Nielegalna wycinka drzew – gdzie zgłosić i co zrobić?

Stan prawny aktualny na 28 maja 2026 r.

Kiedy wycinka drzew wymaga zezwolenia?

Zasady usuwania drzew i krzewów określa ustawa o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości. W praktyce oznacza to, że dzierżawca, najemca albo inny posiadacz gruntu nie powinien samodzielnie usuwać drzew bez sprawdzenia, czy ma podstawę prawną i wymaganą zgodę właściciela.

Jeżeli nieruchomość jest własnością prywatną, organem właściwym w sprawie zezwolenia co do zasady jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Jeżeli jednak drzewa rosły na nieruchomości będącej własnością gminy, czynności z art. 83–89 ustawy o ochronie przyrody wykonuje starosta. Gdy chodzi o miasto na prawach powiatu, w którym prezydent miasta pełni funkcję starosty, właściwy jest marszałek województwa.

W opisanej sytuacji ma to duże znaczenie: jeżeli działka jest dzierżawiona od gminy albo stanowi własność gminy, zawiadomienie warto skierować do starosty, a równolegle do gminy jako właściciela nieruchomości. Jeżeli nie ma pewności co do właściciela gruntu, w piśmie można wprost poprosić organ o przekazanie sprawy według właściwości.

Kiedy zezwolenie nie jest potrzebne?

Ustawa przewiduje wiele wyjątków od obowiązku uzyskania zezwolenia. Najczęściej praktyczne znaczenie mają następujące przypadki:

• krzew albo krzewy rosnące w skupisku o powierzchni do 25 m²,
• drzewa, których obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm nie przekracza 80 cm w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,
• drzewa, których obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm nie przekracza 65 cm w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,
• drzewa, których obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm nie przekracza 50 cm w przypadku pozostałych gatunków drzew,
• drzewa lub krzewy owocowe, z wyjątkiem rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków albo na terenach zieleni,
• drzewa lub krzewy rosnące na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych, usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Ostatni wyjątek bywa błędnie rozumiany. Nie obejmuje on każdej prywatnej wycinki. Dotyczy nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych i usuwania drzew na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. Jeżeli wycinka ma służyć np. budowie parkingu dla klientów, poszerzeniu placu manewrowego, przygotowaniu inwestycji albo innej aktywności gospodarczej, konieczne może być zezwolenie.

Przy dużych drzewach rosnących na nieruchomości osoby fizycznej potrzebne jest przynajmniej zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa. Dotyczy to drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm przekracza wskazane wyżej progi 80 cm, 65 cm albo 50 cm. Organ ma 21 dni od doręczenia zgłoszenia na oględziny, a następnie 14 dni od oględzin na ewentualny sprzeciw. Jeżeli organ nie wniesie sprzeciwu, drzewo można usunąć. Gdy drzewo nie zostanie usunięte w ciągu 6 miesięcy od oględzin, trzeba dokonać ponownego zgłoszenia.

Co zrobić po stwierdzeniu nielegalnej wycinki?

Najbezpieczniej złożyć pisemne zawiadomienie o możliwości naruszenia ustawy o ochronie przyrody. W piśmie należy opisać, kiedy zauważono wycinkę, jakie drzewa lub krzewy usunięto, gdzie rosły, kto mógł je usunąć, czy zabrano drewno oraz jakie ślady pozostały na miejscu. Warto dołączyć zdjęcia pni, gałęzi, miejsca wycinki, mapkę lub szkic sytuacyjny, dane świadków i informację, że sprawca mógł próbować ukryć ślady.

Jeżeli drzewa usunięto z gruntu gminnego, zawiadomienie należy skierować do starosty. Jeżeli chodzi o zwykłą nieruchomość niebędącą własnością gminy, właściwy jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Pismo można złożyć w urzędzie za potwierdzeniem wpływu, wysłać listem poleconym albo przez ePUAP, jeżeli urząd obsługuje taką formę kontaktu.

