Praca w Anglii a staż pracy i emerytura w Polsce

Czy praca w Anglii wlicza się do stażu pracy w Polsce?

Odpowiedź zależy od tego, co rozumiemy przez „staż pracy”. W praktyce mogą chodzić o dwie różne sprawy: staż pracowniczy, od którego zależą np. urlop, dodatek stażowy, odprawa albo inne uprawnienia u pracodawcy, oraz okresy ubezpieczenia istotne przy emeryturze lub rencie.

Jeżeli praca w Anglii była wykonywana na podstawie zatrudnienia u zagranicznego pracodawcy, udokumentowany okres takiego zatrudnienia może zostać zaliczony do okresów pracy w Polsce w zakresie uprawnień pracowniczych. W praktyce pracodawca powinien otrzymać dokumenty, z których wynika co najmniej okres pracy, dane pracodawcy i podstawa zatrudnienia.

Inaczej należy ocenić samozatrudnienie. Przez wiele lat działalność na własny rachunek nie była traktowana tak samo jak etat przy ustalaniu stażu pracowniczego. Od 2026 r. obowiązują jednak nowe przepisy Kodeksu pracy, które pozwalają doliczać do okresu zatrudnienia m.in. wybrane okresy działalności gospodarczej, zleceń oraz udokumentowane okresy wykonywania pracy zarobkowej za granicą na innej podstawie niż stosunek pracy. U pracodawców z sektora finansów publicznych przepisy stosuje się od 1 stycznia 2026 r., a u pozostałych pracodawców od 1 maja 2026 r.

Jeżeli więc chodzi o samozatrudnienie w Wielkiej Brytanii, kluczowe będzie udokumentowanie realnego wykonywania działalności albo pracy zarobkowej za granicą. Mogą być potrzebne dokumenty z HMRC, rozliczenia podatkowe, potwierdzenie numeru UTR, historia składek National Insurance, umowy, faktury, potwierdzenia płatności lub inne dokumenty pokazujące okres i charakter działalności.

Praca w Wielkiej Brytanii a emerytura z ZUS

Przy emeryturze najważniejsze są nie tyle „staż pracy” w potocznym znaczeniu, ile okresy ubezpieczenia i składki. Jeżeli w czasie pracy albo samozatrudnienia w Wielkiej Brytanii podlegałaś brytyjskiemu systemowi ubezpieczeń i opłacałaś wymagane składki, okres ten może zostać potwierdzony przez instytucję brytyjską i uwzględniony w odpowiedniej procedurze międzynarodowej.

Trzeba jednak podkreślić ważną różnicę. W przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. zwykła polska emerytura w powszechnym wieku emerytalnym jest ustalana według nowych zasad. Co do zasady prawo do tej emerytury zależy od osiągnięcia wieku emerytalnego i posiadania choćby krótkiego okresu ubezpieczenia w Polsce, a jej wysokość wynika przede wszystkim ze środków zapisanych na koncie i subkoncie w ZUS oraz z kapitału początkowego. Brytyjskie okresy ubezpieczenia nie zwiększają automatycznie polskiego kapitału emerytalnego.

Okresy pracy w Wielkiej Brytanii mogą być natomiast istotne przy ustalaniu prawa do świadczeń z Wielkiej Brytanii, przy rentach, wcześniejszych lub szczególnych uprawnieniach emerytalnych, a także w sytuacjach, w których przepisy wymagają ustalenia łącznych okresów ubezpieczenia. Każdy przypadek trzeba więc powiązać z konkretnym świadczeniem, o które dana osoba się ubiega.

Brexit a sumowanie okresów ubezpieczenia

Stary artykuł powoływał rozporządzenie nr 1408/71, które obecnie nie jest właściwym punktem odniesienia dla większości spraw. W relacjach między państwami UE stosuje się przede wszystkim rozporządzenia nr 883/2004 i nr 987/2009. Wielka Brytania nie jest już państwem Unii Europejskiej, dlatego po Brexicie znaczenie mają także umowa o wystąpieniu oraz umowa o handlu i współpracy między UE a Wielką Brytanią.

W praktyce oznacza to, że okres pracy albo ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii nie znika. W zależności od dat i przebiegu aktywności zawodowej może zostać uwzględniony przy ocenie uprawnień do świadczeń, a instytucje ubezpieczeniowe powinny wymieniać informacje i potwierdzać okresy. Nie należy jednak zakładać, że okres brytyjski zawsze zostanie potraktowany identycznie jak okres pracy w Polsce albo że automatycznie podwyższy świadczenie z ZUS.

Jeżeli dana osoba pracowała w Polsce i w Wielkiej Brytanii, każde państwo co do zasady ocenia uprawnienia według własnych przepisów. Może to prowadzić do wypłaty odrębnych świadczeń: polskiego za okresy i składki w polskim systemie oraz brytyjskiego za okresy kwalifikujące w Wielkiej Brytanii. Wniosek złożony w państwie zamieszkania może uruchomić procedurę przekazania informacji do drugiego państwa.

Jakie dokumenty z Anglii warto zachować?

