Nagroda jubileuszowa dla nauczyciela akademickiego po przejściu na emeryturę

Kiedy nauczyciel akademicki ma prawo do nagrody jubileuszowej?

Aktualnie podstawą prawną nie jest już ustawa z 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, lecz ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Na dzień 4 lipca 2026 r. art. 141 tej ustawy przewiduje prawo do nagrody jubileuszowej dla pracownika uczelni publicznej z tytułu wieloletniej pracy.

Przepis obejmuje pracowników uczelni publicznych, w tym nauczycieli akademickich. W uczelniach niepublicznych prawo do analogicznego świadczenia może wynikać z regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego, statutu, umowy o pracę albo innych aktów wewnętrznych, ale nie działa automatycznie na takich samych zasadach jak w uczelni publicznej.

Wysokość nagrody jubileuszowej w uczelni publicznej wynosi:

• 75% wynagrodzenia miesięcznego za 20 lat pracy,
• 100% wynagrodzenia miesięcznego za 25 lat pracy,
• 150% wynagrodzenia miesięcznego za 30 lat pracy,
• 200% wynagrodzenia miesięcznego za 35 lat pracy,
• 300% wynagrodzenia miesięcznego za 40 lat pracy,
• 400% wynagrodzenia miesięcznego za 45 lat pracy.

W praktyce oznacza to, że nauczyciel akademicki, który osiąga 45-letni staż pracy i w tym dniu pozostaje pracownikiem uczelni publicznej, powinien otrzymać nagrodę jubileuszową w wysokości 400% podstawy obliczonej według zasad ustawowych.

Przejście na emeryturę a ciągłość zatrudnienia na uczelni

Samo nabycie prawa do emerytury albo przejście na emeryturę nie przekreśla prawa do nagrody jubileuszowej. Kluczowe jest to, czy w dniu upływu okresu uprawniającego do nagrody pracownik jest zatrudniony w uczelni publicznej.

Jeżeli nauczyciel akademicki rozwiązuje dotychczasową umowę o pracę i następnego dnia zawiera z tą samą uczelnią nową umowę, wcześniejszy okres zatrudnienia co do zasady jest zakończonym okresem zatrudnienia i podlega zaliczeniu do stażu. Nowy stosunek pracy nie musi być kontynuacją poprzedniego w sensie formalnym, ale w dniu nabycia prawa do nagrody pracownik musi pozostawać w zatrudnieniu.

Dlatego w opisanej sytuacji decydujące będzie to, czy w dniu osiągnięcia 45 lat pracy nauczyciel akademicki będzie pracownikiem uczelni. Jeżeli tak, prawo do nagrody powinno powstać w tej uczelni. Jeżeli natomiast wymagany staż upłynąłby w okresie, w którym osoba nie była już pracownikiem uczelni i nie działałby wyjątek emerytalny, wypłata mogłaby być kwestionowana.

Wyjątek przy rozwiązaniu umowy z powodu emerytury lub renty

Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przewiduje korzystny wyjątek. Jeżeli stosunek pracy zostaje rozwiązany z powodu przejścia na emeryturę albo rentę z tytułu niezdolności do pracy, nagroda jubileuszowa przysługuje także wtedy, gdy do nabycia prawa do nagrody brakuje mniej niż 12 miesięcy. Jeżeli spór dotyczy samego momentu zakończenia zatrudnienia i przejścia na emeryturę, osobno omawiamy odejście nauczyciela akademickiego na emeryturę.

Ten wyjątek ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy pracownik kończy zatrudnienie przed osiągnięciem pełnego okresu uprawniającego do nagrody. Jeżeli do progu 45 lat pracy brakuje mniej niż 12 miesięcy, a umowa jest rozwiązywana z powodu przejścia na emeryturę albo rentę, pracownik może domagać się wypłaty nagrody mimo braku pełnego stażu w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Jeżeli jednak pracownik po przejściu na emeryturę nadal pracuje albo zostaje ponownie zatrudniony i w dniu osiągnięcia 45 lat pracy pozostaje w zatrudnieniu, podstawowe znaczenie ma art. 141 ust. 3 ustawy: prawo do nagrody powstaje w uczelni, w której pracownik jest zatrudniony w dniu upływu wymaganego okresu.