Jeżeli ktoś bez zgody wyciął drzewa z terenu, którym Pani faktycznie włada jako dzierżawca, warto również zawiadomić właściciela nieruchomości, czyli gminę. Gmina może podjąć działania jako właściciel gruntu, a dzierżawca może wskazywać, że wycinka narusza jego posiadanie albo sposób korzystania z nieruchomości.

Jeżeli zabrano drewno, uszkodzono cudzy grunt, zniszczono nasadzenia albo wycinka wygląda na celowe działanie sprawcy, warto rozważyć także zawiadomienie policji lub prokuratury. Postępowanie administracyjne w sprawie kary za nielegalną wycinkę jest czym innym niż ewentualna odpowiedzialność za zniszczenie cudzej rzeczy, kradzież drewna albo naruszenie posiadania.

Jakie kary grożą za wycięcie drzewa bez zezwolenia?

Administracyjną karę pieniężną wymierza właściwy organ, jeżeli doszło m.in. do usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia, usunięcia drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości, zniszczenia drzewa albo usunięcia drzewa bez wymaganego zgłoszenia lub przed upływem ustawowego terminu.

Kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. To ważne w sytuacji, gdy wycinki dokonała osoba trzecia – organ powinien ustalić, kto faktycznie usunął drzewa i czy miał zgodę uprawnionego podmiotu.

Co do zasady kara za usunięcie drzewa bez zezwolenia jest ustalana w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Jeżeli ustalenie gatunku albo obwodu jest utrudnione, bo usunięto pień lub kłodę, organ może ustalać dane na podstawie informacji zebranych w postępowaniu. Dlatego dokumentacja fotograficzna, szybkie zgłoszenie i zabezpieczenie śladów mają duże znaczenie dowodowe.

Czy osoba zgłaszająca będzie stroną postępowania?

Samo złożenie zawiadomienia nie zawsze daje status strony w postępowaniu administracyjnym. Stroną jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Jeżeli drzewa rosły na cudzym gruncie, organ może potraktować zgłaszającego jako osobę informującą o możliwym naruszeniu, a nie jako stronę. Inaczej może być wtedy, gdy wycinka dotyczy terenu, którym zgłaszający faktycznie włada na podstawie dzierżawy, albo gdy decyzja może wpływać na jego prawa wynikające z umowy.

Nawet bez statusu strony można jednak wystąpić o udostępnienie informacji o środowisku. Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku przewiduje, że władze publiczne udostępniają każdemu informacje o środowisku i jego ochronie, a przy żądaniu informacji nie trzeba wykazywać interesu prawnego ani faktycznego.

Jak uzyskać informację o zezwoleniu na wycinkę?

W tym samym piśmie, w którym zgłaszana jest wycinka, można złożyć wniosek o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie. Warto poprosić w szczególności o informację, czy dla wskazanej nieruchomości wydano zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, czy dokonano zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa, czy sporządzono protokół oględzin oraz czy wszczęto postępowanie w sprawie administracyjnej kary pieniężnej.

Informacje o środowisku powinny być udostępnione bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od otrzymania wniosku. Termin może zostać przedłużony do 2 miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy. Dokumenty, których dane są zamieszczane w publicznie dostępnych wykazach, udostępnia się niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni od złożenia wniosku.

Jeżeli urząd nie może udostępnić informacji w żądany sposób lub w żądanej formie, powinien w terminie 14 dni powiadomić o przyczynach i wskazać, w jaki sposób albo w jakiej formie informacja może zostać udostępniona.

Co powinno zawierać zawiadomienie?

Zawiadomienie powinno być konkretne. Warto podać:

• dane osoby zgłaszającej i adres do korespondencji,
• oznaczenie nieruchomości, np. adres, numer działki, obręb albo opis miejsca,
• datę lub przybliżony czas wycinki,
• gatunki drzew lub krzewów, jeżeli da się je ustalić,
• liczbę usuniętych drzew i opis pni, gałęzi oraz śladów po wycince,
• informację, kto mógł dokonać wycinki albo kto korzysta z terenu,
• wniosek o sprawdzenie, czy wydano zezwolenie, dokonano zgłoszenia albo wniesiono sprzeciw,
• wniosek o przeprowadzenie oględzin i zabezpieczenie dowodów,
• wniosek o udostępnienie informacji o środowisku dotyczącej sprawy.

