Urlop bezpłatny nauczyciela a funkcja zastępcy burmistrza

Czy zastępca burmistrza ma automatyczne prawo do urlopu bezpłatnego?

W opisanej sytuacji kluczowe jest ustalenie, na jakiej podstawie nauczyciel pełni funkcję w samorządzie. Art. 17 ust. 2 Karty Nauczyciela przewiduje szczególny urlop bezpłatny m.in. dla nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych, z którymi został nawiązany stosunek pracy na podstawie wyboru na okres pełnienia funkcji z wyboru. Taki urlop przysługuje na czas pełnienia tej funkcji.

Funkcja zastępcy burmistrza nie jest jednak funkcją z wyboru. Zastępcę burmistrza powołuje i odwołuje burmistrz w drodze zarządzenia, a ustawa o pracownikach samorządowych wskazuje, że zastępca wójta, burmistrza lub prezydenta miasta jest zatrudniany na podstawie powołania. Oznacza to, że do zastępcy burmistrza nie stosuje się automatycznie urlopu bezpłatnego z art. 17 ust. 2 Karty Nauczyciela.

Nie oznacza to jednak, że nauczyciel w ogóle nie może otrzymać urlopu. W praktyce podstawą może być art. 68 Karty Nauczyciela oraz § 12 rozporządzenia MEN z 19 grudnia 2000 r., czyli urlop bezpłatny z innych ważnych przyczyn.

Urlop bezpłatny nauczyciela z innych ważnych przyczyn

Zgodnie z art. 68 ust. 1 Karty Nauczyciela nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć może otrzymać urlop bezpłatny m.in. z innych ważnych przyczyn. Szczegółową zasadę zawiera § 12 rozporządzenia MEN: urlop taki udzielany jest przez dyrektora szkoły na umotywowany wniosek nauczyciela, na czas określony, pod warunkiem że nie spowoduje to zakłócenia toku pracy szkoły.

Wniosek o urlop powinien więc jasno wskazywać okres, na jaki nauczyciel chce zostać zwolniony z obowiązku świadczenia pracy w szkole. Sam zapis „na czas pełnienia funkcji zastępcy burmistrza” może być praktyczny, ale bezpieczniej jest powiązać go z konkretną datą, kadencją albo zdarzeniem kończącym urlop, np. odwołaniem z funkcji. Urlop bezpłatny nie powinien być udzielany jako urlop bezterminowy i nieograniczony.

Jeżeli poprzedni urlop był udzielony na czas jednej kadencji albo na czas dotychczasowego powołania, po zakończeniu tego okresu nauczyciel powinien złożyć nowy wniosek. Dyrektor ma obowiązek ocenić go na nowo, biorąc pod uwagę interes szkoły, organizację pracy, możliwość zastępstwa i skutki dla uczniów.

Czy dyrektor szkoły musi udzielić kolejnego urlopu?

Nie. W przypadku urlopu bezpłatnego z innych ważnych przyczyn decyzja nie działa automatycznie. Dyrektor może odmówić kolejnego urlopu, jeżeli uzna, że dalsza nieobecność nauczyciela zakłóci tok pracy szkoły albo że szkoła nie jest w stanie zapewnić prawidłowej organizacji zajęć.

Odmowa powinna być jednak poprzedzona analizą konkretnego stanu faktycznego. Znaczenie mogą mieć zwłaszcza: długość wcześniejszej nieobecności, możliwość zatrudnienia zastępcy, arkusz organizacyjny, kwalifikacje nauczyciela, potrzeby uczniów oraz to, czy nauczyciel wskazał precyzyjny okres dalszego urlopu.

Jeżeli dyrektor nie chce udzielić kolejnego urlopu, powinien poinformować nauczyciela o konieczności powrotu do pracy po zakończeniu dotychczasowego urlopu. Dla bezpieczeństwa organizacyjnego warto zrobić to pisemnie i wskazać konkretną datę stawienia się do pracy.

Czy można zwolnić nauczyciela mianowanego za to, że chce dalej pełnić funkcję?

Co do zasady nie można rozwiązać stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania tylko dlatego, że prosi o kolejny urlop bezpłatny albo chce nadal pełnić funkcję zastępcy burmistrza. Stosunek pracy nauczyciela mianowanego jest szczególnie chroniony, a jego rozwiązanie wymaga podstawy przewidzianej w Karcie Nauczyciela.

Najczęściej w praktyce analizuje się art. 20 Karty Nauczyciela, dotyczący likwidacji szkoły, częściowej likwidacji szkoły albo zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów lub zmian planu nauczania, oraz art. 23 Karty Nauczyciela, który wskazuje szczególne przypadki rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania.

Jeżeli nie zachodzą przesłanki z art. 20, art. 23 ani inna szczególna podstawa, samo nieudzielenie kolejnego urlopu bezpłatnego nie daje dyrektorowi prawa do zwykłego wypowiedzenia stosunku pracy. Inaczej należy oceniać sytuację, w której nauczyciel mimo zakończenia urlopu i braku zgody na kolejny urlop nie stawia się do pracy. Wtedy problem dotyczy już nie samego urlopu, lecz ewentualnej nieusprawiedliwionej nieobecności i odpowiedzialności pracowniczej lub dyscyplinarnej.

Czy obowiązuje trzymiesięczne wypowiedzenie od czerwca do sierpnia?

Trzymiesięczne wypowiedzenie kończące się z końcem roku szkolnego ma znaczenie przede wszystkim w przypadkach przewidzianych w Karcie Nauczyciela, zwłaszcza przy rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych z art. 20. Nie jest to jednak uniwersalna procedura, którą można zastosować do każdego nauczyciela mianowanego tylko dlatego, że szkoła nie chce udzielić kolejnego urlopu bezpłatnego.

Jeżeli nie ma likwidacji szkoły, częściowej likwidacji szkoły, zmian organizacyjnych ani innej podstawy wskazanej w Karcie Nauczyciela, dyrektor nie powinien konstruować wypowiedzenia wyłącznie na podstawie tego, że nauczyciel chce kontynuować funkcję zastępcy burmistrza. Prawidłową drogą jest rozpatrzenie wniosku o urlop, ewentualna odmowa i wezwanie nauczyciela do powrotu do pracy po zakończeniu urlopu.

Jak powinien wyglądać bezpieczny tryb postępowania?

Najpierw należy ustalić, do kiedy został udzielony poprzedni urlop. Jeżeli zgoda obejmowała wyłącznie dotychczasową kadencję albo dotychczasowe powołanie, po zakończeniu tego okresu nauczyciel powinien wrócić do szkoły albo złożyć nowy, umotywowany wniosek o urlop.

W nowym wniosku powinny znaleźć się: konkretna przyczyna urlopu, proponowany okres urlopu, wskazanie funkcji pełnionej poza szkołą oraz uzasadnienie, dlaczego dalsza nieobecność ma być traktowana jako ważna przyczyna. Dyrektor powinien następnie ocenić, czy dalszy urlop nie zakłóci toku pracy szkoły.

Jeżeli dyrektor odmawia urlopu, powinien zachować jasną dokumentację: wniosek nauczyciela, stanowisko szkoły, informację o wpływie urlopu na organizację pracy oraz pismo wskazujące datę powrotu do pracy. W sprawach dotyczących innych rodzajów nieobecności nauczycieli przydatna może być również analiza, jak działa urlop wychowawczy i ochrona stosunku pracy nauczyciela w okresach szczególnych.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 515 – art. 17, art. 20, art. 23, art. 26 i art. 68.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów – § 12.
• Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 – art. 26a.
• Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1135 – art. 4 ust. 1 pkt 2.