Legalizacja pobytu i pracy partnera spoza UE w Polsce, wiza, pobyt czasowy, zezwolenie jednolite

Zasady legalnego pobytu w Polsce

Cudzoziemiec jest uprawniony do pobytu na terytorium Polski przez okres wskazany w wizie Schengen, w wizie długoterminowej albo na podstawie zezwolenia na pobyt wydanych przez polskie organy. W przypadku pobytu w ruchu bezwizowym cudzoziemiec jest uprawniony do przebywania w Polsce przez okres 90 dni w okresie 180 dni (albo przez okres wynikający z umowy o zniesieniu wiz zawartej przez UE lub Polskę z państwem jego obywatelstwa).

Jeżeli cudzoziemiec przebywa na podstawie wizy długoterminowej wydanej przez inne państwo członkowskie Schengen, może przebywać w Polsce w okresie ważności tej wizy przez okres nieprzekraczający 90 dni w okresie 180 dni. Podobnie w przypadku zezwoleń pobytowych wydanych przez inne państwo Schengen, pobyt w Polsce jest możliwy w okresie ważności dokumentu, maksymalnie 90 dni w okresie 180 dni.

Dokumenty i warunki, które cudzoziemiec powinien posiadać

W okresie pobytu na terytorium Polski cudzoziemiec jest obowiązany posiadać i okazywać na żądanie:

• dokument podróży oraz dokumenty uprawniające do pobytu na terytorium RP (jeżeli są wymagane), tj. wizę lub dokument pobytowy,

• wystarczające środki finansowe na pokrycie:

  1. kosztów utrzymania podczas pobytu na terytorium RP,

  2. podróży powrotnej do kraju pochodzenia lub zamieszkania,

  3. tranzytu przez terytorium RP do państwa trzeciego, które udzieliło prawa wjazdu,

• dowód dostępu do środków finansowych,

• dokument uprawniający do pracy, prowadzenia działalności gospodarczej lub powierzenia pracy,

• dokument potwierdzający cel i warunki planowanego pobytu na terytorium RP.

Przedłużenie pobytu w ruchu bezwizowym

Jeżeli chcą Państwo przedłużyć pobyt na terytorium RP, co do zasady należy złożyć wniosek do wojewody. Wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca przebywającego w Polsce w ruchu bezwizowym może w uzasadnionych przypadkach przedłużyć okres pobytu o kolejne 90 dni, jeżeli taką możliwość przewiduje umowa o zniesieniu wiz (w przytoczonych zasadach wskazano, że dotyczy to obywateli: Argentyny, Brazylii, Chile, Hondurasu, Kostaryki, Nikaragui i Urugwaju).

Wniosek o przedłużenie pobytu bezwizowego składa się osobiście, nie później niż w ostatnim dniu legalnego pobytu, wraz z uzasadnieniem. Przedłużenie następuje poprzez umieszczenie w dokumencie podróży stempla potwierdzającego przedłużenie o 90 dni.

Jeżeli termin do złożenia wniosku został zachowany i wniosek nie ma braków formalnych (albo braki zostaną uzupełnione w terminie), pobyt uznaje się za legalny do dnia zamieszczenia stempla albo do dnia wydania decyzji odmownej, nie dłużej jednak niż przez 90 dni licząc od dnia następującego po upływie okresu pobytu bezwizowego.

Przedłużenie wizy Schengen i wizy długoterminowej

Przedłużenie albo odmowa przedłużenia wizy Schengen lub wizy długoterminowej (krajowej) następuje w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca. Wniosek o przedłużenie wizy należy złożyć najpóźniej w dniu upływu okresu legalnego pobytu.

Wizy mogą zostać przedłużone w wyjątkowych sytuacjach. Wiza Schengen może zostać przedłużona, jeżeli została wydana na okres pobytu krótszy niż 90 dni oraz cudzoziemiec wykaże, że:

• na skutek siły wyższej lub ze względów humanitarnych nie jest możliwe opuszczenie terytorium państw członkowskich przed upływem terminu ważności wizy lub końcem dozwolonego okresu pobytu, albo

• istnieją ważne powody osobiste uzasadniające przedłużenie.