Jeżeli sprawa dotyczy działki dzierżawionej od gminy, dobrze dołączyć kopię umowy dzierżawy albo wskazać, od kiedy i na jakiej podstawie zgłaszający korzysta z terenu. To pomoże organowi ocenić, czy osoba zgłaszająca może mieć interes prawny oraz czy wycinka nastąpiła bez zgody posiadacza nieruchomości.

FAQ

Gdzie zgłosić nielegalną wycinkę drzew?

Najczęściej do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Jeżeli nieruchomość jest własnością gminy, właściwy jest starosta, a w mieście na prawach powiatu – marszałek województwa. Dodatkowo, gdy zabrano drewno albo uszkodzono cudze mienie, można zawiadomić policję lub prokuraturę.

Czy dzierżawca może zgłosić wycinkę z cudzego gruntu?

Tak. Dzierżawca może złożyć zawiadomienie, zwłaszcza gdy wycinka dotyczy terenu, z którego korzysta na podstawie umowy. To, czy będzie stroną postępowania administracyjnego, zależy od tego, czy sprawa dotyczy jego interesu prawnego.

Czy osoba fizyczna zawsze może wyciąć drzewo bez zezwolenia?

Nie. Wyjątek dotyczy drzew i krzewów rosnących na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej i usuwanych na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. Przy większych drzewach konieczne jest zgłoszenie, a organ może wnieść sprzeciw.

Czy urząd musi udzielić informacji, czy wydano zezwolenie?

Co do zasady tak, ponieważ informacje o zezwoleniach na usunięcie drzew i krzewów są informacjami o środowisku. Wnioskodawca nie musi wykazywać interesu prawnego ani faktycznego, ale urząd może odmówić w ustawowych przypadkach, np. ze względu na ochronę danych lub innych prawnie chronionych informacji.

Ile czasu ma urząd na odpowiedź na wniosek o informację o środowisku?

Informacja powinna zostać udostępniona bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca. W sprawach skomplikowanych termin może zostać przedłużony do 2 miesięcy. Niektóre dokumenty z publicznie dostępnych wykazów udostępnia się niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 3 dni.

Czy za wycinkę bez zezwolenia grozi tylko kara administracyjna?

Nie zawsze. Kara administracyjna z ustawy o ochronie przyrody to podstawowa konsekwencja, ale w konkretnym stanie faktycznym mogą wchodzić w grę także roszczenia cywilne, odpowiedzialność za naruszenie posiadania, odszkodowanie albo odpowiedzialność karna, np. gdy ktoś zabrał drewno lub celowo zniszczył cudze mienie.

Podsumowanie

W przypadku podejrzenia nielegalnej wycinki drzew najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie dowodów i złożenie pisemnego zawiadomienia do właściwego organu. Nie trzeba od razu udowadniać, że sprawca złamał prawo – wystarczy wskazać okoliczności, które wymagają sprawdzenia. Organ powinien ustalić, czy wydano zezwolenie, czy dokonano zgłoszenia, czy wycinka była objęta wyjątkiem ustawowym oraz czy zachodzą podstawy do wymierzenia kary.

W sprawach dotyczących gruntów gminnych trzeba pamiętać o szczególnej właściwości starosty. Równolegle warto zawiadomić gminę jako właściciela nieruchomości i wystąpić o udostępnienie informacji o środowisku, aby poznać treść ewentualnych decyzji, zgłoszeń i protokołów.

Źródła

1. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 13 – ELI / Dziennik Ustaw.

2. Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 670 – ELI / Dziennik Ustaw.

3. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, formularz wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu – gov.pl.