Termin na sprzeciw od kary porządkowej

Kara porządkowa i prawo do sprzeciwu

Kary porządkowe w stosunku pracy reguluje art. 108 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Zgodnie z art. 108 § 1 Kodeksu pracy pracodawca może zastosować karę upomnienia albo karę nagany za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności.

Art. 108 § 2 Kodeksu pracy przewiduje także karę pieniężną, ale tylko w określonych przypadkach: za nieprzestrzeganie przepisów BHP lub przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu oraz spożywanie alkoholu lub zażywanie takiego środka w czasie pracy.

Jeżeli kara została zastosowana z naruszeniem przepisów prawa, pracownik może wnieść sprzeciw. Wynika to wprost z art. 112 § 1 Kodeksu pracy. Sprzeciw składa się do pracodawcy, ponieważ jest to najpierw procedura wewnątrzzakładowa, a dopiero po odrzuceniu sprzeciwu możliwe jest skierowanie sprawy do sądu pracy.

W praktyce znaczenie ma nie tylko sam wpis kary do akt osobowych, lecz także jej skutki w zakładzie pracy, np. wpływ na premię regulaminową lub ocenę pracownika. Szerzej omawiamy to w materiale: konsekwencje nagany.

Jak liczyć 7-dniowy termin na wniesienie sprzeciwu?

Termin na sprzeciw wynosi 7 dni od dnia zawiadomienia pracownika o ukaraniu. Tak stanowi art. 112 § 1 Kodeksu pracy. Zawiadomienie powinno być dokonane na piśmie i powinno wskazywać rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, datę dopuszczenia się naruszenia oraz informację o prawie zgłoszenia sprzeciwu i terminie jego wniesienia. Obowiązek ten wynika z art. 110 Kodeksu pracy.

Kodeks pracy nie zawiera ogólnych zasad liczenia terminów. Dlatego na podstawie art. 300 Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są sprzeczne z zasadami prawa pracy. Zgodnie z art. 111 § 2 Kodeksu cywilnego, jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. W tej sprawie takim zdarzeniem jest doręczenie zawiadomienia o ukaraniu.

Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy, art. 115 Kodeksu cywilnego przesuwa koniec terminu na następny dzień, który nie jest sobotą ani dniem ustawowo wolnym od pracy.

Warto odróżnić termin na sprzeciw od terminów, w których pracodawca w ogóle może zastosować karę. Te ostatnie wynikają z art. 109 § 1 Kodeksu pracy: kara nie może być zastosowana po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego ani po upływie 3 miesięcy od dopuszczenia się naruszenia. Więcej na ten temat omawia artykuł: terminy nakładania kary.

Czy decyduje data wysłania pocztą, czy data doręczenia pracodawcy?

Najbezpieczniej jest złożyć sprzeciw tak, aby pracodawca otrzymał go przed upływem 7-dniowego terminu, np. osobiście za potwierdzeniem wpływu, przez służbowy system obiegu dokumentów albo pocztą z odpowiednim wyprzedzeniem.

Trzeba jednak uwzględnić ważne stanowisko Sądu Najwyższego. W wyroku z 17 listopada 2004 r., II PK 64/04, Sąd Najwyższy przyjął, że termin z art. 112 § 1 Kodeksu pracy jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pracownik nadał sprzeciw w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Oznacza to, że przy nadaniu listu poleconego w takiej placówce przed końcem terminu pracownik może powoływać się na zachowanie terminu, nawet gdy pismo dotrze do pracodawcy później.

Nie należy jednak automatycznie przenosić tej zasady na każdy sposób wysyłki. Przy przesyłce kurierskiej, prywatnym punkcie nadawczym, wiadomości e-mail, komunikatorze albo zwykłym pozostawieniu pisma osobie nieuprawnionej mogą powstać spory dowodowe. Dla oświadczeń składanych innej osobie art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje zasadę, że oświadczenie jest złożone z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią. Przepis ten może mieć znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy pracownik nie korzysta z nadania pocztowego objętego wskazaną linią orzeczniczą.

Co powinien zawierać sprzeciw od kary porządkowej?

