Egzekucja długu z najniższej krajowej pensji

Czy urząd skarbowy może egzekwować dług, gdy trwa odwołanie?

W sprawach podatkowych i administracyjnych trzeba najpierw odróżnić samą decyzję od jej wykonalności. Jeżeli decyzja podatkowa jest jeszcze nieostateczna, bo podatnik złożył odwołanie i sprawa nie została rozpoznana przez organ drugiej instancji, decyzja co do zasady nie podlega wykonaniu. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Dlatego w pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy doręczona decyzja jest ostateczna, czy w aktach znajduje się postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności oraz czy wystawiono tytuł wykonawczy. Jeżeli egzekucję wszczęto mimo braku wykonalności decyzji, trzeba reagować szybko, składając odpowiedni środek do organu egzekucyjnego lub wierzyciela.

Egzekucja z minimalnego wynagrodzenia za pracę

W egzekucji administracyjnej wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w Kodeksie pracy. Dla długu innego niż alimenty podstawowe znaczenie mają art. 87 i art. 87¹ Kodeksu pracy. Potrącenie może mieścić się w granicy do połowy wynagrodzenia, ale jednocześnie trzeba zostawić pracownikowi kwotę wolną.

Przy egzekucji należności innych niż alimenty wolna od potrąceń jest kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikowi zatrudnionemu na pełny etat, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na PIT oraz wpłat do PPK, jeżeli pracownik ich dokonuje. W praktyce oznacza to, że jeżeli pracownik na pełnym etacie otrzymuje tylko minimalną pensję i nie chodzi o alimenty, pracodawca zasadniczo nie powinien przekazywać z tego wynagrodzenia kwot organowi egzekucyjnemu.

Inaczej będzie, gdy pracownik otrzyma premię, nagrodę, wynagrodzenie za nadgodziny albo inne składniki za okresy dłuższe niż miesiąc. Potrąceń dokonuje się wtedy od łącznej kwoty wynagrodzenia uwzględniającej te składniki, przy zachowaniu ustawowych limitów. Jeżeli ktoś ma kilka źródeł wypłaty, temat warto ocenić osobno, zwłaszcza gdy chodzi o dwie umowy o pracę a komornik.

Kwota wolna od potrąceń z wynagrodzenia nie jest tym samym co kwota wolna na rachunku bankowym. Podobnie odrębnych reguł wymagają inne świadczenia, np. gdy analizowana jest kwota wolna przedemerytalna.

Egzekucja alimentów a minimalna pensja

Największy wyjątek dotyczy alimentów. Przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych potrącenia mogą sięgać trzech piątych wynagrodzenia, a klasyczna kwota wolna w wysokości minimalnego wynagrodzenia nie chroni pracownika w taki sam sposób jak przy zwykłych długach. Dlatego przy alimentach nawet osoba zarabiająca minimalne wynagrodzenie musi liczyć się z potrąceniem.

Jeżeli dłużnik chce płacić alimenty bezpośrednio uprawnionemu, powinien robić to ostrożnie i z dokumentowaniem przelewów. Osobny problem praktyczny stanowią dobrowolne alimenty + umorzenie kosztów komorniczych, bo sama dobrowolna płatność nie zawsze automatycznie kończy egzekucję.

Zajęcie rachunku bankowego po wpływie pensji

Osobnym problemem jest egzekucja z rachunku bankowego. Bank nie stosuje kwoty wolnej z Kodeksu pracy, lecz art. 54 Prawa bankowego. Środki na rachunkach oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz terminowych lokatach oszczędnościowych jednej osoby są wolne od zajęcia w każdym miesiącu kalendarzowym do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto, więc bankowa kwota wolna wynosi 3604,50 zł miesięcznie. Jeżeli na rachunek wpływa minimalne wynagrodzenie netto, może się zdarzyć, że ochrona bankowa będzie niższa niż wypłata netto obliczona na liście płac. Wtedy bank może zablokować nadwyżkę ponad limit bankowy, choć pracodawca przy zajęciu wynagrodzenia nie mógłby jej potrącić.

Kwota wolna z art. 54 Prawa bankowego działa miesięcznie i dotyczy łącznie rachunków danej osoby, a przy rachunku wspólnym stosuje się ją niezależnie od liczby współposiadaczy. W praktyce zajęcie może objąć kilka kont jednocześnie, dlatego warto wiedzieć, jak działa mechanizm komornik a wszystkie rachunki.

Czego nie robić po zajęciu konta lub pensji?

Najgorszym rozwiązaniem jest ukrywanie pieniędzy, przenoszenie majątku na bliskich bez realnego uzasadnienia albo wykonywanie pozornych przelewów tylko po to, aby utrudnić egzekucję. Takie działania mogą wywołać dodatkowe ryzyka cywilne, podatkowe, a w skrajnych przypadkach także karne.

Bezpieczniejsze jest ustalenie, czy egzekucja jest prowadzona na podstawie wykonalnej decyzji, czy prawidłowo zastosowano kwoty wolne, a następnie złożenie odpowiednich wniosków. Można rozważyć wniosek o zwolnienie określonych składników spod egzekucji, wniosek o ograniczenie egzekucji, a w sprawach podatkowych także wniosek o ulgę w spłacie zobowiązania.

Samochód we współwłasności i rzeczy domowe

Organ egzekucyjny może prowadzić egzekucję także z ruchomości, ale nie każda rzecz znajdująca się w miejscu zamieszkania dłużnika nadaje się do zajęcia. W egzekucji administracyjnej nie podlegają egzekucji m.in. niezbędne przedmioty urządzenia domowego, pościel, bielizna, ubrania, rzeczy niezbędne do nauki lub wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które można sprzedać znacznie poniżej ich wartości, a dla zobowiązanego mają istotną wartość użytkową.

Nie należy jednak zakładać, że telewizor albo inne urządzenie jest automatycznie wyłączone spod egzekucji tylko dlatego, że ma kilka lat. Obecnie ważniejsza jest funkcja rzeczy, jej niezbędność, realna wartość sprzedażowa oraz okoliczności konkretnej sprawy.

Samochód o niskiej wartości, zwłaszcza współwłasny, nie zawsze będzie praktycznym przedmiotem egzekucji, ale co do zasady organ może badać udział dłużnika w takim pojeździe. Współwłaściciel powinien mieć dokumenty potwierdzające swoje prawo do udziału, a w razie naruszenia jego praw może korzystać z właściwych środków ochrony.

Wniosek o raty, odroczenie lub umorzenie długu

Przy zadłużeniu rzędu kilkuset tysięcy złotych i minimalnym wynagrodzeniu sama ochrona pensji nie rozwiązuje problemu. W sprawach podatkowych można powołać się na art. 67a Ordynacji podatkowej i złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności, rozłożenie podatku lub zaległości na raty albo umorzenie zaległości podatkowej, odsetek lub opłaty prolongacyjnej.

Taki wniosek powinien być dobrze udokumentowany. Warto dołączyć informacje o dochodach, kosztach utrzymania, stanie majątku, osobach pozostających na utrzymaniu, stanie zdrowia, próbach spłaty oraz przyczynach powstania zaległości. Organ ocenia ważny interes podatnika i interes publiczny, dlatego samo stwierdzenie, że dług jest wysoki, zwykle nie wystarczy.

Jeżeli egzekucja została już wszczęta, wniosek o ulgę w spłacie nie zawsze automatycznie zatrzyma wszystkie czynności egzekucyjne. W praktyce trzeba osobno dopilnować, czy organ wstrzymał albo ograniczył egzekucję i czy bank lub pracodawca otrzymali właściwe zawiadomienia.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 87 i art. 87¹.
• Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 8, art. 9, art. 10 i art. 13.
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, w szczególności art. 54.
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, w szczególności art. 67a, art. 239a i art. 239b.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r.