Wysokość odprawy dla nauczyciela dyplomowanego

Kiedy rozwiązanie stosunku pracy nauczyciela daje prawo do odprawy?

Podstawową regulacją jest art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Przepis ten pozwala dyrektorowi szkoły rozwiązać stosunek pracy z nauczycielem albo, na wniosek nauczyciela, przenieść go w stan nieczynny, jeżeli nastąpiły zmiany organizacyjne powodujące zmniejszenie liczby oddziałów w szkole, zmiany planu nauczania albo inne zmiany organizacyjne uniemożliwiające dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć.

Wysokość odprawy zależy od podstawy zatrudnienia. Z art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela wynika, że nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Jeżeli natomiast nauczyciel jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela odsyła do świadczeń określonych w przepisach o rozwiązywaniu stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Dlatego w opisanej sytuacji najpierw trzeba sprawdzić akt zatrudnienia. Określenia „nauczyciel dyplomowany” oraz „zatrudniony na czas nieokreślony” nie są tym samym co „zatrudniony na podstawie mianowania”. Stopień awansu zawodowego wpływa na zaszeregowanie płacowe, ale nie zastępuje podstawy nawiązania stosunku pracy.

Ograniczenie zatrudnienia do 13/18 etatu a podstawa odprawy

Art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela pozwala, za zgodą nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania, ograniczyć zatrudnienie do wymiaru nie niższego niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć i proporcjonalnie zmniejszyć wynagrodzenie, jeżeli z przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć.

Jeżeli po takim wcześniejszym ograniczeniu zatrudnienia dochodzi do rozwiązania stosunku pracy z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, zastosowanie ma art. 22 ust. 2a Karty Nauczyciela. Przepis ten nakazuje ustalić wynagrodzenie zasadnicze będące podstawą odprawy z uwzględnieniem wymiaru zajęć obowiązkowych nauczyciela z miesiąca bezpośrednio poprzedzającego zastosowanie ograniczenia zatrudnienia.

W praktyce oznacza to, że jeżeli nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania pracował w pełnym wymiarze 18/18, następnie za jego zgodą ograniczono zatrudnienie do 13/18, a w kolejnym roku szkolnym rozwiązano z nim stosunek pracy z powodu braku godzin, odprawa z art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela powinna być liczona od wynagrodzenia zasadniczego odpowiadającego wymiarowi sprzed ograniczenia, czyli od pełnego etatu, a nie od 13/18.

Czy odprawa obejmuje dodatki i inne składniki wynagrodzenia?

Art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela mówi o sześciomiesięcznym wynagrodzeniu zasadniczym. Oznacza to, że przy odprawie dla nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania punktem odniesienia jest wynagrodzenie zasadnicze, a nie całe wynagrodzenie wraz z dodatkiem za wysługę lat, dodatkiem motywacyjnym, funkcyjnym, za warunki pracy czy godzinami ponadwymiarowymi.

Wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela jest elementem wynagrodzenia wskazanym w art. 30 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela. Minimalne stawki tego wynagrodzenia określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy, wydane na podstawie art. 30 ust. 5 Karty Nauczyciela. W konkretnej szkole faktyczna stawka może wynikać także z regulacji płacowych obowiązujących u danego organu prowadzącego, o ile nie jest niższa od stawek minimalnych.

Odprawa przy umowie o pracę na czas nieokreślony

Jeżeli nauczyciel dyplomowany jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, a nie na podstawie mianowania, sześciomiesięczna odprawa z art. 20 ust. 2 zdanie pierwsze Karty Nauczyciela nie przysługuje. W takim przypadku, zgodnie z art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela, stosuje się świadczenia określone w ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Art. 8 ust. 1 tej ustawy przewiduje odprawę w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata, dwumiesięcznego wynagrodzenia przy zatrudnieniu od 2 do 8 lat oraz trzymiesięcznego wynagrodzenia przy zatrudnieniu ponad 8 lat. Art. 8 ust. 4 tej samej ustawy ogranicza wysokość odprawy do kwoty nieprzekraczającej 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Przy ponad 20-letnim zatrudnieniu u tego samego pracodawcy nauczyciel zatrudniony na podstawie umowy o pracę może więc co do zasady liczyć na odprawę trzymiesięczną, a nie sześciomiesięczną. Inaczej będzie tylko wtedy, gdy z dokumentów wynika, że stosunek pracy został nawiązany na podstawie mianowania.

Stan nieczynny i termin na reakcję

Art. 20 ust. 5c Karty Nauczyciela przyznaje nauczycielowi prawo złożenia pisemnego wniosku o przeniesienie w stan nieczynny w terminie 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia stosunku pracy. Złożenie takiego wniosku powoduje, że wypowiedzenie staje się bezskuteczne, a dalsze skutki wynikają z art. 20 ust. 5c i ust. 6 Karty Nauczyciela.

