniu stałych nakładów na utrzymanie budynku, w którym zamieszkuje.

 

Jeśli jest Pan zainteresowany dalszą pomocą prawną, informuję, że za dodatkową opłatą nasz serwis świadczy również usługi w zakresie sporządzania wszelkich pism procesowych (pozwów, wniosków etc.), reprezentacji przedsądowej oraz reprezentacji przed sądami i organami administracji publicznej.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • IX + dwa =

»Podobne materiały

Czas pracy serwisanta sprzętu

Mój mąż jest serwisantem specyficznego sprzętu. Mieszkamy w Katowicach, a siedziba firmy jest we Wrocławiu. Pracodawca ustalił, że czas pracy męża to faktyczny pobyt u klienta – 8 godzin dziennie. Nie wlicza jednak czasu dojazdu, który czasami wynosi 5 godzin w jedną stroną. Czy czas dojazdu,

 

Znowu ktoś inny dostał awans – jak bronić się przed dyskryminacją w zatrudnieniu?

4 lata temu zostałam zatrudniona na cały etat do sklepu jako sprzedawca. Pracowały tam trzy osoby włącznie ze mną. Po jakimś czasie przyjęta została czwarta osoba. Po kilku miesiącach dostałam pismo od dyrekcji, że albo podpisuję umowę na 3/4 etatu, albo się zwalniam, wtedy przyjęłam 3/4. Później od

 

Zmiana treści lub zniesienie służebności mieszkania

Kilka lat temu zapisałam notarialnie siostrze służebność mieszkania – prawo do korzystania z pokoju i łazienki oraz z garażu. Siostra jednak nie korzysta z tej służebności, obecnie jest dobrze sytuowana, posiada własne mieszkanie. Służebność jest dla mnie obciążeniem – czy koszty zw

 

Umowa ustanowienia służebności mieszkania a zachowek

W 2001 r. rodzice aktem notarialnym zawarli ze mną i moją żoną umowę darowizny oraz umowę ustanowienia służebności osobistej mieszkania. Darowizną był dom i budynki gospodarcze (ruiny poniemieckie). Rodzeństwo nie było wówczas zainteresowane tym majątkiem rodziców. Przez te kilka lat opiekowałe

 

Powody wydziedziczenia

Moja mama wydziedziczyła mnie w testamencie. Napisała, że powodem wydziedziczenia syna (tj. mnie) jest „brak szacunku, opieki i miłego słowa”. Sądzę, że działała pod wpływem osób trzecich i zamierzam to udowodnić w sądzie. Czy mam szansę na zachowek? Jakie – według przepi

 

Sprzedaż osobno gruntów i budynków na nich

Kupiliśmy z żoną działkę budowlaną z pieniędzy wspólnych. Ja, posiadając firmę budowlaną, stawiam na niej teraz 3 domy (jako firma, więc odliczam VAT od materiałów użytych do budowy). Rozpocząłem podział działki na 3 – pod każdym segmentem. Czy po podziale będę mógł sprzedać osobno grunt pod k

 

Domek letniskowy na działce rolnej

Jestem właścicielką działki rolnej 1000 m2, z czego 1/2 stanowi grunt klasy 4, a 1/2 klasy 3. Dla terenu uchwalony został MPZ . Moja działka znajduje się na terenie : 1. a) podstawowy – tereny rolnicze, b) uzupełniające – zabudowa zagrodowa; 2. Zakaz zabudowy z zastrzeżeniem pkt 3, w któ

 

Wypożyczalnia rowerów - podatek dochodowy w formie ryczałtu, czy liniowy?

Zwracam się z pytaniami dotyczącymi nowej firmy – wypożyczalni rowerów PKD 77.21.Z. Jest to działalność całoroczna, czy może być opodatkowana podatkiem dochodowym w formie ryczałtu, wpłacanym kwartalnie, czy musi być liniowy lub według skali? Czy może być zwolnienie podmiotowe do 200 tys. zł,

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »