Kochanka jako świadek w sprawie rozwodowej

Czy kochanka pozwanego o rozwód musi stawić się na wezwanie sądu?

Tak. Jeżeli sąd doręczył wezwanie w charakterze świadka, należy się stawić w wyznaczonym terminie, chyba że istnieje ważna i odpowiednio udokumentowana przeszkoda. Sam fakt, że przesłuchanie będzie krępujące, dotyczy relacji intymnej albo może mieć wpływ na ocenę winy jednego z małżonków, nie zwalnia świadka z obowiązku udziału w rozprawie.

Prawo odmowy zeznań w postępowaniu cywilnym przysługuje tylko określonym osobom bliskim stron, m.in. małżonkom, wstępnym, zstępnym, rodzeństwu, powinowatym w tej samej linii lub stopniu oraz osobom pozostającym ze stronami w stosunku przysposobienia. Relacja partnerska, romans albo dawna relacja intymna nie mieści się sama przez się w tym katalogu.

W praktyce oznacza to, że osoba pozostająca wcześniej w romansie z mężem lub żoną strony może zostać przesłuchana, jeżeli sąd uzna, że jej zeznania mogą mieć znaczenie dla sprawy. Dotyczy to zwłaszcza spraw, w których jedna ze stron żąda rozwodu z orzeczeniem o winie i powołuje zdradę jako jedną z przyczyn rozkładu pożycia.

Czy można uniknąć zeznawania w sprawie rozwodowej?

Uniknięcie przesłuchania jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach. Jeżeli świadek jest chory i rzeczywiście nie może stawić się w sądzie, powinien niezwłocznie usprawiedliwić nieobecność. W przypadku choroby wymagane jest co do zasady zaświadczenie lekarza sądowego potwierdzające niemożność stawienia się na wezwanie sądu. Zwykłe zwolnienie lekarskie może okazać się niewystarczające.

Świadek może też złożyć do sądu pismo, w którym wskaże istotne przeszkody i poprosi np. o zmianę terminu, przesłuchanie w innym trybie albo ocenę, czy jego osobiste stawiennictwo jest konieczne. Nie jest to jednak decyzja świadka. O tym, czy dowód z zeznań zostanie przeprowadzony i w jakiej formie, rozstrzyga sąd.

Obecnie w postępowaniu cywilnym sąd może postanowić, że świadek złoży zeznania na piśmie. Nie można jednak samodzielnie zastąpić stawiennictwa pisemnym oświadczeniem, jeżeli sąd tego nie zarządził. Jeżeli wezwanie nakazuje osobiste stawiennictwo, trzeba się do niego zastosować albo skutecznie usprawiedliwić nieobecność.

O co sąd i strony mogą pytać kochankę na sprawie rozwodowej?

Przesłuchanie zwykle zaczyna się od pytań dotyczących danych świadka oraz jego stosunku do stron. Następnie sąd, pełnomocnicy i strony mogą pytać o okoliczności mające znaczenie dla sprawy, zwłaszcza o czas trwania relacji, sposób kontaktu, spotkania, treść wiadomości, wiedzę świadka o sytuacji małżeńskiej oraz o to, czy relacja mogła wpłynąć na rozkład pożycia małżeńskiego.

Jeżeli w sprawie zgłoszono dowody zdrady w rozwodzie, świadek może być pytany o SMS-y, komunikatory, zdjęcia, spotkania, noclegi, wyjazdy, prezenty albo inne okoliczności potwierdzające relację. Sąd nie ogranicza się do samego faktu współżycia; bada również, czy zachowanie małżonka miało znaczenie dla zupełnego i trwałego rozkładu pożycia.

Pytania powinny dotyczyć sprawy. Jeżeli pytanie jest niejasne, zbyt szerokie, obraźliwe albo w ocenie świadka narusza jego prawa, warto spokojnie zwrócić się do sądu z prośbą o rozstrzygnięcie, czy trzeba na nie odpowiedzieć. To sąd kieruje przesłuchaniem i może uchylić pytanie, które nie służy wyjaśnieniu sprawy.

SMS-y, wiadomości i inne dowody zdrady

SMS-y o erotycznej treści, wiadomości z komunikatorów, e-maile, zdjęcia czy potwierdzenia spotkań mogą mieć znaczenie dowodowe, ale sąd ocenia je razem z całym materiałem sprawy. Same wiadomości nie zawsze przesądzają o winie, jednak mogą stać się podstawą pytań do świadka i konfrontacji z jego zeznaniami.