Wizę długoterminową można przedłużyć, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

1. przemawia za tym ważny interes zawodowy lub osobisty cudzoziemca albo ze względów humanitarnych nie może on opuścić terytorium RP przed upływem terminu ważności wizy,

2. przyczyny wystąpiły niezależnie od woli cudzoziemca i nie były możliwe do przewidzenia w dniu składania wniosku o wydanie wizy,

3. okoliczności nie wskazują, że cel pobytu będzie inny niż deklarowany,

4. nie zachodzą okoliczności, z powodu których odmawia się wydania wizy długoterminowej.

Wizę długoterminową można przedłużyć jednokrotnie, a łączny okres pobytu nie może przekroczyć 1 roku (wliczając okres pobytu na podstawie wizy, która ma być przedłużona).

Jeżeli wniosek o przedłużenie wizy Schengen lub wizy krajowej został złożony w terminie i bez braków formalnych (albo braki uzupełniono w terminie), wojewoda umieszcza w paszporcie stempel potwierdzający złożenie wniosku w terminie, a pobyt jest legalny do czasu, gdy decyzja stanie się ostateczna. Należy jednak pamiętać, że posiadanie stempla oznacza legalny pobyt w Polsce, ale nie uprawnia do podróżowania po innych państwach Schengen, ani do ponownego wjazdu do Polski po wyjeździe.

Zezwolenie na pobyt czasowy

Zezwolenia na pobyt czasowy udziela wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca, w drodze decyzji. Wniosek składa cudzoziemiec osobiście najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu.

Jeżeli termin został zachowany i wniosek jest kompletny (albo braki uzupełniono w terminie), wojewoda umieszcza w paszporcie stempel potwierdzający złożenie wniosku, a pobyt jest legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Tak jak wyżej, stempel nie uprawnia do podróży po Schengen ani do ponownego wjazdu po wyjeździe z Polski.

Zezwolenie na pobyt stały oraz pobyt rezydenta długoterminowego UE

Zezwolenia na pobyt stały udziela lub odmawia wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca. Jeżeli wniosek został złożony w trakcie legalnego pobytu i bez braków formalnych (albo braki uzupełniono w terminie), wojewoda umieszcza w paszporcie stempel, a pobyt jest legalny do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (z analogicznymi ograniczeniami dotyczącymi wyjazdów i podróży po Schengen).

Analogicznie wygląda procedura w przypadku zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE: właściwy jest wojewoda, a złożenie kompletnego wniosku w trakcie legalnego pobytu skutkuje stemplem i legalnością pobytu do czasu decyzji ostatecznej.

Legalna praca cudzoziemca i zezwolenie jednolite

Obywatele państw spoza Unii Europejskiej, EOG lub Szwajcarii mogą pracować w Polsce pod warunkiem, że:

• pracodawca uzyska dla nich odpowiednie zezwolenie na pracę albo

• cudzoziemiec posiada zezwolenie jednolite na pobyt czasowy i pracę.

Zezwolenie jednolite (pobyt czasowy i praca w jednej procedurze) uzyskuje sam cudzoziemiec, a nie pracodawca. Jest to rozwiązanie korzystne, ponieważ legalizacja pobytu i pracy odbywa się w jednym postępowaniu administracyjnym. Wojewoda wydaje cudzoziemcowi kartę pobytu, która w okresie ważności potwierdza tożsamość i uprawnia (wraz z dokumentem podróży) do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy.

Wniosek o zezwolenie jednolite cudzoziemiec powinien złożyć, jeżeli zamierza przebywać w Polsce dłużej niż 3 miesiące, a głównym celem pobytu jest wykonywanie pracy na podstawie umowy o pracę albo umowy cywilnoprawnej. Zezwolenie uprawnia do pracy na warunkach w nim wskazanych, a przy zmianie pracodawcy lub warunków pracy co do zasady trzeba wystąpić o zmianę lub nowe zezwolenie.

