Darowizna dla córki pracującej za granicą - podatek i zgłoszenie

Czy darowizna dla córki mieszkającej za granicą podlega podatkowi w Polsce?

Darowizna pieniędzy jest czynnością objętą podatkiem od spadków i darowizn. Wynika to z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, zgodnie z którym podatkowi podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem darowizny.

W sprawach międzynarodowych kluczowy jest art. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Przepis ten stanowi, że nabycie własności rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą podlega podatkowi w Polsce, jeżeli w chwili zawarcia umowy darowizny nabywca był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Jeżeli więc córka mieszkająca i pracująca w Niemczech ma obywatelstwo polskie, sama zagraniczna rezydencja podatkowa nie wyłącza automatycznie polskich przepisów o podatku od spadków i darowizn. Nie przesądza o tym również zameldowanie ani posiadanie polskiego NIP. Decydujące znaczenie ma przede wszystkim obywatelstwo córki albo jej miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 2 ustawy.

Zwolnienie z podatku dla darowizny od rodziców

Córka jest zstępną darczyńców, dlatego należy do kręgu osób wskazanych w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Ten przepis obejmuje zwolnieniem m.in. nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę.

Aby darowizna od rodziców korzystała ze zwolnienia, trzeba spełnić warunki z art. 4a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn:

• zgłosić nabycie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, jeżeli zgłoszenie jest wymagane,
• w przypadku pieniędzy udokumentować ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo przekazem pocztowym.

Obowiązek podatkowy przy darowiźnie powstaje na zasadach określonych w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli darowizna nie jest zawierana w formie aktu notarialnego, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia, czyli w praktyce z chwilą przekazania pieniędzy.

Kiedy trzeba złożyć SD-Z2?

Zgłoszenia SD-Z2 nie trzeba składać w każdej sytuacji. Zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn obowiązek zgłoszenia nie występuje, jeżeli wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok ostatniego nabycia, doliczona do wartości ostatniej darowizny, nie przekracza 36 120 zł.

Limit 36 120 zł dotyczy darowizn od jednej osoby. Jeżeli pieniądze przekazuje matka i ojciec, należy osobno analizować darowizny od matki i osobno od ojca. W praktyce warto zadbać, aby przelew i umowa jasno wskazywały, kto jest darczyńcą i jaka kwota pochodzi od konkretnego rodzica.

Czy można przelać darowiznę na konto w Polsce albo za granicą?

Art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn wymaga udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek nabywcy albo przekazem pocztowym. Przepis nie ogranicza rachunku wyłącznie do rachunku prowadzonego przez bank w Polsce.

Oznacza to, że darowiznę można przelać na konto córki prowadzone w Polsce albo na konto zagraniczne, np. w Niemczech. Dla zwolnienia podatkowego najważniejsze jest to, aby z dokumentów wynikało, że pieniądze zostały przekazane od darczyńcy do obdarowanej, a córka może wykazać wpływ środków na swój rachunek.

Jeżeli córka pracująca za granicą ma rachunek w Polsce, przelew w złotówkach na to konto również może spełniać warunek dokumentacyjny. Podobne zagadnienia przy darowiźnie na rzecz osoby mieszkającej poza Polską omawiamy szerzej w materiale dotyczącym sytuacji, gdy dziecko za granicą otrzymuje środki od rodziców.

Czy darowizna może być w euro i czy istnieje limit przelewu?

Polska ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zakazuje przekazania darowizny w walucie obcej. Darowizna może więc zostać przekazana w złotych, euro albo innej walucie. Do celów polskiego podatku trzeba jednak ustalić wartość darowizny w złotych.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych określa się według stanu z dnia nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy pieniądzach w walucie obcej w praktyce należy zachować dokumenty pozwalające ustalić równowartość w złotych na potrzeby zgłoszenia i limitu zwolnienia.

Polskie przepisy podatkowe nie wprowadzają maksymalnej kwoty przelewu darowizny dla dziecka. Trzeba jednak liczyć się z procedurami bankowymi. Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu instytucje obowiązane, w tym banki, stosują środki bezpieczeństwa finansowego, a więc mogą żądać wyjaśnień co do źródła środków, celu transakcji albo dokumentów potwierdzających darowiznę.

Czy darowiznę trzeba zgłosić także w Niemczech?

To zależy od niemieckich przepisów i statusu podatkowego stron darowizny. Polsko-niemiecka umowa z dnia 14 maja 2003 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania dotyczy podatków od dochodu i od majątku, co wynika z jej art. 2. Nie reguluje ona podatku od spadków i darowizn.

W konsekwencji możliwość skorzystania ze zwolnienia w Polsce nie oznacza automatycznie braku obowiązków w Niemczech. Jeżeli córka ma miejsce zamieszkania albo zwykły pobyt w Niemczech, niemieckie przepisy o podatku od spadków i darowizn mogą mieć znaczenie. W prawie niemieckim podstawowe zasady wynikają z Erbschaftsteuer- und Schenkungsteuergesetz, w szczególności z § 2 dotyczącego obowiązku podatkowego i § 16 dotyczącego kwot wolnych.

W przypadku większych kwot, zakupu mieszkania za granicą albo przekazania środków na konkretny cel warto sprawdzić obowiązki w państwie, w którym mieszka córka. Praktycznym przykładem jest darowizna dziecko UK, gdzie przekazanie pieniędzy może wymagać analizy również według prawa państwa miejsca zamieszkania obdarowanego.

Jak bezpiecznie opisać przelew darowizny?

Dla celów dowodowych tytuł przelewu powinien być prosty i jednoznaczny. Można wpisać np. „darowizna od matki dla córki” albo „darowizna od rodziców dla córki, po 1/2 od każdego z darczyńców”. Jeżeli przelew wychodzi ze wspólnego rachunku małżonków, a darczyńcami mają być oboje rodzice, warto wyraźnie wskazać to w umowie i tytule przelewu.

Umowa darowizny pieniędzy co do zasady nie musi być sporządzona u notariusza, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Wynika to z art. 890 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, zgodnie z którym oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego, ale umowa darowizny zawarta bez tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

FAQ

Źródła

• art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 2, art. 4a ust. 1, art. 4a ust. 4 pkt 1, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst ustawy w ISAP;
• art. 890 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst ustawy w ISAP;
• art. 34 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - tekst ustawy w ISAP;
• art. 2 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec z dnia 14 maja 2003 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku - tekst umowy w ISAP;
• § 2 i § 16 niemieckiej ustawy Erbschaftsteuer- und Schenkungsteuergesetz - tekst aktu w serwisie Gesetze im Internet.