Jeżeli treść wiadomości sugeruje relację intymną, świadek powinien liczyć się z pytaniami o ich autorstwo, kontekst, daty, spotkania oraz o to, czy doszło do kontaktów fizycznych. Odpowiedzi powinny być rzeczowe. Jeżeli świadek czegoś nie pamięta, może to powiedzieć, ale nie powinien używać braku pamięci jako sposobu na świadome ukrywanie prawdy.

W sprawach rozwodowych z orzeczeniem o winie sąd nie bada zdrady w oderwaniu od małżeństwa. Istotne jest to, czy zdrada była przyczyną rozkładu pożycia, czy nastąpiła już po faktycznym rozpadzie małżeństwa oraz jakie inne okoliczności doprowadziły do kryzysu. Dlatego pytania mogą dotyczyć także tego, co świadek wiedział o relacjach małżonków.

Czy świadek musi odpowiadać na wszystkie pytania?

Nie zawsze. Prawo odmowy złożenia całych zeznań i prawo odmowy odpowiedzi na konkretne pytanie to dwie różne sytuacje. Kochanka lub kochanek strony zwykle nie może odmówić zeznań w całości, ale może odmówić odpowiedzi na dane pytanie, jeżeli zachodzi ustawowa podstawa.

Świadek może odmówić odpowiedzi m.in. wtedy, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego samego albo jego bliskich na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową. Może to dotyczyć wyjątkowych pytań o szczególnie wrażliwe okoliczności. Nie oznacza to jednak prawa do unikania każdej niewygodnej odpowiedzi.

Jeżeli świadek chce skorzystać z odmowy odpowiedzi, powinien zakomunikować to sądowi i wskazać, że chodzi o przesłankę z art. 261 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd oceni, czy odmowa jest uzasadniona. Warto zachować spokojny, rzeczowy ton i nie wdawać się w spór ze stronami.

Fałszywe zeznania i namawianie świadka do zaprzeczania

Najbardziej ryzykowną radą jest sugestia, aby „do niczego się nie przyznawać”, jeżeli faktycznie do relacji doszło. Świadek przed przesłuchaniem jest pouczany o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Zgodnie z art. 233 Kodeksu karnego odpowiedzialność może dotyczyć zarówno zeznania nieprawdy, jak i zatajenia prawdy.

Jeżeli świadek zostanie skonfrontowany z SMS-ami, historią połączeń, wydrukami wiadomości, zdjęciami lub zeznaniami innych osób, świadome zaprzeczanie faktom może pogorszyć jego sytuację. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest mówienie prawdy, odpowiadanie tylko na zadane pytania i rozróżnianie faktów od przypuszczeń.

Świadek nie musi pomagać żadnej ze stron w prowadzeniu procesu. Jego obowiązkiem jest przekazać sądowi to, co wie z własnych obserwacji. Jeżeli czegoś nie wie, nie widział albo nie pamięta, powinien jasno to powiedzieć.

Depresja, leczenie psychiatryczne i komfort świadka

Przebyte leczenie psychiatryczne nie zwalnia automatycznie z obowiązku zeznawania. Jeżeli jednak aktualny stan zdrowia rzeczywiście uniemożliwia udział w rozprawie, trzeba jak najszybciej skontaktować się z sądem i przedstawić wymagane usprawiedliwienie, najlepiej zaświadczenie lekarza sądowego.

Jeżeli leczenie nie ma związku ze sprawą rozwodową, świadek może reagować na pytania naruszające prywatność i prosić sąd o ocenę, czy odpowiedź jest konieczna. Trzeba jednak pamiętać, że w wyjątkowych sytuacjach stan zdrowia psychicznego może być poruszany, jeżeli ma znaczenie dla wiarygodności zeznań albo dla oceny konkretnych okoliczności.

Sprawy rozwodowe odbywają się co do zasady przy drzwiach zamkniętych. Oznacza to, że osoby postronne nie mogą swobodnie przysłuchiwać się rozprawie. Dla świadka nie usuwa to stresu, ale ogranicza publiczny charakter przesłuchania.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 214¹, art. 261, art. 266, art. 271, art. 271¹, art. 274 i art. 427 - tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468.
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 56 i art. 57 - tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, w szczególności art. 233 - tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 383.
• Stan prawny uwzględniony w artykule: 25 maja 2026 r.