Zgodnie z art. 20 ust. 6 Karty Nauczyciela stosunek pracy nauczyciela przeniesionego w stan nieczynny wygasa z upływem sześciomiesięcznego okresu pozostawania w stanie nieczynnym, chyba że wcześniej zaistnieją warunki do podjęcia pracy. Wybór między przyjęciem wypowiedzenia a stanem nieczynnym wpływa na termin zakończenia zatrudnienia, dlatego powinien być oceniany na podstawie konkretnej sytuacji nauczyciela.

Jeżeli nauczyciel chce kwestionować wypowiedzenie, art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela odsyła w sprawach nieuregulowanych do Kodeksu pracy, a art. 264 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy przewiduje 21 dni na wniesienie odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę do sądu pracy. W praktyce termin ten należy zachować także przy sporach nauczycielskich dotyczących wypowiedzenia stosunku pracy.

Co wynika z opisanej sytuacji?

Jeżeli nauczyciel był zatrudniony na podstawie mianowania, przez wiele lat pracował w pełnym wymiarze, następnie za jego zgodą ograniczono zatrudnienie do 13/18 na podstawie art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela, a w kolejnym roku szkolnym rozwiązano z nim stosunek pracy z powodu braku możliwości dalszego zatrudnienia, to zgodnie z art. 20 ust. 2 oraz art. 22 ust. 2a Karty Nauczyciela odprawa powinna odpowiadać sześciomiesięcznemu wynagrodzeniu zasadniczemu ustalonemu z uwzględnieniem wymiaru zajęć sprzed ograniczenia.

Jeżeli natomiast nauczyciel był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, zastosowanie znajdzie art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela w związku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. Wtedy przy ponad 8-letnim stażu u danego pracodawcy odprawa wyniesie co do zasady trzymiesięczne wynagrodzenie, z limitem określonym w art. 8 ust. 4 tej ustawy.

FAQ

Czy nauczyciel dyplomowany zawsze dostaje sześciomiesięczną odprawę?

Nie. Sześciomiesięczna odprawa z art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela przysługuje nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania, jeżeli stosunek pracy jest rozwiązywany z przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Przy umowie o pracę stosuje się odprawę określoną w art. 8 ustawy z dnia 13 marca 2003 r.

Czy ograniczenie etatu do 13/18 obniża odprawę nauczyciela mianowanego?

Nie powinno obniżyć odprawy, jeżeli ograniczenie nastąpiło w trybie art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela, a późniejsze rozwiązanie stosunku pracy następuje z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Art. 22 ust. 2a Karty Nauczyciela nakazuje wtedy uwzględnić wymiar zajęć z miesiąca bezpośrednio poprzedzającego ograniczenie.

Od jakiego wynagrodzenia liczy się sześciomiesięczną odprawę?

Art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela wskazuje na wynagrodzenie zasadnicze. Nie jest to pełne miesięczne wynagrodzenie ze wszystkimi dodatkami. Przy wcześniejszym ograniczeniu zatrudnienia zastosowanie może mieć art. 22 ust. 2a Karty Nauczyciela, który chroni podstawę odprawy przez odniesienie jej do wymiaru sprzed ograniczenia.

Czy można odwołać się od wypowiedzenia wręczonego nauczycielowi?

Tak. W sprawach nieuregulowanych w Karcie Nauczyciela stosuje się Kodeks pracy na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela. Termin na odwołanie od wypowiedzenia wynosi 21 dni zgodnie z art. 264 § 1 Kodeksu pracy.

Czy warto wybrać stan nieczynny zamiast przyjęcia wypowiedzenia?

To zależy od sytuacji. Art. 20 ust. 5c Karty Nauczyciela pozwala złożyć wniosek o stan nieczynny w terminie 30 dni od doręczenia wypowiedzenia. Art. 20 ust. 6 Karty Nauczyciela przewiduje wygaśnięcie stosunku pracy po sześciu miesiącach, jeżeli nie powstaną warunki do ponownego podjęcia pracy. Przed decyzją trzeba porównać skutki finansowe, szanse na powrót do pracy i ewentualne roszczenia wobec szkoły.

Źródła

• art. 20 ust. 1 pkt 2, art. 20 ust. 2, art. 20 ust. 5c, art. 20 ust. 6, art. 22 ust. 2, art. 22 ust. 2a, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 30 ust. 5 oraz art. 91c ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela;
• art. 8 ust. 1 i art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników;
• art. 264 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy;
• rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy.