Złożenie pozwu o zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego rodzica względem pełnoletniego dziecka
Istotnym z punktu widzenia Pana interesu jest przepis art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.
Sąd Najwyższy w tezie IV uchwały z dnia 16 grudnia 1987 r. w sprawach alimentacyjnych, przyjął, że „przez usprawiedliwione potrzeby uprawnionego rozumieć należy potrzeby, których zaspokojenie zapewni mu – odpowiedni do jego wieku i uzdolnień - prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy. Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego określają zarobki i dochody, jakie uzyskiwałby przy pełnym wykorzystaniu swych sił fizycznych i zdolności umysłowych, nie zaś rzeczywiste zarobki i dochody. Dzieci mają prawo do równej z rodzicami stopy życiowej, niezależnie od tego, czy żyją z nimi wspólnie, czy też oddzielnie”.
Zwrócić uwagę należy a § 3 ww. przepisu, który stanowi, iż rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się. Ostatnia część tego paragrafu jest podstawą złożenia pozwu o zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego Pana wobec swojego dziecka. Ustawodawca bowiem dał wyraz powszechnemu stanowisku orzecznictwa i doktryny, które wskazuje, iż pełnoletnie dziecko w pierwszej kolejności powinno samo postarać się o uzyskanie przychodu, a dopiero później móc żądać środków od osób zobowiązanych.
Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
Kiedy ustaje obowiązek alimentacyjny względem dziecka?
Wskazać oczywiście należy na głos doktryny, zgodnie z którym „z definicji obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dziecka (utrzymanie i wychowanie) wynika, że obowiązek ten ustaje dopiero wówczas, gdy dziecko osiągnie samodzielność życiową, co z reguły łączy się z możliwością podjęcia pracy zarobkowej. Możliwość podjęcia pracy zarobkowej nie może być jednak rozważana w oderwaniu od osobistej i życiowej sytuacji uprawnionego. Jeżeli mianowicie kontynuuje on naukę, uczy się zawodu, uczęszcza na kurs doskonalenia zawodowego, to za usprawiedliwione uznać należy dalsze alimentowanie go” [M. Sychowicz i in. (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 200].
Wskazać należy jednak, iż każda sprawa jest rozpatrywana w sposób odrębny, bowiem każda ma inny stan faktyczny, który w konkretnych okolicznościach będzie przemawiał właśnie za uchyleniem obowiązku alimentacyjnego.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 listopada 1997 r., sygn. akt III CKN 257/97: „Przy orzekaniu o obowiązku alimentacyjnym rodziców wobec dzieci, które osiągnęły pełnoletność, brać należy także pod uwagę, czy wykazują one chęć dalszej nauki oraz czy ich osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie przez nie nauki”.
Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›
Założenie własnej rodziny przez pełnoletnie dziecko a obowiązek alimentacyjny rodzica
Nikt nie da Panu 100% pewności, czy składając pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, sąd uzna Pana argumenty za prawidłowe. Nie ulega jednak wątpliwości, iż w chwili obecnej córka, co prawda nieformalnie, ale założyła rodzinę i to ojciec jej dziecka powinien w pierwszej kolejności utrzymywać dziecko i matkę podczas ciąży.
Nie może być bowiem tak, iż córka nie podejmuje żadnych prób samodzielnego utrzymania, a wręcz przeciwnie robi wszystko, by jak najdłużej być na utrzymaniu rodziców.
Z treści Pana pytania nie wynika, czy alimenty zostały zasądzone, czy tez są one opłacane dobrowolnie. Jeżeli bowiem płaci Pan dobrowolnie, to w każdym czasie może Pan zaprzestać ich zapłaty. Jeżeli natomiast alimenty płatne są na podstawie np. orzeczenia sądu, ugody zawartej przed sądem, to jest Pan zobowiązany do ich zapłaty tak długo, dopóki sąd na Pana wniosek nie uchyli obowiązku alimentacyjnego. Pragnę nadto zauważyć, iż alimenty jako świadczenie okresowe przedawniają się z upływem 3 lat. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›
Przykłady
Anna, 20-letnia studentka, zaszła w ciążę i urodziła dziecko. Mimo tego nadal mieszkała z rodzicami i kontynuowała naukę. Ojciec dziecka nie wspierał jej finansowo, więc sąd uznał, że wciąż ma prawo do alimentów od swojego ojca, ponieważ nie osiągnęła samodzielności życiowej.
Karolina, 22-letnia córka pana Marka, po urodzeniu dziecka przeprowadziła się do partnera, z którym wspólnie wynajęli mieszkanie i utrzymywali się z jego pensji oraz świadczeń rodzinnych. Sąd, po rozpatrzeniu pozwu pana Marka, uznał, że Karolina osiągnęła niezależność finansową i uchylił obowiązek alimentacyjny ojca.
Natalia, mając 19 lat, porzuciła naukę i zaszła w ciążę. Nie podjęła pracy ani żadnych działań w kierunku usamodzielnienia się. Sąd, mimo że została matką, nie uznał jej za osobę samodzielną i zobowiązał ojca do dalszego płacenia alimentów.
Podsumowanie
Urodzenie dziecka przez pełnoletnią córkę nie oznacza automatycznego wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego wobec niej. Kluczowe znaczenie ma ocena jej samodzielności życiowej – czyli zdolności do utrzymania siebie i dziecka bez pomocy rodziców. Jeśli córka nie podejmuje starań w tym kierunku, rodzic nadal może być zobowiązany do świadczeń. Jednak w sytuacji, gdy założyła własne gospodarstwo domowe i ma wsparcie ojca dziecka lub inne źródła dochodu, sąd może uznać, że alimenty nie są już zasadne. Każdy przypadek jest indywidualnie oceniany i wymaga złożenia pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz indywidualnej porady prawnej w sprawie alimentów lub innej kwestii rodzinnej? Skorzystaj z naszej pomocy online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Opisz swoją sytuację, a doświadczony prawnik przeanalizuje sprawę i przygotuje dla Ciebie konkretną odpowiedź wraz z praktycznymi wskazówkami.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
Alimenty z funduszu alimentacyjnego – przekroczenie kryterium dochodowego