Kodeks pracy nie narzuca szczegółowego formularza sprzeciwu, ale dla celów dowodowych sprzeciw powinien mieć formę pisemną. W piśmie warto wskazać:

• dane pracownika i pracodawcy,
• datę otrzymania zawiadomienia o ukaraniu,
• rodzaj kary, której dotyczy sprzeciw, np. nagana, upomnienie albo kara pieniężna,
• żądanie uchylenia kary porządkowej,
• uzasadnienie, np. brak naruszenia obowiązków, nieprawidłowe wysłuchanie pracownika, przekroczenie terminów z art. 109 § 1 Kodeksu pracy albo brak pouczenia wymaganego przez art. 110 Kodeksu pracy,
• podpis pracownika oraz załączniki, jeżeli są potrzebne.

Pracownik może podnieść zarówno zarzuty merytoryczne, jak i formalne. Przykładowo naruszeniem przepisów będzie zastosowanie kary bez uprzedniego wysłuchania pracownika, czego wymaga art. 109 § 2 Kodeksu pracy. Jeżeli z powodu nieobecności w zakładzie pracy pracownik nie może być wysłuchany, art. 109 § 3 Kodeksu pracy przewiduje, że bieg 2-tygodniowego terminu na zastosowanie kary nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia stawienia się pracownika do pracy.

Co robi pracodawca po otrzymaniu sprzeciwu?

Po wniesieniu sprzeciwu pracodawca może go uwzględnić albo odrzucić. Zgodnie z art. 112 § 1 Kodeksu pracy odrzucenie sprzeciwu następuje po rozpatrzeniu stanowiska reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej. Jeżeli pracownika nie reprezentuje zakładowa organizacja związkowa, ten element procedury nie wystąpi.

Pracodawca ma 14 dni na odrzucenie sprzeciwu. Art. 112 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że nieodrzucenie sprzeciwu w tym terminie jest równoznaczne z jego uwzględnieniem. W praktyce oznacza to, że brak skutecznego odrzucenia sprzeciwu w terminie działa na korzyść pracownika.

Jeżeli sprzeciw zostanie odrzucony, pracownik może w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o odrzuceniu wystąpić do sądu pracy o uchylenie zastosowanej kary. Taką możliwość przewiduje art. 112 § 2 Kodeksu pracy.

Skutki uwzględnienia sprzeciwu albo uchylenia kary przez sąd

Jeżeli sprzeciw zostanie uwzględniony albo sąd pracy uchyli karę, karę uważa się za niebyłą, a odpis zawiadomienia o ukaraniu usuwa się z akt osobowych pracownika. Wynika to z art. 113 § 1 i § 2 Kodeksu pracy.

Nawet bez sprzeciwu kara porządkowa nie pozostaje w aktach bezterminowo. Zgodnie z art. 113 § 1 Kodeksu pracy karę uważa się za niebyłą, a odpis zawiadomienia usuwa z akt osobowych po roku nienagannej pracy. Pracodawca może także uznać karę za niebyłą wcześniej z własnej inicjatywy albo na wniosek reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej.

FAQ

Podsumowanie

Termin na wniesienie sprzeciwu od kary porządkowej wynosi 7 dni od zawiadomienia o ukaraniu. Dnia doręczenia zawiadomienia nie wlicza się do terminu, a jeżeli koniec terminu wypada w sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy, termin ulega przesunięciu na następny odpowiedni dzień. W przypadku wysyłki pocztą istotny jest wyrok Sądu Najwyższego z 17 listopada 2004 r., II PK 64/04, zgodnie z którym termin może być zachowany przez nadanie sprzeciwu przed jego upływem w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego.

Jeżeli sprawa dotyczy nie tylko samego sprzeciwu, ale także ryzyka rozwiązania umowy, warto odrębnie ocenić, jak w danym stanie faktycznym wygląda relacja: kara porządkowa a zwolnienie.

Źródła

• Art. 108, art. 109, art. 110, art. 112 i art. 113 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
• Art. 61 § 1, art. 111 § 2 i art. 115 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 17 listopada 2004 r., II PK 64/04.