W przytoczonej odpowiedzi wskazano także, że obywatel Kolumbii może legalnie pracować tylko posiadając pozwolenie na pracę, a wyjątkiem są sytuacje zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia (np. niektóre kategorie studentów studiów stacjonarnych lub absolwentów polskich uczelni).

Warunki i dokumenty przy zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę

Cudzoziemiec musi mieć potwierdzenie posiadania ubezpieczenia zdrowotnego (NFZ lub prywatna polisa) pokrywającego koszty leczenia w Polsce.

Pracodawca musi spełnić warunki dotyczące m.in. poziomu wynagrodzenia (nie niższego niż wynagrodzenie porównywalnych pracowników oraz nie niższego niż minimalne wynagrodzenie za pracę) oraz innych wymogów związanych z rodzajem pracy.

Wniosek cudzoziemiec składa do wojewody właściwego według miejsca pobytu, co do zasady osobiście, najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu. Przy składaniu pobiera się odciski palców. Wniosek można też wysłać pocztą (wtedy liczy się data nadania), co bywa praktyczne przy kończącym się terminie legalnego pobytu.

Jeżeli cudzoziemiec złoży wniosek w trakcie legalnego pobytu i wniosek jest kompletny, wojewoda zamieszcza w dokumencie podróży stempel potwierdzający złożenie wniosku.

W przytoczonych zasadach wskazano, że decyzja powinna zostać wydana w ciągu 60 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku lub uzupełnienia braków formalnych, natomiast w praktyce postępowania mogą trwać dłużej.

Co powinien zawierać wniosek o zezwolenie jednolite

W przytoczonej odpowiedzi wskazano elementy typowo wymagane w procedurze, m.in.:

• 2 egzemplarze wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy,

• załącznik nr 1 wypełniany przez pracodawcę,

• 4 fotografie,

• kopię paszportu,

• potwierdzenie opłat,

• dokumenty potwierdzające ubezpieczenie,

• oraz inne dokumenty zależnie od sytuacji cudzoziemca i rodzaju pracy.

Konsekwencje decyzji odmownej i obowiązek wyjazdu

Wskazano, że jeśli wojewoda wyda decyzję odmowną, cudzoziemiec może się odwołać w ciągu 14 dni za pośrednictwem wojewody do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Ponadto wskazano, że cudzoziemiec musi opuścić terytorium Polski w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja (np. o odmowie, umorzeniu postępowania lub cofnięciu zezwolenia) stała się ostateczna.

FAQ - najczęściej zadane pytania

1. Jak długo partner spoza UE może przebywać w Polsce bez zezwolenia?
Do 90 dni w ciągu 180 dni w ruchu bezwizowym lub zgodnie z okresem wskazanym w wizie.

2. Czy można przedłużyć pobyt bezwizowy?
Tak, w wyjątkowych przypadkach i tylko dla niektórych państw – decyzję wydaje wojewoda.

3. Co zrobić, aby legalnie zostać w Polsce dłużej?
Należy złożyć wniosek o pobyt czasowy (np. zezwolenie jednolite) najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu.

4. Czy złożenie wniosku legalizuje pobyt?
Tak, jeśli wniosek jest kompletny i złożony w terminie – pobyt jest legalny do czasu decyzji.

5. Czy stempel w paszporcie pozwala podróżować po Schengen?
Nie – potwierdza tylko legalny pobyt w Polsce.

6. Czy partner może pracować bez zezwolenia?
Co do zasady nie – potrzebne jest zezwolenie na pracę lub zezwolenie jednolite.

7. Czym jest zezwolenie jednolite?
To decyzja łącząca pobyt czasowy i pracę w jednej procedurze.

8. Czy przy zmianie pracy trzeba składać nowy wniosek?
Zazwyczaj tak – konieczna jest zmiana lub nowe zezwolenie.

9. Jakie są podstawowe wymagania do uzyskania zezwolenia?
M.in. umowa z pracodawcą, ubezpieczenie zdrowotne i odpowiednie wynagrodzenie.

10. Co w przypadku odmowy zezwolenia?
Można się odwołać w ciągu 14 dni, a po decyzji ostatecznej należy opuścić Polskę w ciągu 30 dni.