Uzupełniające przesłuchanie świadka w sprawie rozwodowej

Czy świadek może wysłać do sądu pisemne oświadczenie?

W typowej sytuacji świadek nie składa w sprawie własnych pism procesowych. Pisma procesowe obejmują przede wszystkim wnioski i oświadczenia stron składane poza rozprawą. Świadek ma natomiast obowiązek stawić się na wezwanie sądu i złożyć zeznania w przewidzianej przez sąd formie.

Nie oznacza to, że treści, o których świadek nie zdążył powiedzieć, są już bezpowrotnie utracone. Właściwą drogą jest złożenie przez stronę postępowania, czyli w opisanej sytuacji przez siostrę albo jej pełnomocnika, wniosku o ponowne wezwanie świadka i przeprowadzenie dowodu z uzupełniającego przesłuchania.

Od 2019 r. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje również możliwość składania zeznań przez świadka na piśmie, ale tylko wtedy, gdy sąd tak postanowi. Samodzielnie wysłane oświadczenie świadka nie jest więc tym samym co formalne zeznanie pisemne z art. 271¹ K.p.c. i nie powinno być traktowane jako bezpieczny zamiennik przesłuchania.

Jak złożyć wniosek o uzupełniające przesłuchanie świadka?

Wniosek powinien zostać złożony przez stronę, która chce skorzystać z tego dowodu. Jeżeli siostra ma pełnomocnika, najbezpieczniej, aby pismo przygotował adwokat lub radca prawny prowadzący sprawę. W piśmie warto wskazać:

• imię i nazwisko świadka oraz, jeżeli jest potrzebny, aktualny adres do doręczeń,
• że chodzi o ponowne wezwanie świadka na rozprawę albo o zobowiązanie go do złożenia zeznań na piśmie,
• konkretne fakty, które mają zostać wykazane,
• dlaczego fakty te są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy,
• dlaczego nie zostały dostatecznie wyjaśnione podczas poprzedniego przesłuchania.

Najważniejsza jest teza dowodowa. Nie wystarczy napisać, że świadek ma jeszcze coś ważnego do powiedzenia. Trzeba wskazać, czego dokładnie mają dotyczyć uzupełniające zeznania: zachowania małżonków, daty wyprowadzki, sytuacji dziecka, przebiegu konfliktu, zdrady, przemocy, nadużywania alkoholu, opieki nad dzieckiem albo innych okoliczności istotnych dla rozwodu.

Jeżeli sprawa dotyczy winy w rozkładzie pożycia, teza dowodowa powinna łączyć zeznania świadka z konkretnymi faktami, a nie z ogólną oceną moralną małżonka. Przydatne może być też uporządkowanie innych dowodów, takich jak wiadomości, zdjęcia, dokumenty albo dowody zdrady w rozwodzie.

Kiedy sąd może odmówić ponownego przesłuchania świadka?

Sąd nie ma obowiązku ponownie przesłuchiwać świadka tylko dlatego, że świadek albo strona uważa, iż poprzednie zeznania były zbyt krótkie. Dowód powinien dotyczyć faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd może pominąć dowód między innymi wtedy, gdy fakt jest nieistotny, został już wykazany, dowód jest nieprzydatny, niemożliwy do przeprowadzenia, spóźniony albo zmierza wyłącznie do przedłużenia postępowania.

Dlatego pismo nie powinno być ogólne. Im precyzyjniej zostanie opisane, czego zabrakło w poprzednim przesłuchaniu i dlaczego może to wpłynąć na wyrok, tym większa szansa, że sąd potraktuje wniosek poważnie. W sprawach rozwodowych znaczenie mogą mieć zwłaszcza okoliczności dotyczące winy w rozkładzie pożycia, dobra dziecka, sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, kontaktów oraz alimentów.

Jeżeli ostatnia rozprawa jeszcze się nie odbyła, wniosek należy złożyć niezwłocznie. Jeżeli rozprawa została już zamknięta, strona może próbować wnosić o jej otwarcie na nowo, ale decyzja należy do sądu i wymaga wykazania, że pominięte okoliczności są rzeczywiście istotne.

Co zrobić, gdy sąd oddali albo pominie wniosek dowodowy?

Jeżeli sąd odmówi ponownego przesłuchania świadka, trzeba ocenić, czy odmowa mogła mieć wpływ na wynik sprawy. W praktyce znaczenie ma nie sama niekorzystna decyzja dowodowa, lecz to, czy przez jej wydanie sąd nie wyjaśnił istotnych faktów.

Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika powinna pamiętać o zastrzeżeniu do protokołu na podstawie art. 162 K.p.c., jeżeli uważa, że sąd naruszył przepisy postępowania. Brak reakcji na rozprawie może utrudnić późniejsze skuteczne powoływanie się na uchybienie w apelacji.

W ewentualnej apelacji trzeba wykazać, że pominięty dowód był istotny, został prawidłowo zgłoszony, a jego przeprowadzenie mogło doprowadzić do innego ustalenia faktów. W sprawach rodzinnych ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy dowód dotyczył winy, sytuacji dziecka, alimentów albo oceny wiarygodności stron. Więcej o dalszym etapie sprawy wyjaśnia materiał o tym, jak wygląda apelacja od wyroku rozwodowego.

Jak wygląda uzupełniające przesłuchanie świadka?

Jeżeli sąd uwzględni wniosek, świadek zostanie ponownie wezwany albo sąd wyznaczy inną formę odebrania zeznań. Zasadą jest przesłuchanie ustne: świadek odpowiada najpierw na pytania przewodniczącego, a następnie pytania mogą zadawać strony i ich pełnomocnicy. Świadek powinien mówić o faktach, które zna, oraz o źródle swojej wiedzy.

Świadek nie powinien zastępować sądu w ocenie, kto ma rację. Najbardziej przydatne są konkretne informacje: co świadek widział, słyszał, kiedy to nastąpiło, kto był obecny, jakie dokumenty albo wiadomości potwierdzają daną sytuację. Oceny typu „mąż był złym mężem” albo „żona nie powinna dostać opieki” mają mniejszą wartość niż opis konkretnych zdarzeń.

Warto też pamiętać, że bliscy krewni strony, w tym rodzeństwo, co do zasady mogą odmówić składania zeznań w sprawie cywilnej. Jeżeli jednak świadek decyduje się zeznawać, powinien odpowiadać zgodnie z prawdą i nie ukrywać istotnych okoliczności.

Czy sąd rozwodowy rozstrzygnie o dziecku?

Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dziecko, sąd w wyroku rozwodowym rozstrzyga także o władzy rodzicielskiej, kontaktach rodziców z dzieckiem oraz o alimentach. Nie jest więc potrzebna odrębna sprawa tylko po to, aby sąd przy rozwodzie uregulował podstawowe kwestie dotyczące dziecka.

Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Gdy porozumienia nie ma, sąd samodzielnie rozstrzyga, jaki model będzie najlepszy dla dziecka: pozostawienie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, powierzenie jej jednemu z ograniczeniem władzy drugiego do określonych obowiązków i uprawnień albo inne rozstrzygnięcie wynikające z dobra dziecka.

W wyroku rozwodowym sąd może też ustalić, z którym rodzicem dziecko będzie stale mieszkało. Przy równym wykonywaniu władzy rodzicielskiej przez rodziców mieszkających osobno miejsce zamieszkania dziecka jest związane z tym rodzicem, u którego dziecko stale przebywa, a jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z nich, rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Czy można zgłaszać nowe fakty na ostatniej rozprawie?

Nowe fakty i dowody należy zgłaszać możliwie wcześnie. Jeżeli strona dopiero przed ostatnią rozprawą zauważy, że świadek nie powiedział o ważnych okolicznościach, powinna natychmiast złożyć pismo albo zgłosić wniosek na rozprawie. Zwłoka może zostać oceniona jako próba przedłużenia postępowania.

Wniosek warto połączyć z krótkim wyjaśnieniem, dlaczego uzupełniające przesłuchanie jest konieczne mimo wcześniejszego przesłuchania świadka. Inaczej sąd może uznać, że strona miała już możliwość zadania pytań i nie wykorzystała jej z własnej winy.

FAQ

Podsumowanie

Jeżeli świadek w sprawie rozwodowej nie powiedział wszystkiego, co było istotne, najlepszym rozwiązaniem nie jest prywatne oświadczenie wysłane przez świadka, lecz szybki i precyzyjny wniosek strony o uzupełniające przesłuchanie albo o zeznania na piśmie. Wniosek powinien wskazywać konkretne fakty i ich znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W sprawie rozwodowej trzeba też pamiętać, że sąd rozstrzyga nie tylko o samym rozwodzie i ewentualnej winie, lecz także o wspólnym małoletnim dziecku stron. Dlatego dowody dotyczące codziennej opieki, kontaktów, alimentów i dobra dziecka mogą mieć bardzo duże znaczenie.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 468, w szczególności art. 125, art. 162, art. 225, art. 227, art. 235¹, art. 235², art. 261, art. 271, art. 271¹ i art. 381 – tekst aktu.
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 236, w szczególności art. 57 i art. 58 – tekst aktu.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 1071, w szczególności art. 26 – tekst aktu.