Jakie okresy zalicza się do stażu nagrodowego?

Do okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej zalicza się wszystkie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, które na podstawie odrębnych przepisów podlegają zaliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W praktyce najczęściej będą to okresy potwierdzone świadectwami pracy, zaświadczeniami albo innymi dokumentami kadrowymi.

Jeżeli pracownik pozostaje jednocześnie w więcej niż jednym stosunku pracy, okresy uprawniające do nagrody ustala się odrębnie dla każdego stosunku pracy. Nie oznacza to prostego sumowania równoległych etatów w taki sposób, aby ten sam czas kalendarzowy liczył się podwójnie.

Warto odróżnić sytuację nauczycieli akademickich od zasad dotyczących osób zatrudnionych w szkołach. Inaczej może wyglądać sprawa, gdy świadczenia dochodzi nauczyciel w szkole, a inaczej gdy chodzi o pracownika uczelni publicznej objętego Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce.

Jak oblicza się wysokość nagrody jubileuszowej?

Podstawę do obliczenia nagrody jubileuszowej stanowi wynagrodzenie przysługujące pracownikowi w dniu jej wypłaty. Jeżeli dla pracownika korzystniejsze jest wynagrodzenie przysługujące w dniu nabycia prawa do nagrody, należy przyjąć tę korzystniejszą podstawę.

Ustawa wskazuje również, że przy obliczaniu nagrody uwzględnia się składniki wynagrodzenia i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczania ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Jeżeli pracownik nabył prawo do nagrody, będąc zatrudnionym w innym wymiarze czasu pracy niż w dniu wypłaty, podstawę stanowi wynagrodzenie przysługujące w dniu nabycia prawa do nagrody.

Ma to praktyczne znaczenie np. przy zmianie etatu, ponownym zatrudnieniu na niższy wymiar czasu pracy albo zmianie warunków płacowych między dniem nabycia prawa a dniem wypłaty nagrody.

Co zrobić, gdy uczelnia odmawia wypłaty?

Jeżeli uczelnia odmawia wypłaty nagrody jubileuszowej, warto w pierwszej kolejności złożyć pisemny wniosek o ponowne przeliczenie stażu pracy i wskazać dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia. Dobrze jest zażądać pisemnego uzasadnienia odmowy, zwłaszcza jeżeli spór dotyczy zaliczenia konkretnych okresów albo daty nabycia prawa do nagrody.

Spory o roszczenia ze stosunku pracy pracownika uczelni rozpatrują sądy pracy. Co do zasady roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Z tego powodu nie warto odkładać sprawy, jeżeli nagroda powinna zostać wypłacona, a uczelnia nie podejmuje decyzji albo odmawia jej wypłaty.

FAQ

Podsumowanie

Nauczyciel akademicki zatrudniony w uczelni publicznej może otrzymać nagrodę jubileuszową za 45 lat pracy także po przejściu na emeryturę, jeżeli w dniu upływu wymaganego stażu pozostaje pracownikiem uczelni. Rozwiązanie umowy i zawarcie kolejnej umowy z tą samą uczelnią nie przekreśla automatycznie prawa do nagrody, ponieważ poprzedni okres zatrudnienia jest okresem zakończonym i co do zasady podlega zaliczeniu. Szczególna ochrona działa również wtedy, gdy stosunek pracy rozwiązuje się z powodu emerytury albo renty, a do nabycia prawa do nagrody brakuje mniej niż 12 miesięcy. W razie odmowy wypłaty warto wystąpić do uczelni o pisemne wyliczenie stażu i rozważyć dochodzenie roszczenia przed sądem pracy.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w szczególności art. 141, art. 142, art. 146 i art. 147: tekst jednolity w ELI.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 291 dotyczący przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy: tekst jednolity w ELI.