Przed powrotem do Polski albo przed składaniem wniosku emerytalnego warto zgromadzić możliwie pełną dokumentację. Przy zatrudnieniu przydatne są zwłaszcza formularze P45 i P60, odcinki wypłat, umowa o pracę, zaświadczenie od pracodawcy oraz dokumenty potwierdzające potrącanie podatku i składek. P45 potwierdza m.in. zakończenie zatrudnienia u danego pracodawcy, a P60 jest rocznym podsumowaniem dochodów i potrąceń.

Przy samozatrudnieniu ważne będą dokumenty podatkowe i ubezpieczeniowe, w tym potwierdzenia rozliczeń z HMRC, dane dotyczące National Insurance, dokumenty Self Assessment, potwierdzenie UTR, zestawienia przychodów, faktury, umowy oraz potwierdzenia wykonywania usług. W branży budowlanej pomocne mogą być także dokumenty związane z Construction Industry Scheme, jeżeli dana osoba rozliczała się w tym systemie.

Jeżeli brakuje części dokumentów, nie należy z góry rezygnować. W wielu sprawach można posługiwać się dokumentami uzupełniającymi, zaświadczeniami, historią ubezpieczenia albo dokumentami pozyskanymi z archiwów i instytucji. Przy problemach z dokumentacją warto sprawdzić, jakie dokumenty zastępcze mogą pomóc przy wyliczeniu emerytury.

Jak złożyć wniosek o emeryturę po pracy w Wielkiej Brytanii?

Jeżeli mieszkasz w Polsce i ubiegasz się o emeryturę z ZUS, we wniosku należy wskazać okresy pracy albo ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii. ZUS może przekazać odpowiednie informacje do instytucji brytyjskiej albo wystąpić o potwierdzenie okresów. Warto dołączyć posiadane dokumenty, ponieważ ułatwiają identyfikację pracodawcy, okresu zatrudnienia lub działalności i numeru ubezpieczenia.

Jeżeli ubiegasz się o brytyjską State Pension, znaczenie ma liczba kwalifikujących lat w brytyjskim National Insurance record. Przepisy brytyjskie przewidują zasadę minimalnej liczby kwalifikujących lat, ale okresy pracy lub składek w państwach EOG, Szwajcarii albo państwach objętych umową mogą mieć znaczenie przy ustalaniu prawa. Kwota brytyjskiej emerytury zależy jednak zasadniczo od brytyjskich kwalifikujących lat, a nie od wysokości polskich składek.

Nie ma potrzeby opłacania w Polsce dodatkowych składek tylko dlatego, że dana osoba pracowała w Wielkiej Brytanii. Warto natomiast sprawdzić historię składek w UK i ewentualne luki w brytyjskim systemie, bo w niektórych sytuacjach brytyjskie przepisy pozwalają rozważyć dobrowolne uzupełnienie brakujących lat.

Najczęstsze problemy praktyczne

Najwięcej sporów powstaje wtedy, gdy pracownik nie ma dokumentów albo dokumenty nie pokazują jasno, czy była to praca najemna, samozatrudnienie, zlecenie, kontrakt usługowy czy inna forma aktywności. Dla pracodawcy w Polsce ma to znaczenie przy stażu pracowniczym, a dla ZUS albo instytucji brytyjskiej – przy ustalaniu okresów ubezpieczenia.

Drugim problemem jest mylenie stażu pracy z prawem do emerytury. Doliczenie okresu pracy za granicą do stażu pracowniczego może zwiększyć np. wymiar urlopu, ale nie musi automatycznie podwyższyć emerytury z ZUS. Odwrotnie, okres ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii może mieć znaczenie dla świadczenia brytyjskiego, nawet jeżeli nie daje prostego przełożenia na polskie uprawnienia pracownicze.

Trzecim problemem są okresy krótkie, przerywane albo nakładające się. Jeżeli część aktywności była wykonywana w Polsce, część w Wielkiej Brytanii, a między nimi występowały przerwy w zatrudnieniu, trzeba dokładnie ustalić chronologię oraz to, w którym państwie dana osoba podlegała ubezpieczeniom.

FAQ

Podsumowanie

Praca w Anglii może być zaliczona w Polsce, ale nie w jednym automatycznym znaczeniu. Przy uprawnieniach pracowniczych liczy się udokumentowany okres zatrudnienia, a od 2026 r. także wybrane okresy działalności gospodarczej, zleceń i pracy zarobkowej za granicą na innej podstawie niż stosunek pracy. Przy emeryturze kluczowe są okresy ubezpieczenia i składki potwierdzone przez właściwą instytucję.

W sprawach emerytalnych po Brexicie nadal możliwe jest uwzględnianie brytyjskich okresów ubezpieczenia, ale trzeba stosować aktualne podstawy prawne: rozporządzenia o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie państw UE/EFTA oraz umowy regulujące relacje UE–Wielka Brytania. Najbezpieczniej jest zgromadzić dokumenty z Wielkiej Brytanii i już we wniosku do ZUS wskazać wszystkie okresy pracy, działalności i ubezpieczenia za granicą.

Źródła

• ZUS – emerytury i renty dla osób pracujących lub zamieszkałych za granicą
• ZUS – nowe regulacje dotyczące stażu pracy i zaświadczeń od 2026 r.
• Ustawa z 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
• Umowa o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej
• Umowa o handlu i współpracy między UE a Wielką Brytanią
• GOV.UK – new State Pension: living and working overseas